10. kadencja, 23. posiedzenie, 1. dzień (04-12-2024)
1. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy budżetowej na rok 2025 (druki nr 687 i 857).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marek Gzik:
Panie Marszałku! Szanowni Państwo Ministrowie! Wysoka Izbo! Muszę powiedzieć, że przysłuchuję się tu od kilku godzin dyskusji, z dużą uwagą słucham i nawet, muszę powiedzieć, doznaję pewnego wzruszenia, gdy słyszę wypowiedzi posłów Prawa i Sprawiedliwości, m.in. ministra Czarnka, który był odpowiedzialny za naukę. A więc, proszę państwa, przypomnijmy, jak to było za czasów Prawa i Sprawiedliwości, jak była traktowana polska nauka.
Zlikwidowaliście Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, no bo po co. Jak wyglądało finansowanie? Jak wyglądało finansowanie Polskiej Akademii Nauk? Głodziliście Polską Akademię Nauk. W to miejsce powstała Akademia Kopernikańska - alternatywna rzeczywistość dla ważnej grupy naukowców w naszym kraju. Tam wydaliście dziesiątki milionów złotych, podczas gdy na Polską Akademię Nauk pieniędzy nie było. Narodowe Centrum Nauki - kolejna instytucja. Też na nią środków nie było. Ale na wille+ było.
Co się zmieniło, proszę państwa, wraz ze zmianą w naszym kraju? Koalicja 15 października, rząd Donalda Tuska już w roku 2024... Po pierwsze, od 1 stycznia przywrócono Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. NCBiR wrócił na swoje tory - tak ważna instytucja, która za waszych czasów była używana niczym trofeum polityczne, przez którą to instytucję szły środki, i to znaczące, dla swoich. My dzisiaj ratujemy tę instytucję, która jest zagrożona ze strony Komisji Europejskiej tym, że zostaną odebrane NCBiR-owi uprawnienia - chodzi o to, że traktuje się tę instytucję jako pośredniczącą przy wydatkowaniu środków unijnych dla uczelni polskich.
O 8 mln, proszę państwa, wzrost nakładów w 2024 r. na naukę i rozwój. To pozwoliło podnieść wynagrodzenia o 30% dla kadry akademickiej, ale także o 20% dla pracowników administracyjnych. Mówicie państwo, że młodzi uciekają z Polski. Za waszych czasów młodzi uciekali z uczelni. Trudno było zatrzymać młodzież, która dostawała dużo atrakcyjniejszą propozycję z przemysłu, by ta zdolna młodzież chciała pracować na uczelniach, zasilać kadrę i całą społeczność naukowców polskich. Dzięki wzrostowi nakładów udało się to zatrzymać i w kolejnym roku przewidujemy dalsze nakłady, które związane są także z inwestycjami. Niedawno zapadła decyzja premiera o przekazaniu obligacji. 1,5 mld zł trafi na inwestycje związane z kształceniem oraz zakupem aparatury naukowo-badawczej. Te środki dzielimy nie według uznania na zasadzie: dla swoich, dla pieszczochów ministra Czarnka, tylko podzieliliśmy je proporcjonalnie do subwencji z zaleceniem, by rektorzy zechcieli wydać te środki na szereg projektów zgłaszanych do naszego resortu.
Proszę państwa, ostatni tydzień to kolejna decyzja - wzrost nakładów dla Narodowego Centrum Nauki. 100 mln my gwarantujemy w budżecie, a premier 500 mln przekazał w obligacjach. To wszystko będzie dawało w przyszłym roku możliwość wykorzystania tego na szereg projektów, ponieważ za czasów Prawa i Sprawiedliwości procent skuteczności zdobywanych projektów w NCN-ie to była zaledwie jednocyfrowa liczba. Już podnieśliśmy to. W roku 2023 nakłady na NCN to było ok. 1400 mln, w 2025 r. będzie to 2,2 mld. A więc ten wzrost pozwoli zdecydowanie poprawić skuteczność w zdobywaniu środków na projekty i przede wszystkim nie marnujemy potencjału polskich naukowców, którzy piszą projekty, a później niestety mały procent uzyskuje dofinansowanie.
Proszę państwa, akademiki. Koniec roku 2024 r. to ponad 200 mln przekazane do polskich uczelni na modernizację, przebudowę i budowę akademików. W tym roku to 200 mln i zadbaliśmy o to, żeby w funduszu w ministerstwie rozwoju znalazły się środki również na rozbudowę i budowę akademików. Liczymy, że będzie to ok. 500 mln rocznie przez najbliższe kilka lat na to, co związane z akademikami. Pracujemy nad tym, aby obniżyć koszty wynajmu do złotówki. Jeszcze może nie w przyszłym roku, ale mam nadzieję, że w najbliższych latach, przed końcem naszej kadencji uda się to zrealizować.
Proszę państwa, nauka polska, środowisko inteligentnych ludzi potrafi ocenić, czy lepiej żyło się za czasów Prawa i Sprawiedliwości, czy nauka ma perspektywy lepszego rozwoju jednak za czasów rządów Donalda Tuska. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia