10. kadencja, 38. posiedzenie, 3. dzień (10-07-2025)

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Zastępca Prokuratora Krajowego Marek Jamrogowicz:

    Na wstępie chciałbym zaznaczyć, że sprawy identyfikowane zbiorczo jako zdarzenia mające miejsce przy granicy polsko-białoruskiej w okresie od 2021 r. praktycznie do chwili obecnej z udziałem funkcjonariuszy Straży Granicznej, Policji i żołnierzy, związane z ochroną granic państwa wobec znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej migrantów, w których prowadzone są przez prokuratury postępowania odnośnie do czynów mogących stanowić m.in. przestępstwa z art. 231, art. 160, art. 162 czy art. 354 Kodeksu karnego, muszą być i są rozpatrywane indywidualnie. Pomimo bowiem pewnej zbieżności w zakresie miejsca czy też kręgu osób w nich uczestniczących znacznie się różnią. Wskazać należy, że postępowania są inicjowane w wyniku zawiadomień kierowanych zarówno przez osoby prywatne, jak i niekiedy przez same służby.

    Jeżeli chodzi o zdarzenia z udziałem funkcjonariuszy Straży Granicznej i Policji, to decyzją prokuratora krajowego z marca 2024 r. niezakończone sprawy prowadzone do tej pory przez prokuratury regionu białostockiego zostały przekazane do prokuratora regionalnego w Lublinie, który z kolei wyznaczył Prokuraturę Okręgową w Siedlcach jako właściwą do przeprowadzenia powyższych postępowań.

    W Prokuraturze Okręgowej w Siedlcach został powołany zespół śledczy składający się z pięciu doświadczonych prokuratorów, którzy zajmują się tymi postępowaniami. Powyższy zespół prowadził i nadal prowadzi postępowania w zakresie 24 wątków dotyczących konkretnych zdarzeń mających miejsce na tym terenie. Do chwili obecnej zakończono postępowania w zakresie 18 wątków, wydając postanowienia o umorzeniu postępowania. Jeszcze nie wszystkie postanowienia są prawomocne, albowiem pokrzywdzeni złożyli na nie zażalenie. Czekamy na rozpoznanie sądu.

    W jednym wątku dwóm funkcjonariuszom Straży Granicznej przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstw kwalifikowanych z art. 231 § 2 Kodeksu karnego w zbiegu z art. 284, art. 276, art. 288 czy art. 278 Kodeksu karnego. Najogólniej mówiąc, dotyczy to zachowań polegających na przekroczeniu uprawnień w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przywłaszczenia czy też zaboru w celu przywłaszczenia cudzego mienia oraz zniszczenia cudzego mienia, względnie dokumentów. Czynności w tym zakresie nie są zakończone, postępowanie jest w toku.

    W kolejnym wątku trzem funkcjonariuszom Straży Granicznej przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstw z art. 231 § 1 Kodeksu karnego i art. 217 § 1 Kodeksu karnego. Najogólniej mówiąc, zarzuty dotyczą czynów zabronionych polegających na przekroczeniu uprawnień i bezzasadnym użyciu środków przymusu bezpośredniego, takich jak pałka służbowa, miotacz gazu, uderzanie pięściami w okolice głowy i kopanie, przy czym w tych przypadkach nie zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie takich środków. 4 lipca tego roku w zakresie tych trzech osób do sądu rejonowego w Hajnówce został skierowany wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego. W zakresie pozostałych wątków tego śledztwa żadnemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej czy Policji nie przedstawiono zarzutów.

    Jeżeli chodzi o sprawy zakończone, zanim powołano ten zespół śledczy, to jest to m.in. sprawa, o którą pytał pan poseł, w której Prokuratura Rejonowa w Ostrowi Mazowieckiej skierowała przeciwko funkcjonariuszowi Policji akt oskarżenia o przestępstwo z art. 231 § 1 Kodeksu karnego. Dotyczyło to przekroczenia uprawnień poprzez nieuzasadnione odmówienie posłankom wjazdu na teren Białowieży. Ta sprawa była ostatnio badana w Prokuraturze Regionalnej w Białymstoku. W wyniku tej analizy i zajęcia stanowiska przez prokuraturę regionalną prokurator rejonowy w Ostrowi Mazowieckiej 23 czerwca 2025 r. cofnął akt oskarżenia w niniejszej sprawie.

    Prokuratura Rejonowa w Białymstoku skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko funkcjonariuszowi Straży Granicznej o dwa czyny z art. 231 § 1 i art. 157 § 2 Kodeksu karnego. Zachowanie oskarżonego polegało na przekroczeniu uprawnień i działaniu niezgodnie z przepisami ustawy o środkach przymusu bezpośredniego. Bez powodu zadawał pokrzywdzonym obywatelom Etiopii uderzenia pałką, kopał ich, powodując obrażenia ciała, które skutkowały naruszeniem czynności narządów ciała na czas powyżej 7 dni. Sprawa ta jest w sądzie, nie jest rozstrzygnięta.

    Natomiast jeżeli chodzi o zdarzenia dotyczące żołnierzy, sprawy te są prowadzone w działach i wydziałach wojskowych. Tutaj m.in. jest ta sprawa, o której pan poseł wspomniał. Dotyczy to zarzutu, który skierowano... Najpierw przedstawiono zarzut, a potem przeciwko żołnierzowi skierowano akt oskarżenia o to, że przekroczył swoje uprawnienia określone w zasadach wykorzystania broni palnej w ten sposób, że oddał 12 strzałów z broni służbowej wzdłuż drogi granicznej, w kierunku znajdującej się na tej drodze grupy osób złożonej z 10 imigrantów, 2 funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz 2 żołnierzy, narażając ww. osoby na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Postępowanie sądowe jeszcze się nie rozpoczęło.

    Kolejne zdarzenie dotyczy zachowania, które zostało zakwalifikowane jako czyn z art. 354 § 1 Kodeksu karnego polegający na nieostrożnym obchodzeniu się przez żołnierza z bronią służbową, w wyniku czego oddał on dwa niekontrolowane strzały w ten sposób, iż jeden z nabojów został skierowany w kierunku obywatela Syrii. Spowodował u niego obrażenia naruszające czynności narządów ciała powyżej 7 dni. Postępowanie to jest w toku na etapie postępowania przygotowawczego.

    Kolejne postępowanie odnośnie do funkcjonariusza Wojska Polskiego zostało umorzone na etapie postępowania przygotowawczego. Dotyczyło ono również narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo zdrowia lub życia ludzkiego. (Dzwonek) I to postępowanie zostało umorzone.

    Powyższe dane wskazują, że przypadki przedstawienia zarzutów czy kierowania aktów oskarżenia przeciwko funkcjonariuszom Straży Granicznej, Policji czy też żołnierzom są sytuacjami wyjątkowymi. Każde zachowanie jest traktowane indywidualne, a kierowanie przez prokuratorów również wniosków o warunkowe umorzenie postępowania karnego świadczy o wszechstronnej ocenie materiału dowodowego, również w aspekcie społecznej szkodliwości tych czynów. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia