10. kadencja, 30. posiedzenie, 2. dzień (06-03-2025)

18. punkt porządku dziennego:

Zmiany w składzie osobowym komisji sejmowej (druk nr 1072).

Poseł Jarosław Sachajko:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projekt ustawy o zmianie ustawy o Radzie Ministrów oraz niektórych innych ustaw ma na celu usprawnienie procesu legislacyjnego oraz zwiększenie nadzoru nad administracją publiczną, jednak mimo szlachetnych intencji zawiera szereg poważnych niedociągnięć, które mogą prowadzić do centralizacji władzy, braku równowagi politycznej oraz osłabienia roli niektórych kluczowych instytucji państwowych. Jednym z najważniejszych mankamentów tej ustawy jest brak udziału przedstawiciela prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej w procesie legislacyjnym i nadzorczym. Prezydent jako strażnik konstytucji i jeden z kluczowych organów władzy wykonawczej powinien mieć możliwość uczestniczenia w procesach nadzorczych nad Radą Ministrów oraz wpływ na kształtowanie polityki i legislacji. Nieobecność przedstawicieli prezydenta w tych strukturach może doprowadzić do osłabienia mechanizmów równowagi i kontroli władzy, co może mieć dalekosiężne konsekwencje ustrojowe. Niezależnie od aktualnej sytuacji politycznej zdrowy system demokratyczny powinien zapewniać realny wpływ głowy państwa na kluczowe procesy legislacyjne i wykonawcze.

    Projekt przewiduje szereg zmian w organizacji administracji publicznej. Określa się w nim wójta jako centralną jednostkę odpowiedzialną za wdrażanie niektórych przepisów i procedur. Jest to rozwiązanie wątpliwe i potencjalnie niebezpieczne z kilku powodów.

    Wójtowie nie mają wystarczających kompetencji i zasobów, by skutecznie realizować dodatkowe zadanie administracyjne. Brak jednolitego nadzoru nad wójtami prowadzi do potencjalnych rozbieżności w realizacji zadań publicznych w różnych gminach. Pominięcie innych organów samorządowych, takich jak marszałkowie województw czy starostowie, może doprowadzić do zaburzenia hierarchii administracyjnej. To rozwiązanie może doprowadzić do chaosu kompetencyjnego, w którym lokalni włodarze będą odpowiedzialni za decyzje, które powinny być rozstrzygane na poziomie regionalnym lub centralnym.

    Projekt ustawy, zamiast wzmacniać samorządy, w niektórych aspektach prowadzi do nadmiernej centralizacji decyzji. Zwiększa kontrolę premiera i ministrów nad jednostkami administracyjnymi. Może to skutkować osłabieniem autonomii lokalnych i regionalnych struktur samorządowych. Przykładem jest zwiększenie nadzoru nad działaniami podległymi instytucji. Nowa ustawa daje ministrom szerokie uprawnienia do żądania dokumentów i raportów, ale nie przewiduje odpowiednich mechanizmów odwoławczych i kontroli decyzji centralnych. To może prowadzić do sytuacji, w której administracja centralna będzie miała niemal nieograniczone możliwości ingerowania w działalność samorządów, co podważa zasadę decentralizacji (Dzwonek) władzy publicznej zapisaną w konstytucji. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia