10. kadencja, 30. posiedzenie, 2. dzień (06-03-2025)

21. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w 150. rocznicę urodzin Cyryla Ratajskiego (druki nr 1045 i 1071).

Poseł Henryk Szopiński:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt również jako Wielkopolanin przedstawić Wysokiej Izbie stanowisko klubu Koalicji Obywatelskiej dotyczące poselskiego projektu uchwały w sprawie uczczenia 150. rocznicy urodzin Cyryla Ratajskiego.

    Cyryl Ratajski, urodzony w Wielkopolsce, po studiach w Berlinie działalność polityczną i społeczną rozpoczął wprawdzie na Śląsku, lecz większość życia poświęcił Poznaniowi i Wielkopolsce. W czasie powstania wielkopolskiego był wysłannikiem Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej do paryskiego Komitetu Narodowego Polskiego. W 1922 r. został prezydentem Poznania. Po wyborze powiedział, cytuję: obejmując urząd prezydenta, pragnę oddać życie swemu miastu w zupełności. Czas pokazał, że te patetyczne słowa nie były okolicznościową deklaracją.

    Z pruskiego miasta garnizonowego na rubieżach Rzeszy przekształcał Poznań w dobrze zorganizowane miasto europejskie. Inicjował mnóstwo projektów we wszystkich dziedzinach miejskiego życia, łącząc umiejętnie twarde wymogi ekonomiczne z nietuzinkową wyobraźnią. Miasto zaczynało rozkwitać jak nigdy dotąd. Wszystkie działania, a także umiejętności oratorskie i towarzyskie sprawiły, że był powszechnie ceniony i lubiany. Mówiło się o jego mądrości, autorytecie, oddaniu sprawom Poznania i Polski. Poproszony przez premiera Władysława Grabskiego przez kilka miesięcy pracował dla rządu jako minister spraw wewnętrznych. Po trudnych miesiącach na tym stanowisku wrócił do Poznania, gdzie ponownie został wybrany na prezydenta miasta. Ratajski prezentował Polskę na światowych zjazdach międzynarodowych organizacji samorządowych. Położył duże zasługi dla zorganizowania w 1929 r. w Poznaniu Powszechnej Wystawy Krajowej. Był też członkiem Ligi Narodowej. W okresie międzywojennym Cyryl Ratajski brał czynny udział w życiu publicznym i pełnił wiele funkcji, m.in. był prezesem rad nadzorczych Poznańskiej Kolei Elektrycznej, Komunalnego Banku Kredytowego czy Zachodniopolskiego Towarzystwa Kredytu Miejskiego.

    Po wybuchu II wojny światowej Ratajski nie wycofał się z działalności społecznej i politycznej. W 1939 r. po zajęciu Wielkopolski przez Niemców przeniósł się do Warszawy, gdzie objął funkcję pierwszego delegata rządu RP na kraj. Był jednym z organizatorów Polskiego Państwa Podziemnego - struktury administracyjnej, która miała kontynuować działalność państwową w okupowanej Polsce. Mimo trudnych warunków Ratajski koordynował działania konspiracyjne i utrzymywał kontakt z rządem na uchodźstwie. W 1942 r. ze względu na pograszający się stan zdrowia ustąpił za stanowiska i wkrótce zmarł. Jego życie było przykładem patriotyzmu wyrażonego nie tylko słowami, ale przede wszystkim czynami - budową silnego, niezależnego miasta, wspieraniem niepodległości Polski i działalności konspiracyjnej w czasie II wojny światowej.

    Dzięki jego pracy i poświęceniu Poznań i cała Wielkopolska w okresie międzywojennym mogły dynamicznie się rozwijać, a jego działalność w czasie wojny miała kluczowe znaczenie dla organizacji oporu przeciw okupantom. Dziś Cyryl Ratajski jest symbolem patriotyzmu pragmatycznego, skupionego na konkretnych działaniach, które miały realny wpływ na losy Polski i jej mieszkańców. Jego wkład w rozwój młodego państwa polskiego, a przede wszystkim Poznania, jest nieoceniony (Dzwonek), a uczczenie 150. rocznicy urodzin w postaci uchwały polskiego parlamentu stanowi doskonałą okazję do przypomnienia jego zasług i zainspirowania przyszłych pokoleń.

    Klub Koalicji Obywatelskiej będzie głosował za przyjęciem proponowanej uchwały. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia