10. kadencja, 37. posiedzenie, 1. dzień (24-06-2025)

12. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych (druki nr 1244 i 1297).

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Maria Ejchart:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Postaram się odpowiedzieć na jak najwięcej pytań, które dzisiaj padły. Oczywiście na wszystkie, na które nie zdołam tu odpowiedzieć, z przyjemnością odpowiem na piśmie.

    Najpierw może chciałabym odpowiedzieć panu posłowi, że jeszcze jesteśmy w czasie odpowiedzi na tę interpelację. Na pewno dostanie pan odpowiedź na interpelację, zanim upłynie termin. Proszę się nie niepokoić. Zaraz jeszcze wrócę do tematu.

    Proszę państwa, nie będę w tej chwili przypominać o tym, dlaczego ta nowelizacja została przygotowana. To tutaj wiele razy już dzisiaj padło na tej sali. Myślę, że nie ma takiej potrzeby. Naszym celem jest zrównanie uprawnień. Oczywiście, proszę państwa, jeżeli ktoś, kto ma 65 lat, chce przejść na emeryturę, to może to zrobić. Nikt nie będzie musiał pracować dłużej. Natomiast wiek 70 lat, do którego chcemy wrócić, to wiek, który jest w innych zawodach prawniczych. Rzeczywiście w ten sposób chcemy odnieść się też do dyrektywy Rady ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy.

    Proszę państwa, pan minister powiedział o pozwach i o tym, że głównym pomysłem na projekt naszej ustawy jest to, żeby ograniczyć roszczenia. Nie jest to prawda. Ale trzeba powiedzieć, że wszystkie decyzje o odwołaniu komornika, które zostały podjęte na mocy tego stanu prawnego z 2018 r., zostały prawomocnie uchylone jako sprzeczne z zasadą równego traktowania. Wszystkie. Rzeczywiście są zgłoszone milionowe roszczenia komorników. W tej chwili zgłoszenia są w wysokości 11 mln. One jeszcze są niewypłacone, bo są to na razie roszczenia zgłoszone właśnie na skutek bezprawnego odwołania i sądy będą uznawać, że doszło do naruszenia zasady równego traktowania. Ten projekt ma właśnie na celu zapobieganie dalszym roszczeniom i usunięcie z systemu prawa przepisu, który te roszczenia powodował.

    Jeżeli w ogóle chodzi o sytuację w zawodzie komornika, proszę państwa, bo o tym też trochę rozmawialiśmy i parę pytań tego dotyczyło, to obserwujemy spadek zainteresowania tym zawodem i spadek liczby powołań. Mogę tylko powiedzieć, że np. w roku 2017 minister sprawiedliwości powołał 144 osoby na stanowisko komornika, a w roku 2024, czyli w ubiegłym roku, tylko 69. 20% kancelarii z tych 2300 balansuje na granicy możliwości utrzymania się. Każdego dnia podejmuję i podpisuję decyzje o likwidacji kolejnych kancelarii.

    Proszę państwa, jeżeli chodzi o drugi punkt ustawy, który dotyczy zniesienia tego maksymalnego czasu trwania asesury komorniczej obecnie określonego na 6 lat, to był to postulat środowiska i wynik obserwacji Ministerstwa Sprawiedliwości. Chcemy, żeby ta asesura mogła być bezterminowa też dlatego, żeby nie zmuszać asesorów do otwierania nowych kancelarii komorniczych. Z różnych powodów: życiowych, osobistych, zdrowotnych, z braku chęci podejmowania ryzyka nie każdy chce otwierać własną kancelarię.

    Usuwamy też tym przepisem dualizm, ponieważ obecnie funkcjonujemy w dwóch reżimach, czyli sprzed 2018 r. i po 2018 r. Są asesorzy, których dotyczy ograniczenie z 2018 r., i ci, których ono nie dotyczy, ponieważ stali się asesorami wcześniej. Chcemy ten dualizm usunąć i uczynić zawód komornika bardziej elastycznym i tym samym bardziej atrakcyjnym.

    Proszę państwa, dlaczego 70? To jest oczywiście zawsze dobre pytanie, dlaczego nie 72, 73 czy 75, natomiast jakąś datę graniczną musieliśmy ustalić. Chodzi o to, żeby zagwarantować bezpieczeństwo obrotu prawnego, zwłaszcza w związku z nieuchronną utratą przez człowieka pewnych możliwości z wiekiem. Komornik ma coraz więcej uprawnień. Ta granica wieku też w naszej ocenie chroni interes samego komornika, od którego wymaga się nie tylko wiedzy prawniczej, o czym pan poseł wspomniał, ale też sprawności fizycznej i intelektualnej, odporności na stres, konieczności szybkiego podejmowania decyzji i właściwych reakcji. Ale też proszę pamiętać, że komornik jest również pracodawcą i jako pracodawca musi wykonywać pewne czynności. Po prostu chodzi o zagwarantowanie, że te osoby będą w stanie efektywnie i bezpiecznie wykonywać swoje obowiązki.

    Chciałam jeszcze odpowiedzieć na pytanie pana posła dotyczące osób, które nowela z 2018 r. zmusiła, żeby uzupełnić wykształcenie. Proszę państwa, zastanawialiśmy się nad tym również bardzo głęboko i nie powiem, żeby nasze zastanawianie już się zakończyło, bo cały czas to rozważamy i bierzemy pod uwagę udział w dyskusji na ten temat pana ministra sprawiedliwości jeszcze jako rzecznika praw obywatelskich. Natomiast wychodzimy z założenia, że 7 lat to nie jest z dnia na dzień. Był czas na to, żeby te kompetencje i to wykształcenie uzupełnić. To jest też postulat samego środowiska. Zawód komornika staje się coraz bardziej zawodem prawniczym i coraz bardziej skomplikowanym zawodem. Dlatego w tej nowelizacji nie zawarliśmy propozycji zmiany tego przepisu, chociaż tak jak powiedziałam, cały czas analizujemy to, rozmawiamy z komornikami, z panem ministrem na ten temat rozmawialiśmy wielokrotnie, a temat wrócił w ministerstwie też przy okazji interpelacji pana posła.

    Proszę państwa, chyba jeszcze na jedno pytanie chciałam odpowiedzieć. Wiem, oczywiście. Na temat hurtowni komorniczych. Oczywiście ten problem jest nam znany i w tej chwili toczą się prace legislacyjne w Ministerstwie Sprawiedliwości nad wprowadzeniem rozwiązań dotyczących problemu hurtowni i jakiegoś mechanizmu wprowadzenia redystrybucji spraw w rewirach komorniczych, tak żeby pojedyncze kancelarie nie gromadziły więcej spraw kosztem małych kancelarii. Razem z komornikami, z Krajową Radą Komorniczą próbujemy znaleźć mechanizm, który byłby sprawiedliwy, a z drugiej strony bardziej przedsiębiorczym nie ograniczał możliwości gromadzenia większej ilości spraw, ale też pozwalał, zwłaszcza w niewielkich miejscowościach, gdzie przecież czasami jest jeden komornik, czasami dwóch, żeby jakoś w ramach rewirów sprawy pomiędzy komornikami...

    (Poseł Sławomir Ćwik: Wierzyciel wybiera, który jest lepszy.)

    Słucham? Wierzyciel wybiera, natomiast mówimy w tej chwili o zjawisku hurtowni, czyli też działań na rynku, które są...

    (Poseł Sławomir Ćwik: Już prawie nie ma, pani minister. W porównaniu z tym, co było...)

    No ale jeszcze cały czas jest problem. Cały czas jest problem najmniejszych kancelarii, które się po prostu nie mogą utrzymać.

    (Poseł Sławomir Ćwik: Bo jest ich za dużo.)

    I coraz mniej. To dane dotyczące powołań komorniczych i po prostu też braku atrakcyjności tego zawodu w postrzeganiu wśród młodych prawników.

    Bardzo dziękuję. Jeżeli jeszcze są jakieś pytania, to zapraszam, bardzo chętnie na nie odpowiemy pisemnie. Zarówno temat dotyczący komorników, jak i inne, dotyczące skuteczności egzekucji komorniczej czy też systemów, na których pracują komornicy, to jest coś, nad czym na co dzień pracujemy, i bardzo chętnie odpowiemy na pozostałe pytania. Bardzo dziękuję. Dziękuję, panie marszałku.

Przebieg posiedzenia