10. kadencja, 38. posiedzenie, 1. dzień (08-07-2025)

13. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskich projektach uchwał:
   - w sprawie upamiętnienia ofiar Obławy Augustowskiej w jej 80. rocznicę,
   - w sprawie upamiętnienia Ofiar Obławy Augustowskiej w 80. rocznicę zbrodni
    (druki nr 1083, 1392 i 1411).

Poseł Jarosław Zieliński:

    Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Pan poseł sprawozdawca komisji przypomniał główny cel tego projektu uchwały. Dobrze, że udało się nam - a to nie było wcale proste ani łatwe - uzgodnić wspólny tekst. Cieszę się, że z propozycji Prawa i Sprawiedliwości, której jestem autorem, sporo sformułowań znalazło się w tym dokumencie, chociaż punktem wyjścia był dokument wcześniej złożony przez posłów Koalicji Obywatelskiej.

    Ta wielka zbrodnia, jakiej dokonali Sowieci, ale przy udziale polskich sił komunistycznych w lipcu 1945 r., zasługuje na pamięć i na to, żeby wiedza o niej była coraz mocniej obecna w świadomości zbiorowej, w świadomości patriotycznej wszystkich Polaków, ponieważ to nie była sprawa regionalna. Ta zbrodnia została dokonana z rozkazu Stalina i chodziło o to, żeby północno-wschodnią Polskę, gdzie opór przeciwko tej władzy był wyjątkowo silny, podporządkować nowej, sowieckiej, znaczy, komunistycznej, polskiej, ale przez Sowietów siłą narzuconej władzy.

    Wiedza o obławie augustowskiej była przez wiele lat ukrywana, była zakazana w okresie PRL-u, przechowywana była tylko w rodzinach, wśród najbliższych, którzy szukali bezskutecznie swoich bliskich, którzy zginęli w obławie, zostali zamordowani. Tutaj padła liczba ponad 7 tys. osób aresztowanych. Do niedawna sądzono, że zamordowano ok. 600 osób, ponieważ tyle nazwisk udało się ustalić, zidentyfikować, ale z najnowszych badań wynika, że tych osób było znacznie więcej, nawet pada liczba ok. 2 tys. Obława objęła cztery powiaty należące obecnie do Polski, polskie powiaty: suwalski, sejneński, augustowski i sokólski, ale także tereny, które dziś nie należą do Polski, należą do Białorusi, są za wschodnią polską granicą. Nie znamy miejsca spoczynku doczesnych szczątków. Są podejrzenia związane z tym, że może to być miejsce tuż za polską granicą, która, nawiasem mówiąc, została przesunięta w okresie kształtowania się granic, tak żeby ta część terytorium nie znalazła się w Polsce. To wymaga badań, wymaga oczywiście także przede wszystkim dostępu do archiwów rosyjskich i białoruskich, do których dostępu nie mamy, i pewnie nie będzie to jeszcze przez jakiś czas łatwe z uwagi na sytuację geopolityczną.

    Szanowni Państwo! W ostatnich latach, od uchwalenia przez Sejm ustawy o ustanowieniu 12 lipca Dniem Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej - to był początek tej wielkiej akcji pacyfikacyjnej - ta wiedza przyrasta. Jest już wiele miejsc upamiętnień tej zbrodni w postaci tablic memorialnych, pomników, ale są także organizowane konferencje poświęcone tej sprawie. Jutro właśnie - marszałek Sejmu na moją prośbę (Dzwonek) to ogłosił dzisiaj rano - mamy taką konferencję w Sejmie, w sali kolumnowej...

    Wicemarszałek Monika Wielichowska:

    Dziękuję bardzo.

    Poseł Jarosław Zieliński:

    Już kończę, pani marszałek.

    ...o godz. 11, poprzedzimy ją otwarciem wystawy w holu głównym na piętrze w Sejmie przygotowanej przez oddział IPN w Białymstoku.

    Wicemarszałek Monika Wielichowska:

    Dziękuję bardzo, panie pośle.

    Poseł Jarosław Zieliński:

    Dziękuję za współpracę w tej sprawie - w sprawie upamiętnienia ofiar obławy augustowskiej. Nie dajmy zginąć poległym, jak pisał Herbert, czyli pamiętajmy o obławie augustowskiej i jej ofiarach, ponieważ nasza współczesna wolność jest także z ich walki. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia