10. kadencja, 38. posiedzenie, 3. dzień (10-07-2025)

27. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1374).

Poseł Paweł Bliźniuk:

    Dziękuję.

    Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Z wielką odpowiedzialnością i z przekonaniem zabieram dziś głos w imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw, druk nr sejmowy nr 1374.

    Ten projekt to nie tylko kosmetyczna poprawka. To gruntowna i potrzebna reforma, która choć techniczna w formie, jest strategiczna w skutkach. Mówimy o jednym z fundamentów funkcjonowania współczesnego państwa: sprawnym, zintegrowanym i cyfrowo kompetentnym sektorze publicznym. Po co ta zmiana? Bo dziś państwo, jego urzędy, szkoły, instytucje, szpitale to setki podmiotów publicznych, które każdego dnia przetwarzają dane, wydają decyzje, realizują zadania publiczne. Ale zbyt często robią to w oderwaniu od siebie, z pomocą niespójnych systemów, niekompatybilnych rejestrów i przestarzałych procedur. Ten projekt ma to zmienić. Jego celem jest interoperacyjność. To słowo klucz. Mówiąc prosto: chodzi o to, by systemy informatyczne państwa mogły się ze sobą skutecznie i bezpiecznie komunikować; żeby dane raz wprowadzane nie musiały być powtarzane; żeby obywatel nie był kurierem między jednym urzędem a drugim; żeby państwo działało jako całość, a nie jako zlepek niezsynchronizowanych instytucji.

    Jakie konkretne rozwiązania wprowadza ta ustawa? Po pierwsze, tworzy architekturę informacyjną państwa, czyli wspólne zasady, modele i standardy dla wszystkich systemów informatycznych administracji. Od tej pory każdy nowy projekt IT będzie musiał być zgodny z ogólnym planem, tworzony nie po swojemu, ale jako część spójnej całości.

    Po drugie, powstanie repozytorium interoperacyjności. To cyfrowy rejestr zawierający dane o systemach, interfejsach API, strukturach danych i metadanych, dostępny dla wszystkich instytucji publicznych, to znaczy koniec z niewiedzą i tworzeniem systemów od zera: będzie wspólna baza wiedzy i współpracy.

    Po trzecie, wprowadza się obowiązek oceny interoperacyjności przed wdrażaniem zmian w rejestrach publicznych i systemach informatycznych. To znaczy, zanim urząd czy inna instytucja publiczna zmodernizuje swój system, będzie musiał sprawdzić, czy nie popsuje czegoś innym. To przejaw cyfrowej odpowiedzialności.

    Ale ta ustawa to nie tylko systemy, ale także ludzie. Pan minister mówił o komitecie do spraw cyfryzacji, o strategii, o poziomie unijnym. Ale powołuje się też pełnomocników do spraw informatyzacji w instytucjach publicznych. Osoby takie będą wspierać wdrażanie strategii, szkolić pracowników, diagnozować potrzeby i dbać o jakość projektów cyfrowych. Dzięki nim cyfryzacja nie będzie oderwanym zadaniem z centrali, ale procesem lokalnym, prowadzonym przez ludzi znających realia.

    Wysoka Izbo! Ten projekt wpisuje się w rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie interoperacyjnej Europy, ale wykracza poza prostą implementację. To wizja, w której cyfrowe państwo to nie tylko wizytówka na konferencje, ale realne, codzienne doświadczenie obywatela. Szybka sprawa w urzędzie, jedno logowanie do wielu usług, brak konieczności przynoszenia papierów, których urząd już i tak nie potrzebuje.

    Ta ustawa respektuje neutralność technologiczną. Nie narzuca rozwiązań, ale definiuje standardy. Otwiera drogę do współpracy, ale daje też narzędzia kontroli i egzekwowania jakości.

    To wreszcie ustawa długofalowa. Pan minister mówił o strategii, ponieważ ona wprowadza strategię informatyzacji państwa przyjmowaną na 10 lat. Przewiduje jednak przegląd co 2 lata, to znaczy, że cyfryzacja przestanie być improwizacją, a stanie się procesem planowanym, monitorowanym i rozliczanym. Dlatego apeluję o poparcie tej ustawy, bo to ustawa nie tylko o systemach, nie tylko o danych, ale o tym, jak nasze państwo działa i będzie działać przez najbliższe dekady. To inwestycja w efektywność, w przejrzystość, w jakość usług publicznych, a przede wszystkim w zaufanie obywatela do państwa. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia