10. kadencja, 37. posiedzenie, 1. dzień (24-06-2025)
12. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych (druki nr 1244 i 1297).
Poseł Iwona Karolewska:
Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska mam zaszczyt zabrać głos w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych. Projekt ten, choć na pierwszy rzut oka może wydawać się techniczną korektą, w rzeczywistości dotyka ludzkiego wymiaru wykonywania zawodu komornika, a zatem porządkuje istotne kwestie ustrojowe związane z funkcjonowaniem organów egzekucyjnych w Polsce.
Projektowane zmiany wprowadzają dwie główne korekty. Po pierwsze, przywracają granicę wieku wynoszącą 70 lat, do której komornik sądowy może wykonywać swój zawód. Po drugie, znoszą ograniczenie czasu trwania asesury komorniczej, który obecnie wynosi maksymalnie 6 lat.
W kwestii granicy wieku pragnę podkreślić, że limit 65 lat obowiązujący od 2019 r. okazał się nie tylko dysfunkcyjny z punktu widzenia praktyki zawodowej, ale również, jak zauważyły sądy administracyjne, sprzeczny z zasadą równego traktowania wyrażoną zarówno w konstytucji, jak i w prawie Unii Europejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w 2021 r. podkreślił, że automatyczne odwoływanie komorników po ukończeniu 65. roku życia bez oceny ich stanu zdrowia czy kompetencji naruszało dyrektywę unijną i prowadziło do pojawiania się licznych roszczeń odszkodowawczych wobec Skarbu Państwa. Ograniczenie to skutkowało nagłym odejściem z zawodu doświadczonych komorników, często w pełni sił zawodowych, z dorobkiem nie do przecenienia.
Przywrócenie możliwości wykonywania zawodu do 70. roku życia to z jednej strony zadośćuczynienie wobec tych, którzy poczuli się potraktowani niesprawiedliwie, z drugiej zaś wyraz racjonalnego myślenia o funkcjonowaniu instytucji publicznych w Polsce. Komornik sądowy to nie tylko funkcjonariusz publiczny, ale także człowiek, nierzadko poświęcający całe życie służbie państwu, wierzycielom i dłużnikom. Trzeba mieć odwagę powiedzieć to głośno: ich praca, choć trudna i nierzadko niedoceniana, jest fundamentem egzekwowania prawa i gwarancją sprawiedliwości w codziennym życiu obywateli. Warto również zwrócić uwagę na aspekt praktyczny. Dziś mamy do czynienia z brakiem rąk do pracy w wielu kancelariach. W Polsce działa ok. 1,3 tys. komorników i ponad 600 asesorów, a w mniejszych miastach widać wyraźne problemy kadrowe. Wydłużenie okresu czynnej służby to nie tylko większa szansa na stabilność systemu egzekucyjnego, ale także szansa dla młodych asesorów na pracę pod okiem doświadczonych mentorów.
W tym kontekście należy pozytywnie ocenić także drugi element projektu - zniesienie maksymalnego okresu asesury. Dotychczasowe ograniczenie do 6 lat okazało się barierą, która w praktyce zmuszała wielu asesorów do rezygnacji z zawodu, jeśli z różnych przyczyn, zdrowotnych, rodzinnych czy losowych, nie zdążyli przystąpić do egzaminu zawodowego. Ministerstwo Sprawiedliwości, proponując powrót do asesury bezterminowej, daje tym osobom realną szansę na rozwój zawodowy i służbę publiczną bez zbędnego formalizmu i presji.
Projekt ustawy był również przedmiotem konsultacji publicznych, których przebieg i wyniki zasługują na szczególne podkreślenie. W zgłoszonych opiniach, w tym środowiska komorniczego, samorządów zawodowych oraz przedstawicieli organizacji społecznych, w zdecydowanej większości poparto projektowane zmiany. Wskazywano, że są one nie tylko zasadne, ale też oczekiwane od dawna. Co istotne, nie zgłaszano uwag, które powodowałyby konieczność korekty zasadniczej treści ustawy, co świadczy o jej dojrzałości legislacyjnej i szerokim poparciu społecznym. Projekt jest zatem odpowiedzią nie tylko na głosy środowiska komorniczego, lecz także na konieczność dostosowania polskiego prawa do standardów konstytucyjnych i unijnych. Co więcej, zmiany te nie generują dodatkowych kosztów dla budżetu państwa. Przeciwnie, mogą ograniczyć koszty związane z dalszymi sporami sądowymi i poprawić funkcjonowanie całego systemu egzekucyjnego. Ponadto nie obciążają obywateli, mają charakter racjonalizatorski i naprawczy.
Uważamy, że proponowane rozwiązania są nie tylko zgodne z interesem publicznym, ale również sprawiedliwe społecznie, bo sprawiedliwość to nie tylko przepisy ustawowe, to także uważność państwa wobec tych, którzy latami służyli jego obywatelom. Dziś im za to dziękujemy. Klub Koalicji Obywatelskiej popiera ten projekt. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia