10. kadencja, 22. posiedzenie, 4. dzień (22-11-2024)

33. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie obywatelskiego projektu ustawy o zobowiązaniu władz publicznych do realizacji inwestycji Centralnego Portu Komunikacyjnego (druk nr 699).

Przedstawiciel Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej Michał Czarnik:

    Dziękuję bardzo.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić dzisiaj państwu projekt ustawy zobowiązującej władze publiczne do realizacji inwestycji Centralnego Portu Komunikacyjnego.

    Proszę państwa, wczoraj pewien dziennikarz zapytał mnie w wywiadzie radiowym: Od czego pan zacznie przedstawiać ten projekt? Chwilkę się zastanowiłem i stwierdziłem, że zacznę od słowa: dziękuję. Proszę państwa, dziękuję wszystkim osobom, które zaangażowały się w obronę programu CPK. (Oklaski) Dziękuję tym osobom, które przez ostatni rok przekonywały nieprzekonanych w Internecie, ale również w rzeczywistości, że tak powiem, prawdziwej, że jest to dobry program i że ten program jest programem rozwoju Polski. Dziękuję zwłaszcza tym osobom, które zaangażowały się w inicjatywę obywatelską i zorganizowały się, żeby zbierać podpisy. Dziękuję kilkuset wolontariuszom. Dziękuję kilku tysiącom osób, które zbierały podpisy w rodzinach i wśród znajomych. (Oklaski)

    Proszę państwa, dzięki państwa zaangażowaniu, dzięki zaangażowaniu nas wszystkich, którzy broniliśmy tego programu, mam wrażenie, że wiele osób się do programu przekonało i wiele osób chce dzisiaj ten program realizować, mimo że jeszcze jakiś czas temu słyszeliśmy od nich, mówiąc delikatnie, dużo sceptycznych słów wobec tego programu. To bardzo dobrze i wszyscy bardzo się cieszymy, że program CPK zyskuje teraz dosyć powszechną akceptację wszystkich stron politycznych, a przede wszystkim szerokie wsparcie społeczeństwa, ponieważ olbrzymia większość Polaków jest za programem CPK.

    Proszę państwa, po co zatem nasza ustawa? Pada czasami takie pytanie. Otóż, proszę państwa, niestety, mimo tego, że wszyscy jesteśmy za CPK, że wszyscy albo olbrzymia większość z nas jest na tak dla CPK, ten projekt w obecnym kształcie nie idzie tak, jak powinien iść. Ten projekt w obecnym kształcie idzie zbyt wolno. Są modyfikacje, z których część jest niekorzystna. Projekt zmierza w taką stronę, która budzi wątpliwości co do jego zasadności ekonomicznej w tym kształcie, w którym jest.

    Jakieś konkretne przykłady? Pewnie jest ich sporo. Natomiast chciałbym powiedzieć o kilku. Postępowanie w sprawie decyzji lokalizacyjnej, która ma dotyczyć lotniska CPK, prowadzone już jest prawie rok. Jest to postępowanie, które zwykle trwa kilka miesięcy i prowadzenie go w taki sposób nie jest dobre, nie jest oznaką dbałości inwestora o tryb postępowania.

    Inny przykład: program dobrowolnych nabyć. Spółka CPK chwali się, że ten program jest dość dużym sukcesem. Proszę państwa, w styczniu nabytych zostało ponad 1200 ha gruntów. Jak wiemy z oświadczeń spółki, w tej chwili jest to trochę ponad 1400 ha. Oznacza to, że raptem o kilkanaście procent wzrosła liczba gruntów nabytych pod lotniskiem.

    Proszę państwa, przetargi. Owszem, w ostatnim czasie kilka przetargów zostało uruchomionych, natomiast to są przetargi, które leżały na biurkach osób ze spółki CPK, pełnomocnika rządu już w styczniu, zostały uruchomione w lipcu. Głównym przetargiem, którym spółka się chwali jako swoim sukcesem, jest ten, który dotyczy budowy tunelu kolejowego pod miastem Łodzią. I co? W lipcu został odpalony przetarg, który miał być odpalony w styczniu, i już cztery razy przełożono termin otwarcia ofert. Pierwotna data, która została w lipcu określona jako data rozpoczęcia umowy, czyli styczeń 2025 r., jest kompletnie dzisiaj nierealistyczna.

    Inwestor strategiczny. Nie mamy inwestora strategicznego, nie mamy zmontowanego finansowania, mimo że kiedy przejmujący projekt obejmowali swoje rządy w spółce, mieli gotowy list intencyjny, należało tylko dalej poprowadzić negocjacje. Dzisiaj tego nie ma.

    To, co chciałem podkreślić chyba najbardziej, to jest, szczerze mówiąc, dla naszego środowiska zupełnie niezrozumiała sytuacja, w której do dzisiaj nie został zmieniony program wieloletni CPK. Do dzisiaj nie zostały dokonane żadne korekty. Owszem, o tych korektach słyszymy z wypowiedzi prasowych, z wypowiedzi medialnych przedstawicieli spółki i pełnomocnika. O tych korektach czasami przeczytamy na Twitterze. Nawet dzisiaj przeczytaliśmy o jakichś nowych terminach, ale cały czas wiążący jest program wieloletni, przyjęty jeszcze w 2023 r. Cały czas wiążące prawnie są terminy, które zostały przyjęte w tym programie. Zupełnie tego nie rozumiemy, zupełnie nie rozumiemy, dlaczego to tak długo trwa i dlaczego te nowe harmonogramy, nowe szczegóły programu nie są pokazywane opinii publicznej.

    Szanowni Państwo! O czym jest nasza ustawa? Nasza ustawa jest o trzech rzeczach: o tym, żeby program CPK powstał w pełnym zakresie, żeby program CPK powstał, jak najszybciej się da, i żeby powstał w taki sposób, żeby został ekonomicznie i racjonalnie wykonany.

    (Głos z sali: Czyli jak?)

    Już, panie pośle, wszystko wyjaśnię.

    Proszę państwa, musimy teraz podejść do pierwszej fundamentalnej sprawy...

    (Głos z sali: Żeby PiS jeszcze doszedł do władzy.)

    ...czyli do tego, w jaki sposób należy dokonać korekt programu. wieloletniego. Nasza ustawa zakłada, że rząd w ciągu 60 dni od wejścia w życie ustawy uchwali zmiany w programie wieloletnim. Zmiany są konieczne. Dlaczego? Dlatego że upłynęły pewne terminy, dlatego że pewne rzeczy już nieodwracalnie się wykonały, że finansowanie w części programu lotniskowego przez inwestora zagranicznego jest już niemożliwe. Tych zmian należy dokonać, ale te zmiany nie mogą być dowolne. Te zmiany powinny zachowywać całość programu CPK jako spójnej koncepcji, spójnej wizji. Zmiany powinny zachowywać jak najbardziej ambitne harmonogramy i nie powinny prowadzić do zmniejszenia finansowania i ograniczenia finansowania programu CPK, żeby mógł on być szybko i sprawnie wykonany.

    Po pierwsze, zakładamy, że nie zostanie w tych zmianach - i do tego obligujemy rząd - dokonana żadna taka korekta, która zmieni charakter programu CPK jako całości. Ten program jest spójnym programem, nie można z niego wybierać pewnych rzeczy i wsadzać innych. Nie można korygować go w taki sposób, że utraci swoje podstawowe funkcje i podstawowe cele, czyli -przypomnę - sprawienie, że w Polsce powstanie międzynarodowy, międzykontynentalny hub lotniskowy, dzięki któremu Polska uzyska połączalność z całym światem, w którym linie lotnicze, w szczególności Polskie Linie Lotnicze Lot, będą mogły opracować siatkę połączeń nie tylko z miastami europejskimi, nie tylko ze Stanami Zjednoczonymi, ale z całym światem, gdzie będzie można się przesiąść w dowolne praktycznie miejsce na świecie i polecić tam bezpośrednio z Polski. (Oklaski)

    I druga sprawa. Myślę, że nawet może ważniejsza. Program CPK został tak wymyślony, żeby zlikwidować wykluczenie komunikacyjne naszego kraju, jeżeli chodzi o kolej. Proszę państwa, zakładaliśmy, tworząc koncepcję programu CPK, że wszyscy obywatele polscy z wszystkich miejscowości, również tych mniejszych, nieaglomeracyjnych, dostaną dostęp do kolei w taki sposób, żeby mogli do tego centralnego punktu dostać się w ciągu 2 godzin i żeby z tego punktu mogli dotrzeć do innego dowolnego punktu w Polsce.

    Proszę państwa, nie chodzi o to tylko, żeby wybudować linię kolejową Y, żeby połączyć Warszawę, Łódź, Poznań i Wrocław, ale chodzi o to, żeby mieszkaniec każdego większego miasta mógł dostać się w dowolne miejsce Polsce za pomocą sieci kolejowej. I wreszcie chodzi o to, żeby powiązać te dwa światy, żeby powiązać świat kolejowy i lotniczy i sprawić, żeby każdy, kto jedzie koleją do Centralnego Portu Komunikacyjnego, mógł tam dotrzeć po to, żeby wsiąść w samolot, polecieć w dowolne miejsce w Polsce. Te zmiany, które rząd może zrobić, zmieniając program wieloletni, nie powinny naruszać tych fundamentalnych kwestii.

    Kolejna sprawa, bardzo ważna. My nie mamy, proszę państwa, czasu, żeby Centralny Port Komunikacyjny powstawał dekadami, my powinniśmy go zrobić najszybciej, jak to możliwe. Dlaczego? Dlatego że każdy rok funkcjonowania Polski bez Centralnego Portu Komunikacyjnego to mniej pieniędzy do budżetu, to mniejsze dochody przedsiębiorców, to mniejsza konkurencyjność inwestycyjna kraju. Dlatego właśnie Centralny Port Komunikacyjny powinien powstać jak najszybciej. My postulujemy w ustawie, żeby te zmiany, które rząd przeprowadzi w programie wieloletnim, były wykonane w taki sposób, żeby pierwsze elementy tego programu, czyli lotnisko w pierwszej fazie oraz sieć kolejowa w zakresie kolei dużych prędkości Warszawa - Łódź, powstały do końca 2030 r.

    Proszę państwa, chodzi również o to, żeby Centralny Port Komunikacyjny był racjonalny ekonomicznie, a racjonalny ekonomicznie będzie wtedy, kiedy nie będziemy dokonywać gigantycznych inwestycji na Lotnisku Chopina. Te plany, o których słyszymy, a których nie widzimy w żadnych dokumentach, bo przecież program wieloletni nie został zmieniony, zakładają wielomiliardowe inwestycje na lotnisku Chopina. Nie jest jasny ich zakres, natomiast pewne jest jedno: ten projekt jest mniej zaawansowany niż sam projekt CPK, tam nie ma jeszcze sporządzonego raportu o oddziaływaniu na środowisko. I po co to robimy? Niby żeby zapewnić obsługę wzrostu ruchu lotniczego do momentu otwarcia CPK? Tymczasem ten projekt jest mniej zaawansowany. Kiedy on powstanie? Nie wiadomo. Proszę państwa, to jest gigantyczne ryzyko całego programu, ponieważ jeżeli tam wyda się bardzo istotne publiczne pieniądze, to naturalna będzie chęć odkładania CPK, tego lotniska, które ma powstać, na wieczne nigdy, żeby te pieniądze się zwróciły. Chcemy więc w naszej ustawie zapisać wyraźnie wymóg co do tego, że każda złotówka zainwestowana na Chopinie może być zainwestowana, ale tylko wtedy, gdy zwróci się do momentu otwarcia portu CPK.

    Proszę państwa, słyszymy wielokrotnie, że teraz projekt opiera się na liczbach. Chcielibyśmy te liczby zobaczyć. Chcielibyśmy nie tylko liczby zobaczyć w takim zakresie, w jakim zobaczymy je w znowelizowanym projekcie programu wieloletniego, ale również na bieżąco chcielibyśmy zobaczyć, co się dzieje w spółce tak naprawdę i jak są wydawane pieniądze. Praktyka niestety nie jest zbyt dobra. Taki ostatni przykład...

    (Głos z sali: Ale dlaczego pan...)

    (Głos z sali: Proszę nie przeszkadzać. To jest merytoryczne...)

    Dlaczego panowie mi przeszkadzają w wystąpieniu?

    (Głos z sali: Mówimy o ustawie.)

    Wicemarszałek Krzysztof Bosak:

    Bardzo proszę o umożliwienie przedstawicielowi Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej dokończenia wystąpienia. Później będzie czas dla posłów na dyskusję. Szanowni posłowie, będziemy mieć dużo czasu na dyskusję. Proszę pozwolić.

    Przedstawiciel Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej Michał Czarnik:

    Panowie posłowie, proszę przez szacunek do tych 200 tys. osób. Wypowiem się, pan będzie zadawał pytania, będę się odnosił.

    (Głos z sali: Wypowiedz się, jasne.)

    Super.

    Proszę państwa, jest prosty wymóg zawarty w ustawie o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, który mówi, że spółka sprawozdanie swoje składa co pół roku na ręce pełnomocnika. Do końca sierpnia powinno takie sprawozdanie zostać złożone. Zapytaliśmy w trybie informacji publicznej na temat tego sprawozdania. Nie dostaliśmy takiej informacji. Dostaliśmy odpowiedź, że udzielenie tej informacji wymaga pracy wielu osób w spółce - a przecież sprawozdanie jest gotowe i złożone - i dostaniemy ją dopiero za 2 miesiące. Dlatego, szanowni państwo, chcemy w naszej ustawie zapisać wyraźnie obowiązek, żeby spółka składała sprawozdania i publikowała na swojej stronie internetowej sprawozdania z realizacji programu CPK co 3 miesiące.

    Chcemy również, proszę państwa, zmian w przepisach dotyczących obsadzania rady nadzorczej i zarządu spółki. Chcemy, żeby w radzie nadzorczej byli przedstawiciele wielu ministerstw, nie tylko Ministerstwa Infrastruktury, dlatego że jest to program całego rządu i cały rząd bierze za to odpowiedzialność. Proponujemy również to, żeby w zarządzie spółki zasiadały osoby, które udokumentują swoje doświadczenie nie na rynku lotniczym i kolejowym, bo nie o tym jest projekt budowania Centralnego Portu Komunikacyjnego w postaci lotniska i sieci kolejowej, ale takie osoby, które udokumentują, że mają doświadczenie w inwestycjach.

    Szanowni Państwo! Chcemy również wpisać do ustawy rzecz, która jest trochę z boku projektu CPK, ale jest bardzo ważna dla funkcjonowania rynku lotniczego w Polsce. Mianowicie mamy do czynienia, w naszej ocenie, z pewną patologią, która polega na tym, że regionalne samorządy, regionalne lotniska pod pozorem zawierania umów marketingowych dotują bezpośrednio linie lotnicze. Takie umowy dotyczą np. reklamowania województwa lubuskiego w Tunezji lub Egipcie. Widzimy, proszę państwa, że jest to umowa o charakterze pozornym, i chcemy z tą patologią skończyć, zakazując ją po prostu.

    Szanowni Państwo! Kończy mi się czas, więc przepraszam za tak skrótową formę, ale niestety mamy tu ograniczenia. Natomiast chciałbym powiedzieć (Dzwonek) jeszcze jedną rzecz na koniec. Mianowicie przysłuchiwałem się temu sprawozdaniu pana ministra w środę, rozmawiałem z wieloma osobami i wiele osób zwracało uwagę, że ta dyskusja w Sejmie opiera się na takich bon motach...

    (Poseł Krzysztof Gadowski: Mówimy o ustawie, panie marszałku.)

    ...na różnych opowieściach o halucynacjach, sprzedawcach marzeń, pilnowaniu łąki, wizjach itd. Panie ministrze - bo tu do pana się też zwracam - chcielibyśmy, żeby sposób prowadzenia tej dyskusji był zupełnie inny.

    (Poseł Krzysztof Gadowski: Panie marszałku, co to jest?)

    Chcielibyśmy dyskutować o meritum, chcielibyśmy dyskutować o liczbach i chcielibyśmy dyskutować o tym projekcie. Dlatego, szanowni państwo, nie wyobrażam sobie, żeby padł tutaj wniosek o odrzucenie tej ustawy w pierwszym czytaniu, skoro wszyscy jesteśmy na tak dla CPK.

    (Głos z sali: Dokładnie.)

    Chciałbym, żeby dyskusja o naszym projekcie, który zapewne będzie podlegał zmianom w komisjach, bo zawsze tak się dzieje, miała miejsce w komisjach i żebyśmy razem, rzetelnie i na liczbach dyskutowali o naszym projekcie i o całym programie CPK, i żeby charakter tej dyskusji się zmienił. Dlatego proszę państwa: zróbmy razem taką dyskusję ponad podziałami. Tak dla CPK. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia