10. kadencja, 30. posiedzenie, 2. dzień (06-03-2025)

22. punkt porządku dziennego:

Informacja o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2023 roku wraz ze sprawozdaniem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Komisji Ustawodawczej (druki nr 912 i 991).

Poseł Paweł Śliz:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na samym początku chciałbym powiedzieć, że poniekąd po części zgadzam się z panem posłem Astem. Powiedział pan, że Trybunał Konstytucyjny był, jest i będzie. Niestety mylił się pan. Trybunał Konstytucyjny był, Trybunału Konstytucyjnego nie ma, ale spokojnie - Trybunał Konstytucyjny będzie. Ta instytucja wróci. Tę instytucję trzeba odbudować, bo zniszczyliście ją. Zdewastowaliście ją. Zdewastowaliście ją, zszargaliście imię najważniejszego organu w państwie, organu, który miał dbać o dobrą legislację, który miał pilnować parlamentu. A co on robi? Dba tylko o interes Prawa i Sprawiedliwości. Trybunał Konstytucyjny odmieniany jest przez wszystkie przypadki, jakie się tylko da. Ale niestety patrząc dziś na to, co się dzieje z Trybunałem Konstytucyjnym, możemy stwierdzić tak naprawdę tylko jedno: instytucji, którą znaliśmy pod nazwą Trybunał Konstytucyjny w przeszłości i którą chcemy znać pod tą nazwą w przyszłości, po prostu nie ma. To instytucja, która zamiast zajmować się badaniem legislacji, o którym mówiłem, zajęła się dbaniem o interesy Prawa i Sprawiedliwości, co widzieliśmy w ostatnim czasie nieraz.

    Wy w Prawie i Sprawiedliwości jedziecie jak niezatrzymany walec, który mógłby zniszczyć wszystko, co jest na drodze pomiędzy trybunałem i al. Szucha a centralą Prawa i Sprawiedliwości przy ul. Nowogrodzkiej. Mało wam było tej patologii, która jest dziś w trybunale. Dla was dno to nie jest żadna przeszkoda. Dla was dno to jest zachęta do dalszego kopania i obniżania standardów. Dobitnie to widać w dyskusji, w czasie głosowań nad zgłoszonymi przez was kandydatami do Trybunału Konstytucyjnego. Już wtedy wskazywałem, że partii Prawo i Sprawiedliwość wcale nie zależy na uzdrowieniu i naprawie sytuacji w Trybunale Konstytucyjnym, tylko zależy jej na przeniesieniu DNA partii wprost do Trybunału Konstytucyjnego. W PiS naprawdę nie ma żadnej refleksji nad tym, że trybunał nie spełnia dziś swojej ustrojowej roli. Ale mnie to tak naprawdę specjalnie nie dziwi. Wy kompletnie nie wiecie, jakie obywatele mają problemy, bo siedzicie w swoich gabinetach i knujecie, jak by tutaj uniknąć odpowiedzialności za swoje 8 lat rządów. Czy zgłaszać się na komisje śledcze, czy się na te komisje nie zgłaszać? Czy korzystać z immunitetu, czy nie korzystać? Może gdyby wasi posłowie nie wyjeżdżali na Węgry, tylko jeździli w Polskę, do tych małych miejscowości, gdyby porozmawiali z ludźmi, toby zrozumieli, jakie spustoszenie w kraju wywołało to działanie i jak wygląda teraz Trybunał Konstytucyjny.

    Wasze działania paradoksalnie doprowadziły do tego, że trybunał nie działa. Żeby nie być gołosłownym, przekażę państwu kilka liczb. Trybunał Konstytucyjny w Polsce wydał łącznie ponad tysiąc wyroków. Kronikarskim obowiązkiem wskażę, że w latach 1985-2000 to było ok. 200 wyroków, w latach 2001-2010 liczba ta wzrosła do 300, a w latach 2011-2015 liczba wyroków to ok. 61 wyroków rocznie. W samym 2015 r. było to 63. Potem była już równia pochyła w dół i wyraźny spadek wydawanych wyroków: w 2016 r. było 36 wyroków, w 2017 r. - 25, w 2018 r. - 24, w 2019 r. - 22, w 2020 r. - 24 i w 2021 r. - 19. Rekordowy rok to 2022 r. - 14 wyroków. O liczbach postanowień wydanych przez Trybunał Konstytucyjny nawet nie będę mówił, bo wiemy, jak one wyglądały. Te postępowania były sztucznie pompowane, żeby dopuszczać sprawy do rozpoznania, a potem co z nimi robić? Umarzać te postępowania, żeby troszkę podbudować swoje statystyki nieróbstwa. To jest po prostu wstyd.

    Trybunał Konstytucyjny za waszych rządów to była maszynka do wydawania politycznych wyroków i do bicia rekordów. Jednak jedyne rekordy, jakie były, to rekordy niekompetencji i lenistwa. Natomiast dostrzegam światełko w tunelu. Jest coś, co w TK urosło. To rekordowe wydatki. Za to ogromne gratulacje. Tak, wydawaliście nieprawdopodobne pieniądze w Trybunale Konstytucyjnym, ale dzięki Bogu to się skończyło.

    Wysoka Izbo! Teraz jest tak naprawdę wreszcie pora na zmianę. Pora na dogłębną reformę Trybunału Konstytucyjnego i pora na prezydenta, który wreszcie tej reformy nie będzie blokował, tylko będzie ją wspierał. Pora, aby w pełni przywrócić rolę temu trybunałowi, do której tak naprawdę został powołany: obrońcy konstytucji i praw obywateli. Jeśli tego nie zrobimy i jeśli pozwolimy, by ten stan rzeczy się utrzymywał, to Polska będzie dalej w marazmie i będzie dalej osłabiała swoją demokrację.

    Widzicie państwo, co teraz dzieje się na świecie. To jest moment ciężkiej próby, w którym trybunał powinien bronić obywateli, a nie tylko i wyłącznie wojować z rządem. Musimy walczyć o to, by Trybunał Konstytucyjny odzyskał swoją niezależność, swoją rolę, aby przestał być narzędziem politycznych interesów. Polska zasługuje na to, by jej instytucje były sprawiedliwe, transparentne i chroniły naszą konstytucję, a nie służyły jedynie interesom jednej partii. Wszyscy obywatele bez żadnych wyjątków zasługują na instytucje, które są w pełni niezależne i działają w interesie prawa, a nie politycznych machinacji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia