10. kadencja, 38. posiedzenie, 3. dzień (10-07-2025)
25. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maria Mrówczyńska:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Pośle! Zgodnie z art. 432 ust. 5 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jak rektor narusza prawo w sposób rażący lub uporczywy, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego może go odwołać po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz właściwej konferencji, o której mowa w art. 329 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W przypadku pana prof. Borka jest to Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, w skrócie KRASP. Postępowanie administracyjne w sprawie odwołania pana prof. Borka z funkcji rektora zakończyło się podjęciem przez ministra nauki 13 czerwca decyzji o odwołaniu pana profesora z funkcji rektora. W dniu 1 lipca decyzja została doręczona. Od 2020 r. do chwili obecnej do ministerstwa wpłynęły liczne skargi i sygnały dotyczące naruszeń przez rektora prawa, w szczególności w zakresie spraw pracowniczych, m.in. arbitralnego doboru osób do zwolnienia w ramach restrukturyzacji, nieuzasadnionego przenoszenia pracowników do kolejnych jednostek, zwolnienia z pracy związkowców podlegających ochronie, zwolnienia z pracy osób przebywających na zwolnieniu lekarskim, niegospodarności związanej z koniecznością wypłaty odpraw i odszkodowań osobom zwalnianym, kosztów ugód sądowych oraz obsługi prawnej postępowań w sądzie. Chodzi także o wprowadzenie w błąd społeczności akademickiej poprzez stosowanie nazwy: program naprawczy na oznaczenie procesu restrukturyzacji i naruszenie praworządności i interesów pracowników. Skargi, które wpływały do ministerstwa, były oczywiście zgodnie z autonomią uczelni przekazywane do rektora. W związku z tym minister prowadził bardzo obszerną korespondencję mającą na celu wyjaśnienie wszystkich zarzutów. W wyniku tych działań została zgromadzona bardzo obszerna dokumentacja, która potwierdzała rozwiązanie przez uczelnię stosunków pracy z pracownikami uczelni z naruszeniem przepisów prawa i ustawy o związkach zawodowych. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że w okresie pełnienia przez pana profesora funkcji rektora od 1 września 2020 r. zwolnionych zostało 81 pracowników, w tym 59 nauczycieli akademickich i 22 pracowników niebędących nauczycielami akademickimi. Część zwolnionych wystąpiła na drogę sądową. W związku z tymi wystąpieniami na dzień 17 czerwca ub.r. toczyło się 25 postępowań sądowych. W aktach sprawy zostało udokumentowanych 12 spraw, które zakończyły się prawomocnymi wyrokami stwierdzającymi naruszenie praw pracowniczych, w szczególności przepisów Kodeksu pracy. W wyniku ugód oraz odszkodowań uczelnia była zmuszona wypłacić prawie 0,5 mln zł odszkodowań.
W dniu 2 września 2024 r. minister nauki podjął decyzję o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie odwołania prof. Borka z funkcji rektora z powodu rażącego lub uporczywego naruszenia prawa, o czym rektor został poinformowany. Jednocześnie zgodnie z przepisami prawa do rady głównej oraz do KRASP-u zostały skierowane wnioski o wyrażenie opinii w tej sprawie. Sprawa podlegała rozpatrzeniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Rada główna w dniu 27 września ub.r. wskazała, że zdaniem rady przytaczane w piśmie ministra działania rektora mają charakter rażącego i uporczywego naruszenia prawa. Również Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich wskazała, że usprawiedliwione jest stwierdzenie, że doszło do licznych naruszeń praw pracowniczych pracowników uniwersytetu, co stanowi jedną z przesłanek, a mianowicie uporczywe naruszenie prawa. Minister po zapoznaniu się z całokształtem materiału dowodowego, a także z opiniami rady głównej oraz KRASP-u, stwierdził, że działania pana profesora w kwestii przestrzegania praw pracowniczych zatrudnionych pracowników, w tym pracowników oczywiście zatrudnionych w uniwersytecie w Krakowie, wobec których rektor jest pracodawcą, oraz uprawnień związków zawodowych stanowiły uporczywe i rażące naruszenie przepisów Kodeksu pracy, co również potwierdziła Państwowa Inspekcja Pracy, która w wystąpieniu pokontrolnym stwierdziła, że regulamin wynagradzania pracowników oraz dokumenty dotyczące wprowadzenia wartościowania stanowisk pracy pracowników naukowo-technicznych, inżynieryjno-technicznych i administracyjnych nie zostały przyjęte zgodnie z obowiązującym prawem, przede wszystkim zapisami ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ze względu na to, że nie były uzgadniane z organizacją związkową. Minister w swojej decyzji podkreślił, że rektor uczelni publicznej, realizując zadania wynikające z ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, pełni także funkcję organu administracji publicznej, co oznacza, że w ujęciu funkcjonalnym jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem ciąży na nim konstytucyjny obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. Rektor jest pracodawcą pracowników zatrudnionych na uczelni, wykonuje czynności z zakresu prawa pracy, prowadzi politykę kadrową, a pracownicy uczelni obok studentów i doktorantów są najważniejszymi elementami społeczności akademickiej. W związku z tym w ocenie ministra ze względu na specyfikę prawa pracy, a także przedmiot naruszenia tego prawa przez rektora uczelni publicznej naruszanie ustawowych praw pracowników zatrudnionych na uczelni przez niezgodne z prawem rozwiązywanie stosunków pracy jest nieakceptowalne w demokratycznym państwie prawa oraz w świetle zasad praworządności.
Cały proces prowadzony przez ministra był prowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz przy uwzględnieniu autonomii uczelni, która głównie dotyczy kształcenia, prowadzenia badań naukowych i wolności, a także kształtowania polityki (Dzwonek) uczelni, zgodnie z autonomią uczelni, a strony miały dostęp do akt postępowania w ciągu całego jego prowadzenia. Dziękuję.
(Głos z sali: Nie wstyd pani brać w tym udziału?)
Przebieg posiedzenia