10. kadencja, 38. posiedzenie, 2. dzień (09-07-2025)

22. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym oraz poselskich projektach ustaw:
   - o zmianie ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa oraz niektórych innych ustaw,
   - o zmianie ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa oraz niektórych innych ustaw,
   - o zmianie ustawy o zmianie ustawy o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych oraz niektórych innych ustaw
   (druki nr 1382, 1319, 1078 i 1410).

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Tomasz Lewandowski:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam ogromny zaszczyt, ale także niebywałą przyjemność... Niebywałą z racji tego, że od wielu lat zajmuję się mieszkalnictwem i prezentowanie państwu założeń projektu zmieniającego ustawę o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa i niektórych innych ustaw w imieniu rządu, w imieniu ministra rozwoju i technologii pana Krzysztofa Paszyka jest dla mnie naprawdę niezwykle ważne i istotne.

    W pierwszej kolejności, pozwólcie państwo, podziękuję wszystkim państwu posłom, wszystkim klubom za dobrą, merytoryczną dyskusję. Jestem przekonany, że nawet jeżeli w tej dyskusji czasami się różnimy czy padają jakieś zarzuty, pojawiają się wątpliwości, to wynikają one po prostu z braku porozumienia w określonych sprawach, braku zrozumienia pewnych procesów. Deklaruję w imieniu ministra rozwoju i technologii, że jesteśmy otwarci na dialog, jesteśmy otwarci na prawdziwą dyskusję, na argumenty i na taką właśnie dyskusję liczę.

    Szanowni państwo, dlaczego ta ustawa jest tak ważna? I na starcie odpowiem może pani poseł Matysiak. Rok temu, przygotowując tę ustawę w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, nazwaliśmy ją roboczo ustawą ratunkową. To nie jest ustawa, która w jakiś niebywały sposób zmienia cały system. To jest ustawa, która wprowadza zmiany do 16 ustaw regulujących rynek mieszkaniowy. Jest to niezwykle ważna ustawa, ale też pierwsza z ustaw, które będą porządkowały mieszkalnictwo w naszym kraju. Poza tą ustawą mamy przygotowane dwie ustawy regulujące kwestie spółdzielni mieszkaniowych, demokratyzujące te spółdzielnie mieszkaniowe. Te dwie ustawy już są w procesie rządowym. To nie jest zapowiedź, to są projekty ustaw, które zostały skierowane do prac rządu. Mamy ustawę regulującą użytkowanie wieczyste i grunty, na których mają być budowane mieszkania. Mamy projekty przywracające użytkowanie wieczyste na cele mieszkalnictwa i wprowadzające nową kategorię użytkowania wieczystego na cele społecznego budownictwa mieszkaniowego. Mamy Portal DOM, który będzie bezpłatną wyszukiwarką cen transakcyjnych mieszkań. Myślę, że jeszcze w lipcu ta ustawa trafi do Sejmu. Jest to niezwykle ważna, oczekiwana ustawa, bowiem zmniejsza nierównowagę między kupującym a sprzedającym zarówno na rynku pierwotnym, jak i na rynku wtórnym. Będzie to świetne, bezpłatne narzędzie.

    Mamy ustawę, która została skierowana do prac rządu, która reguluje i poprawia funkcjonowanie wspólnot mieszkaniowych. Po 30 latach poprawiamy ustawę o własności lokali. Robimy to w pełnym dialogu z administratorami nieruchomości. Tutaj ogromny wkład pracy senackiego zespołu, pani senator Sekuły, która przez wiele miesięcy pracowała z nami nad tą ustawą.

    Wprowadzamy regulacje dotyczące kwestii wykupu mieszkań komunalnych, o których mówiła pani poseł. To z kolei znalazło się w bardzo ciekawym, wspieranym przez rząd projekcie złożonym przez klub parlamentarny Lewicy, który ogranicza możliwość prywatyzacji zakupu mieszkania komunalnego i daje seniorom świetne narzędzie odnośnie do sprzedaży ich prywatnych mieszkań gminom, tak aby czuli się bezpieczni, tak aby do końca życia w tych mieszkaniach mogli być na warunkach najmu komunalnego. Dodatkowo dostają środki w kwocie ceny rynkowej, wartości rynkowej tego mieszkania. Więc to naprawdę tworzy system. Będziemy dopinali ten system, jak państwo słusznie zauważyliście, innymi rozwiązaniami dotyczącymi zarządzania pustostanami, dotyczącymi spekulacji na rynku mieszkaniowym. Ale to się dzieje. Tych ustaw jest bardzo dużo i jestem przekonany, że w najbliższych miesiącach wiele na ten temat na tej sali jeszcze dobrych słów, mam nadzieję, z państwa strony padnie.

    Dlaczego ta ustawa jest tak ważna? Po pierwsze, wprowadza ramy finansowania dla dwóch bardzo ważnych, podstawowych projektów mieszkaniowych. Pierwszy to program BSK, Budownictwa Socjalnego i Komunalnego. Do 2030 r. zamierzamy wydać do 45 mld zł na system bezzwrotnych grantów dla samorządów na budowę mieszkań komunalnych. Takich kwot nigdy na programy mieszkaniowe, na rozbudowę zasobu publicznego, społecznego w naszym kraju nie było i warto to odnotować.

    Zwiększamy limity na ten rok i na następny do 6900 mln zł na tanie kredyty dla SIM-ów i TBS-ów, dzięki czemu będziemy w stanie uruchomić, mam nadzieję, cztery tury naborów wniosków SIM-ów i TBS-ów na uzupełnienie finansowania tego systemu grantowego systemem zwrotnym w postaci tanich kredytów dla nich.

    Wprowadzamy niezwykle ważną zmianę dotyczącą montażu finansowego wniosków z Krajowego Planu Odbudowy. Do tej pory można było uzyskać dodatkowy grant z KPO na budowę mieszkań komunalnych na poziomie 15% wartości inwestycji, w przypadku TBS-ów i SIM-ów na poziomie 25%. Podwyższamy te dwie wartości o 10% i - co niezwykle istotne - chcąc dać możliwość realizacji wszystkich złożonych wniosków w sprawie budowy mieszkań komunalnych i społecznych przez SIM-y i TBS-y, wprowadzamy priorytetyzację wniosków, które mają komponent KPO. Krótko mówiąc, wszystkie wnioski, które zawierają ten komponent, trafiają na szczyt kolejki i w pierwszej kolejności będą finansowane, w pierwszej kolejności dostaną zastrzyk środków w ramach bezwzwrotnego grantu. To ważna jakościowa zmiana. Jedyną priorytetyzacją, którą dzisiaj mamy w przepisach i którą znosimy - przy okazji warto na to zwrócić uwagę - jest priorytetyzacja wpisana pod koniec rządów Zjednoczonej Prawicy, która pozwalała ministrowi właściwemu do spraw budownictwa swobodnie wskazywać, które wnioski będą realizowane w pierwszej kolejności, a które nie. Wskazano tam kryterium, które w istocie spełniały wszystkie wnioski złożone odnośnie do tych programów.

    Jak już wspomnieli o tym - bardzo dziękuję za podkreślenie tego - pan poseł Piotr Kowal, a także pan poseł Tadeusz Tomaszewski, przeznaczamy kwotę do 4,5 mld zł na budowę i remonty akademików. Remonty to jest niezwykle ważna sprawa, ponieważ jak państwo wiecie, większość inwestycji w akademiki jest realizowana dzisiaj na obrzeżach miasta. Bardzo często uczelnie, nie mając środków na remonty, decydują się na ich sprzedaż i przeniesienie miejsc noclegowych gdzieś na obrzeża. Z punktu widzenia rewitalizacyjnego miast niezwykle istotne jest, żeby to życie akademickie toczyło się w centrach miast, stąd ważne jest to, żeby remontować te akademiki.

    Poprawiamy funkcjonowanie TBS-ów w ten sposób, że ułatwiamy możliwość dokonywania cesji partycypacji. Wielokrotnie lokatorzy się na to skarżyli. Wprowadzamy zasadę, że cesja wierzytelności z tytułu partycypacji na dotychczasowych najemców będzie odbywała się bez zgody TBS-ów. Ta zgoda nie będzie potrzebna również w sytuacji cesji partycypacji na osoby bliskie z pierwszej i drugiej grupy podatkowej.

    Uporządkowaliśmy w tej ustawie przepisy dotyczące społecznych agencji najmu, a więc tego publicznego pośrednika między prywatnym właścicielem mieszkania a osobami potrzebującymi i mogącymi taki lokal ze wsparciem państwa otrzymać. To niezwykle ważny projekt, wspomniałem o tym na samym początku, projekt, który jest początkiem naszej drogi systemowego uporządkowania mieszkalnictwa w Polsce.

    Odpowiem wprost na pytania. Pozwólcie państwo, że je pogrupuję. Rozpocznę od sławetnego dojścia do własności. Pojawiły się dzisiaj... Chyba pan poseł Tomaszewski, ale nie tylko, zwrócił uwagę na to, że chcemy wywrócić system SIM-owski do góry nogami, ponieważ chcemy zakazać w istocie dojścia do własności czy je ograniczać. Panie pośle, to państwo, wprowadzając możliwość dojścia do własności w systemie towarzystw budownictwa społecznego, w systemie, który był budowany od 1995 r., w systemie, w którym wybudowano ponad 100 tys. mieszkań o dostępnym czynszu w Polsce, wywróciliście go do góry nogami, dając możliwość wykupu mieszkań. To był populizm, to było działanie nieodpowiedzialne, to było odwrócenie świetnej reformy, reformy, którą chwalono w całej Europie, ponieważ mieszkania społeczne, mieszkania o dostępnym czynszu, mieszkania dla osób z tzw. luki czynszowej po wsze czasy powinny być publiczne, a państwo nie powinno się ich wyzbywać.

    I co państwo zaproponowaliście? Bo to też się dzisiaj przewijało. Zaproponowaliście ułudę tego, że te mieszkania zostaną wykupione. To jest kłamstwo. Wiecie dlaczego? Dlatego że zgodnie z dzisiaj obowiązującymi przepisami społeczne inicjatywy mieszkaniowe w momencie, w którym wybudują te mieszkania, oferują te mieszkania lokatorom, oczekują wpłaty partycypacji na poziomie do 30%. A więc lokator musi wpłacić nawet 200, dwieście kilkadziesiąt tysięcy złotych gotówką na starcie. Potem, przez 15 lat, zgodnie z obowiązującymi przepisami, ten lokator ma spłacać - przepraszam, nie spłacać kredyt - ale płacić czynsz, w którym to czynszu są uwzględnione spłaty rat kredytów. Przez 15 lat w istocie stworzone przez was SIM-y spłacają kredyt. I co się dzieje po 15 latach? Ten lokator przychodzi do społecznej inicjatywy mieszkaniowej, oczekuje przeniesienia na własność mieszkania i co słyszy? Otóż w oparciu o przepisy przez was stworzone - nie mam pojęcia, dlaczego Polska 2050 tego dzisiaj broni - ten lokator dostanie wycenę mieszkania na dzień sprzedaży. Z tej wyceny, z tej wartości potrąci się mu wartość wpłaconej przez niego partycypacji, a resztę ceny rynkowej będzie musiał zapłacić gotówką. Czy to jest sprawiedliwe? To jest generowanie problemu na za 15 lat. Bo za 15 lat będzie awantura, przyjdą lokatorzy, powiedzą, że są oszukani. Państwo będziecie przychodzili i populistycznie proponowali jakieś bonifikaty dla nich. Tak się nie tworzy systemu, tak ten system się wywraca. Niezwykle trudno mi dobrać słowa, które nie byłyby powszechnie uznane za niewłaściwe w tej Izbie.

    Szanowni Państwo! Jak można mówić - tu odniosę się do słów pana Tumanowicza - że zwalczając dojście do własności w budownictwie społecznym, promując najem, promujemy biedę i utrwalamy tę biedę? Panie pośle, w rozwiniętych krajach Europy Zachodniej ludzie bogaci nie muszą kupować mieszkań. W Polsce i w bloku wschodnim ta własność została podniesiona na bardzo wysoki poziom nie dlatego, że ludzie są tak bogaci, ale dlatego że boją się o emerytury, boją się o swój byt. Ludzi zamożnych stać na to, żeby spokojnie wynajmować. Chodzi o to, żeby budować stabilny system najmu, system, w którym lokator jest pewny tego, że po kres swych dni może mieszkać w tym lokalu, będzie płacił dostępny czynsz i nikt go z tego lokalu nie będzie wyrzucał. Właśnie taka jest idea rządu i w tym kierunku także zmierza ten projekt.

    Państwo posłowie pytali także o spółdzielnie mieszkaniowe. Otóż spółdzielnie mieszkaniowe mogą już dzisiaj korzystać z dwóch instrumentów, czyli finansowania zwrotnego na budownictwo lokatorskie i bezzwrotnego - grantów. Ale - tłumaczyłem to już w komisji - jest także przeszkoda faktyczna. My ją będziemy znosili w kolejnym projekcie ustawy. Spółdzielnie dzisiaj z tego nie korzystają, z tych bezzwrotnych grantów, ponieważ w odróżnieniu od SIM-ów czy TBS-ów nie są spółkami. SIM-y, TBS-y są spółkami, w związku z tym mają kapitał udziałowy. Grant jest zawsze w naszym systemie przekazywany przez gminę, a gmina w przypadku SIM-ów, TBS-ów może objąć udziały i wnieść grant do spółki. W przypadku spółdzielni nie mamy kapitału udziałowego i wniesienie takiego grantu jest praktycznie niemożliwe.

    Wiele emocji wzbudziły także kwestie zaproponowanego w projekcie ustawy zniesienia współczynnika miejsc parkingowych dla inwestycji, nowych inwestycji, co ważne, realizowanych w oparciu o specustawę lex deweloper. Szanowni państwo, żebyśmy mieli świadomość: tych inwestycji, jeżeli chodzi o budownictwo wielomieszkaniowe, jest 1,5% w skali całego kraju. A więc mówimy o nowych inwestycjach i mówimy o jakimś absolutnie niewielkim skrawku. Szczytem cynizmu jest podnoszenie tego akurat przez państwa posłów z PiS-u, ponieważ przypomnę państwu, że we wrzutce jeszcze przed końcem kadencji, 17 sierpnia 2023 r., zaproponowaliście państwo zniesienie tych limitów. Przegłosowaliście to w tej Izbie (Dzwonek), tylko że Senat nie zdążył już tego uchwalić. A wasz poseł, pan poseł Wróblewski jeszcze przed miesiącem w ramach deregulacji proponował dokładnie takie samo rozwiązanie, jakie jest wniesione w projekcie rządowym. Naprawdę proponuję odejść od tego typu argumentów. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia