10. kadencja, 38. posiedzenie, 2. dzień (09-07-2025)
14. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1264 i 1362).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha:
Dziękuję bardzo.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na wstępie chciałbym bardzo serdecznie podziękować za dotychczasowe prace nad tym projektem, za wszystkie głosy poparcia, zarówno na sali plenarnej, jak i podczas posiedzenia komisji. Pracujemy nad projektem, który jest absolutnie poza jakimś bieżącym sporem politycznym. Pracujemy nad projektem, który jest bardzo proobywatelski, który wprowadza XXI w. do sądownictwa. Tak jak wielokrotnie wspominałem, to jest pierwszy z projektów, które będą wypełniały cel, który sobie postawiliśmy w tej kadencji, czyli budowanie cyfrowych sądów.
Równolegle do prac nad tym projektem ustawy, który skupia się na cyfryzacji postępowań karnych we wskazanym zakresie, procedowane są już w Sejmie dwie inne ustawy. Jedna dotyczy analogicznych, podobnych rozwiązań dla postępowania cywilnego, a druga dotyczy Krajowego Rejestru Sądowego. Procedowane są rozwiązania, które w pełni scyfryzują rejestr organizacji pozarządowych, czyli drugi po rejestrze przedsiębiorców najistotniejszy rejestr w Krajowym Rejestrze Sądowym, przy okazji wprowadzając cyfrowe akta, co w efekcie doprowadzi do sytuacji, że Krajowy Rejestr Sądowy stanie się cyfrowym narzędziem w rękach obywateli. To odpowiedź na pytanie posła Józefaciuka odnośnie do innych projektów.
Jednocześnie podtrzymam deklarację, że zasadne byłoby zorganizowanie posiedzenia komisji sprawiedliwości, czy też komisji sprawiedliwości połączonej z komisją kodyfikacyjną, dotyczącego planów naszego ministerstwa w zakresie budowania cyfrowych sądów, bo tych planów jest dużo. W tej chwili są przygotowywane programy pilotażowe. Na pewno w tej kadencji będziemy w Sejmie na ten temat jeszcze wielokrotnie rozmawiali.
Wracając do tego projektu: pozwólcie państwo, że będę przeplatał wypowiedzi przedstawicieli klubów z pytaniami, które tutaj padały. Odnośnie do pytań czy wątpliwości dotyczących przygotowania zarówno systemu sądownictwa, jak i obywateli do tych regulacji, celowo już kilkukrotnie podkreślałem w Sejmie, że te rozwiązania wprowadzamy bardzo stopniowo, etapowo, tak żeby nie wprowadzać czegoś w sposób rewolucyjny i nagły oraz żeby ułatwić wszystkim uczestnikom postępowania, ale także - od strony organizacyjnej - sądom, pracownikom sądów wejście w życie tych przepisów.
Portal informacyjny jest narzędziem już sprawdzonym i funkcjonującym od długiego czasu. Nie ma obaw od strony technicznej, że te rozwiązania będą wpływały na sprawność jego działania. Nie było w ostatnich miesiącach czy nawet w dłuższym okresie odnotowywanych awarii dłuższych niż trwające kilkanaście minut. Tych awarii zdarza się raptem kilka w ciągu roku. System jest bezpieczny, sprawny i na bieżąco monitorowany, serwisowany - tak żeby działał, oczywiście w miarę możliwości, bezawaryjnie.
Celowo wprowadzamy dłuższe vacatio legis, liczone w miesiącach, żeby móc przygotować szkolenia dla pracowników, zabezpieczyć sprzęt techniczny w sądach, tam gdzie trzeba, ale także przygotować pełnomocników, bo te przepisy są adresowane do pełnomocników: prawników, adwokatów, radców, radców Prokuratorii Generalnej, do korzystania z tego narzędzia. Oczywiście dajemy w tym zakresie pełen wybór, jeśli chodzi o korzystanie z portalu informacyjnego. Nie będzie tu żadnej obligatoryjności na tym etapie, bo cyfryzacja i tego typu nowatorskie rozwiązania przede wszystkim muszą być skorelowane, połączone z zachowaniem bezpieczeństwa statusu osoby podejrzanej, podejrzanego, oskarżonego w postępowaniu karnym. Ich prawa w procesie są zabezpieczone. Osoba, która występuje bez jakiegokolwiek pełnomocnika, ma do dyspozycji pełne instrumentarium narzędzi z Kodeksu postępowania karnego w formie tradycyjnej, która funkcjonuje od 1997 r. Założenia tego projektu są przemyślane i mają na celu przede wszystkim wprowadzenie nowych rozwiązań z zachowaniem wszelkich gwarancji procesowych.
Notabene każdemu polecam korzystanie z portalu informacyjnego. On staje się coraz powszechniejszym narzędziem. Dotychczas spełniał funkcję stricte informacyjną, ale nie ma żadnych przeszkód technologicznych do tego, żeby nadać mu też funkcję użytkową, funkcjonalną. Dla wielu prawników nie będzie to żadna nowość. Co więcej, te środowiska czekają, aż rozwiązania wejdą w życie, żeby faktycznie móc kierować korespondencję do sądów już w sposób elektroniczny.
Odpowiadając na pytania pana posła Sachajki, powiem szczerze, że nie wiem, kto pisał wystąpienie, ale ono nie dotyczyło tego projektu ustawy. Podnoszono wątpliwości dotyczące roli prokuratora i gromadzenia materiału dowodowego. W tym projekcie tego nie ma. To jest w innych projektach, które są procedowane czy już zostały przygotowane przez ministerstwo, zostały przyjęte przez komitet stały Rady Ministrów.
Tutaj kieruję swoje słowa do pana posła Schreibera: nowelizacja Kodeksu postępowania karnego, chyba największa od 1997 r., już została przyjęta przez komitet stały. Są tam zmiany o absolutnie systemowym charakterze. Zmiany, o których dzisiaj mówimy, czyli trzy projekty dotyczące cyfryzacji, Przyjęty przez rząd projekt zaostrzenia przepisów dotyczących sprawców wypadków drogowych; skierowany do rozpatrzenia przez komitet stały projekt zaostrzający przepisy dotyczące sprawców napaści na funkcjonariuszy publicznych i wszystkich tych, którzy niosą pomoc; przystąpienie do Prokuratury Europejskiej, które zostało już dawno podpisane przez prezydenta, Polska ma już możliwość odgrywania aktywnej roli w funkcjonowaniu Prokuratury Europejskiej; zmiany w zasadach delegowania sędziów, również przepisy, które zostały już uchwalone i podpisane, które wprowadzają transparentność i szersze możliwości delegowania, zarządzania kadrami sędziowskimi - mówię o tym dlatego, że pan poseł Schreiber łaskaw był nie dostrzegać wielu projektów, nad którymi w tej Izbie procedowano, szeregu zmian dotyczących Służby Więziennej, postępowania upadłościowego, o którym mówiliśmy na poprzednim posiedzeniu Sejmu. A więc jest kilkanaście projektów, które już w tej kadencji zostało przegłosowanych, dlatego warto o tym przypomnieć, jeżeli komukolwiek ta wiedza umyka.
Dziękuję również za złożenie poprawki, która precyzuje moment wejścia w życie tej ustawy, słusznie wychodzi naprzeciw postulatom, żeby wskazany termin wejścia w życie liczony w miesiącach zmienić na konkretną datę, w tym wypadku 1 marca przyszłego roku, czyli de facto po 6 miesiącach, tak jak to było w pierwotnym założeniu. Jest to rozwiązaniem praktyczniejszym, czytelniejszym, będzie z góry wiadomo, od którego dnia de facto można będzie tę korespondencję kierować do sądów. Co więcej, ułatwi to też skorelowanie z wejściem w życie przepisów, które będą wprowadzały analogiczne rozwiązania do procedury cywilnej.
Raz jeszcze dziękuję za wszystkie głosy poparcia dla tego projektu. Jestem głęboko przekonany, że te wszystkie projekty, te wszystkie ustawy, które będą i które wprowadzają cyfryzację do polskiego wymiaru sprawiedliwości, sprawią, że osiągniemy cel, który nam wszystkim naprawdę głęboko leży na sercu, a przede wszystkim jest w interesie obywateli: żeby ten wymiar sprawiedliwości zdecydowanie wprowadzać w XXI w., wprowadzać tam narzędzia, które usprawnią postępowania, przybliżą sąd obywatelom. To jest dla milionów Polaków pewna codzienność, z którą muszą się zmierzyć, bardzo niełatwa. Naszym obowiązkiem jest robić wszystko, żeby ten styk obywatela z państwem po prostu ułatwiać. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia