10. kadencja, 38. posiedzenie, 2. dzień (09-07-2025)
16. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy o likwidacji Akademii Kopernikańskiej i Szkoły Głównej Mikołaja Kopernika (druki nr 1284 i 1400).
Poseł Dorota Olko:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wracamy dzisiaj do dyskusji o Akademii Kopernikańskiej i Szkole Głównej Mikołaja Kopernika. Stanowisko Lewicy w kwestii likwidacji tych instytucji jest niezmienne, bo dla rozwoju nauki w Polsce kluczowe jest, żeby powstawanie ewentualnych instytucji odpowiadało na potrzeby środowiska naukowego, a nie żeby było pomysłem tego czy innego polityka na realizację własnych potrzeb i politycznych celów. Akademia Kopernikańska, przypomnijmy, od początku budziła sprzeciw środowiska naukowego.
(Poseł Zbigniew Dolata: Części środowiska.)
Była stworzona ponad jego głowami i bez konsultacji z nim. Instytucje reprezentatywne zgłaszały, panie pośle, sprzeciw wobec powstania Akademii Kopernikańskiej.
(Poseł Zbigniew Dolata: Mniejsza część środowiska.)
Chodzi o KRASP, Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Polską Akademię Nauk. To są kluczowe instytucje działające w polskiej nauce. Polska Akademia Nauk to instytucja o bardzo długiej tradycji. Część jej instytutów może z powodzeniem realizować te zadania, które zostały przypisane Akademii Kopernikańskiej. Z kolei funkcje Akademii Kopernikańskiej od początku były niejasne, dziwnie wymieszane. To jest niespotykane w polskiej nauce. A instytucje, które w mniejszej skali mieszają różne funkcje, już dzisiaj borykają się z kłopotami.
(Poseł Zbigniew Dolata: Trzeba myśleć niestandardowo.)
Panie Pośle Dolata! Niech pan nie próbuje mnie zagłuszać, tylko niech pan posłucha innej opinii niż swoja, do której jest pan bardzo przywiązany, bo pochodzi pan z partii, której celem politycznym było powołanie tej instytucji.
(Wypowiedź poza mikrofonem)
Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:
Bardzo proszę pana posła Dolatę o zapisanie się do dyskusji.
Poseł Dorota Olko:
Dziękuję bardzo, panie marszałku.
Ta instytucja jest jednocześnie korporacją uczonych, instytucją grantową, instytucją przyznającą wysokie jak na polskie standardy nagrody, nagrody, do których analogiczne już istnieją. Może nadawać stopnie naukowe. Nie uzupełnia luk w polskim systemie, tylko dubluje funkcje NCN-u, NCBR-u, NAWA, Polskiej Akademii Nauk, Polskiej Akademii Umiejętności. Żeby instytucja miała sens, to musi się w ten system wpasowywać, a Akademia Kopernikańska została powołana niejako obok tego systemu. Może sobie funkcjonować jako taki twór w osobnym świecie, bo środowisko naukowe nie miało wpływu na skład korporacji uczonych. Nie może zgłaszać uczonych do nagród środowisko spoza Akademii Kopernikańskiej, a mogą to robić przedstawiciele władz państwowych.
Z kolei Szkoła Główna Mikołaja Kopernika - to już tutaj padało - po prostu nie kształci studentów. Nie realizuje podstawowej funkcji uczelni wyższej, tzn. nie prowadzi studiów I i II stopnia.
(Poseł Zbigniew Dolata: Doktorantów kształci.)
Doktorantów kształci, ale ta możliwość została jej przypisana poza zasadami ewaluacji, standardowej ścieżki ewaluacyjnej. A więc to jest instytucja o wsobnym charakterze, a naturą nauki, tym, co daje możliwość jej rozwoju, co daje możliwość wymiany myśli, jest to, żeby instytucja działała jako część systemu. Bardzo bym chciała, żebyśmy odeszli od takiego myślenia, że dla rozwoju nauki należy powoływać jakieś kolejne instytucje, a już na pewno od myślenia, że warto powoływać takie instytucje, które służą jakiemuś politykowi. Bo mamy instytucje z długą tradycją, które zasługują na wsparcie. I jeśli chodzi o te pieniądze, które były przeznaczone na Akademię Kopernikańską, to naprawdę większym pożytkiem będzie, jeżeli przeznaczymy je...
(Wypowiedź poza mikrofonem)
...jeżeli przeznaczymy je na instytuty Polskiej Akademii Nauk...
(Głos z sali: Panie marszałku...)
(Poseł Zbigniew Dolata: To skandal!)
...które z powodzeniem mogą realizować te zadania.
Akademia Kopernikańska - dalsze wydawanie środków publicznych na ten cel po prostu należy zatrzymać, bo jest to twór od początku niezrozumiały i, powtórzę, służący politycznym celom. To nie jest instytucja, jakiej w polskim systemie nauki potrzebujemy, a potrzebujemy rozwoju tych instytucji, które dzisiaj mają zbyt małe wsparcie. Dziękuję bardzo.
(Głos z sali: Akademia Krakowska również powstała w kontekście politycznym.)
Przebieg posiedzenia