10. kadencja, 39. posiedzenie, 2. dzień (23-07-2025)
19. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji oraz Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych o rządowym projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie energetyki (druki nr 1310 i 1453).
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Miłosz Motyka:
Wiceminister klimatu.
Wicemarszałek Dorota Niedziela:
Wiceminister klimatu.
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Miłosz Motyka:
Bardzo dziękuję.
Szanowna Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Dziękuję za tę dyskusję i dziękuję za dyskusję w komisji, a także za tę poprawkę, o której wspomniał pan poseł Gadowski, która będzie dotyczyła kwestii płynności finansowej i tego, że te rozliczenia będą dokładnie w czasie.
To jest ustawa, która nie jest żadną patodeweloperką ani żadnym widzimisię, tylko wspólnym projektem strony rządowej i przedsiębiorców, zespołu do spraw deregulacji, który składa się właśnie z przedsiębiorców i tych, którzy chcą uwolnić potencjał energetyczny w Polsce, z przedsiębiorców, którzy chcą z tej taniej energii skorzystać.
(Poseł Krzysztof Mulawa: Chcą zarobić. Zarobić.)
Wiele z deregulacyjnych przepisów zawartych w tej ustawie to ich propozycje, ich pomysły, ich wypracowane rozwiązania.
Odniosę się do pytań, a później - przechodząc krok po kroku - też do obaw, które zostały podniesione w niektórych wystąpieniach, szczególnie jeżeli chodzi o energetykę jądrową. To nie jest kwestia wyobrażeń, tylko faktów. Polska tej elektrowni po prostu potrzebuje.
(Poseł Witold Tumanowicz: To wiemy.)
Będziemy krok po kroku robili wszystko, by do tego doszło.
(Poseł Witold Tumanowicz: Ale co?)
Pan poseł Tumanowicz pyta, co dokładnie. Złożyliśmy konkretny wniosek notyfikacyjny do Komisji Europejskiej. Myślę, że na decyzję w tym zakresie będziemy czekali znacznie krócej niż Czesi. To jest raz.
Trwają prace terenowe w zakresie budynku elektrowni. Zagwarantowaliśmy konkretne finansowanie. Jest rozbudowana infrastruktura portowa. Na terenie trwają też prace związane z infrastrukturą przyłączeniową. Nie ma alternatywy. Ta elektrownia powstać musi, bo Polska potrzebuje stabilnych źródeł energii.
Dziękuję za troskę o kwestie przemysłu. One pozostają w kompetencjach nowego resortu, o czym też pan premier Donald Tusk dzisiaj powiedział. Pozostają, tak jak były, niezwykle istotne, bo ceny energii - a docelowo to jest, jak myślę, jedno z najważniejszych wyzwań nie tylko dla odbiorców indywidualnych, ale i dla przemysłu - to rzecz, nad którą musimy popracować międzyresortowo. Sprawa energii elektrycznej i jej cen dla przemysłu, dla przedsiębiorstw energochłonnych - myślę, że wspólnie z sektorem ciepłownictwa - to dzisiaj największe wyzwanie, przed jakim stoimy.
Więc sprawy związane z przemysłem pozostaną dalej kwestiami priorytetowymi. Tak jak ta ustawa, która była wypracowana przy współpracy z przedsiębiorcami, przedstawicielami naszej administracji, ale też z Urzędem Regulacji Energetyki, z przedstawicielami przedsiębiorstw energetycznych, także z OSD, z operatorem systemu przesyłowego. Chcę o tym jasno zapewnić, państwo to też usłyszeli w czasie posiedzenia komisji, chcę to obywatelom też jasno przekazać: to jest ustawa w pełni uzgodniona z tymi, którzy się zajmują bezpieczeństwem energetycznym w każdej chwili, wypracowana, przepracowana i dobra. Tak. Ci specjaliści, na których też często się państwo powołujecie, pracujący dzisiaj w polskich sieciach elektroenergetycznych, także na tę ustawę czekają. Szczególnie jeżeli chodzi o kwestie związane z regulacjami dotyczącymi cable poolingu. O tym nie było, a to warto powiedzieć. Rozszerzamy tę możliwość, którą dała dobra ustawa z 2023 r., to chcę podkreślić, za którą wówczas zagłosował praktycznie cały Sejm, o magazyny energii, tak żeby nie trzeba było uzyskiwać dodatkowego warunku przyłączenia na magazyny, tylko by można było magazyn dołączyć na tym samym przyłączeniu. To jest zmiana bardzo istotna dla tych przedsiębiorców, którzy dzisiaj mają zainstalowane odnawialne źródła energii, a którzy chcą tę energię wykorzystać na własne potrzeby, też wtedy, gdy mają nadwyżkę, też wtedy, gdy można ją zmagazynować.
Jeżeli chodzi o podniesienie progu, szanowni państwo, to nadal jest obowiązek rejestrowy, to nadal jest nadzorowane przez Urząd Regulacji Energetyki. A jeżeli chodzi o uproszczenie procedur dotyczących budowy instalacji fotowoltaicznych ze 150 kW do 500 kW, to w tej ustawie jest zapisany jasny warunek: to ma działać off-grid, to ma działać poza siecią, to ma działać na użytek własny przedsiębiorcy. Więc to nie będzie prowadziło do destabilizacji systemu energetycznego.
Nikt też nie rezygnuje, jeżeli chodzi o kolejną kwestię, z papierowej formy doręczeń. Natomiast już dzisiaj, i to wynika z prac nad tą ustawą, widzimy ze strony przedsiębiorstw energetycznych to stanowisko i to po prostu wprost wynika ze statystyk, że obywatele dzisiaj krok po kroku dążą do formy elektronicznej, dlatego idziemy w tę stronę, z duchem czasu, upraszczając regulacje w tym zakresie. To de facto jest już praktyka. Dzisiaj w wielu spółkach wielu klientów docelowo ma już formę elektroniczną. W wielu aspektach, już nie chcę mówić o bankowości, dzisiaj bazujemy głównie na formach elektronicznych i w zakresie sektora elektroenergetycznego będzie tak samo.
Chcę także powiedzieć, że w tej ustawie dotykamy kwestii związanej z cable poolingiem, z magazynami, z warunkami przyłączenia. O warunkach przyłączenia będziemy dyskutowali przy kolejnym projekcie, dużej zmianie prawa energetycznego UC84. Tam chcemy wprowadzić odpowiednie kolejkowanie. Tam chcemy wprowadzić kamienie milowe, by nie dochodziło do sytuacji, w których wydawane są warunki przyłączenia, one są nierealizowane, a ci, którzy chcą je realizować, nie mogą ich uzyskać. Później są odsprzedawane - dochodzi do takich sytuacji. To jest pewna patologia, z którą chcemy wreszcie skończyć. Tak jak propozycje dotyczące i w projekcie rozporządzenia, i w projekcie ustawy magazynów energii, pozwolenia na budowę - chcemy to podnieść. Bo dochodzi do sytuacji, w której część z tych magazynów, już dzisiaj dobrze przygotowanych do tego, żeby magazynować energię, mogłoby nie powstawiać ze względu na to, że proces albo włączenie ich w proces pozwoleń na budowę byłby po prostu zbyt skomplikowane.
Poseł Tumanowicz mówił, bardzo mi się to podoba, w ogóle takie jest założenie naszej ustawy, że rachunki za prąd, jakie otrzymujemy, mają być nie tylko czytelne, ale przede wszystkim mają być niskie. To jest w ogóle fundamentalna zasada. Ceny energii na rynkach hurtowych - cena energii w ogóle na rynkach spada: gazu także, bo spadła o 15%. Spadają także z tego tytułu, że mamy dzisiaj mniejsze uzależnienie surowcowe od kogokolwiek.
Tutaj się chcę odnieść do pani poseł Baluch, która mówiła, że ta ustawa to zdrada interesu narodowego. Chcę też, żeby przedsiębiorcy, którzy współpracowali z nami albo współtworzyli zapisy tej ustawy, tego posłuchali, to na pewno się dowiedzą, że przygotowali zdradę interesu narodowego. Odważna teza, ale zdrada interesu narodowego to wydanie prawie 2 mld zł na elektrownię w Ostrołęce i zburzenie jej. Zdrada interesu narodowego - jak nazwać interes narodowy w sytuacji, w której spółki Skarbu Państwa importują węgiel z Rosji i robią to na potęgę od 2015 r.? Co to jest, jeśli nie zdrada interesu narodowego?
(Poseł Anna Kwiecień: Umorzenie Gazpromowi miliard dwieście.)
Pani poseł Kwiecień mówi tutaj o Gazpromie. Pamiętamy.
Wicemarszałek Dorota Niedziela:
Pani Poseł! Bardzo proszę...
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Miłosz Motyka:
Jak nazwać podpisanie umowy z Gazpromem w 2006 r. bez czytania, do czego się przyznał Wojciech Jasiński?
(Poseł Krzysztof Mulawa: Albo umowę pana Pawlaka?)
Do czego się przyznał Wojciech Jasiński? Podpisał umowę z Gazpromem podwyższającą ceny gazu dla odbiorców indywidualnych. Zrobił to bez czytania.
(Poseł Anna Kwiecień: Drogi panie - miliard dwieście.)
Do tego się przyznał i później został w Orlenie. Tak wygląda praktyka.
A sprowadzanie węgla z Rosji, wbrew temu, że się buduje suwerenność energetyczną, po agresji Rosji na Półwysep Krymski - co to było, jeśli nie zdrada interesu narodowego?
(Poseł Anna Kwiecień: A polityka celna?)
Wicemarszałek Dorota Niedziela:
Pani Poseł! Bardzo proszę...
Proszę słuchać.
(Poseł Anna Kwiecień: Ale pan minister prowokuje.)
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Miłosz Motyka:
Szczególnie, jeśli mówimy to w kontekście ustawy, która uwalnia...
Odnoszę się do pytań. Nie prowokuję, tylko mówię o faktach, które są w tej ustawie.
(Poseł Anna Kwiecień: Ja też mówię o fakcie.)
Ta ustawa jest dobra dla przedsiębiorców.
Wicemarszałek Dorota Niedziela:
Panie ministrze, czy mogę na chwileczkę prosić?
Pani poseł Kwiecień, bardzo panią proszę, jeżeli pani chce zająć stanowisko, to proszę się zapisać do głosu w tym punkcie albo pójść na posiedzenie komisji i porozmawiać z panem ministrem. Pokrzykiwanie naprawdę nic nie daje. Pan minister odpowiada na pytania, więc proszę spokojnie wysłuchać, a jeżeli macie państwo następne, to napisać interpelację do pana ministra.
Bardzo proszę, panie ministrze.
(Poseł Józefa Szczurek-Żelazko: Niech mówi prawdę.)
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Miłosz Motyka:
Bardzo dziękuję.
Szczególnie że mówię o faktach, które wynikają z danych ministerstwa klimatu i ministerstwa energii z poprzednich lat. To są konkretne dane dotyczące milionów ton węgla sprowadzanego z Rosji przez spółki Skarbu Państwa.
Instalacje do 500 kW będą działały oczywiście off-grid, ale one nadal nie będą wyłączały procedur planistycznych. To będzie nadal - jeżeli chodzi o kwestie związane z gminami, a o to było też pytanie, o to była troska - niewyłączone z tej procedury, to będzie nadal w uzgodnieniach.
Co do sprawy drugiej lokalizacji energii, jeżeli chodzi o elektrownię jądrową, w ogóle kwestii związanych z energetyką jądrową, to dzisiaj jest to decyzja, która będzie przed nami. Ta decyzja jest solo, ten proces jest nadal otwarty. Dokładnie w ˝Programie polskiej energetyki jądrowej˝, zaktualizowanym jeszcze przez poprzedni rząd, mamy wpisane wydanie konkretnej lokalizacji w tym zakresie do 2029 r. Tutaj należy odpowiednio zbadać, przeanalizować kwestie związane z popytem na energię, jak będzie wyglądała elektryfikacja transportu, jak będzie wyglądała elektryfikacja sektora ciepłowniczego.
Jeżeli chodzi o uproszczenie rachunków za gaz, jesteśmy otwarci. Możemy to upraszczać w kolejnych aktach prawnych, które będą albo już są na tzw. biegu w Sejmie i w Senacie. Czekamy na propozycje. My się naprawdę nie odżegnujemy od tej współpracy. Jesteśmy na nią otwarci, bo te propozycje, które były zakomunikowane przez pana premiera wspólnie z Rafałem Brzoską, krok po kroku są rozszerzeniem wolności dla przedsiębiorców, którą dajemy. To są propozycje deregulacyjne dla przedsiębiorców, a nie regulacyjne i nadal niezwalniające z odpowiedzialności, bo nadal, jeżeli chodzi o rejestr URE, nadal, jeśli chodzi o odpowiedzialność spółek energetycznych, one mogą to odpowiednio kontrolować.
Pani poseł Gembicka zadała pytanie o to, co udało nam się w zakresie bezpieczeństwa energetycznego wynegocjować w Brukseli. Chcę się odnieść do trzech tematów. Pierwszy to są aukcje uzupełniające, aukcje dogrywkowe w zakresie rynku mocy, kontynuacja skutecznego mechanizmu, który jest, i rozpoczęcie rozmów na temat kształtu rynku mocy po 2030 r. To jest pierwsza kwestia. Druga kwestia to jest to, co udało się zrobić za naszej prezydencji, co do tej pory inne państwa próbowały zrobić, ale było to właściwie niemożliwe ze względu na sprzeciw różnych państw. To jest mapa drogowa związana z odejściem od importu paliw kopalnych z Rosji. To jest fakt, to się stało za polskiej prezydencji. To pokazuje, że jesteśmy słuchani i słyszani w Europie, i inne państwa, które do tej pory były do tego nieprzekonane, widzą, że to jest też narzędzie twardej polityki ze strony Federacji Rosyjskiej. Jeżeli w strategii bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej wzrost potencjału mocy z energetyki jądrowej, odnawialnych źródeł energii jest wpisany jako zagrożenie dla żywotnych interesów tego państwa, to znaczy, że my musimy inwestować we własne źródła, musimy inwestować w energetykę jądrową, musimy inwestować w odnawialne źródła energii, oczywiście we współpracy ze stabilnymi źródłami w całej Unii Europejskiej, ze względu na to, że Rosja traci komponent, który może być używany do szantażu. To się udało - odpowiadam pani poseł Gembickiej - za naszej prezydencji, też mimo wielu trudnych rozmów z przedstawicielami Europy Środkowo-Wschodniej.
Wreszcie sprawa związana z rewizją systemu ETS. Tak, ta sprawa jest dzisiaj otwarta, tak, zyskujemy w zakresie systemu handlu emisjami ETS 1, a myślę, że za chwilę też ETS 2, konkretnych sojuszników. W sprawie systemu ETS 1 nie zgadzamy się na sprawy, które doprowadzałyby do patologicznego zjawiska radykalnego wzrostu uprawnień. Powinien zostać wprowadzony - rozmawiamy o tym ze stroną francuską - korytarz cenowy w tym zakresie, tak żeby nie dochodziło do spekulacji.
Pan poseł Sachajko pytał właściwie o liczby w zakresie inwestycji w sieci dystrybucyjne i w sieci przesyłowe. W latach 2020-2025 - 52 mld zł, od lat 2025-2030 - 100 mld zł, z czego tylko na sieci przesyłowe w latach 2025-2034 - 64 mld zł. W tym zakresie mówimy o środkach z Funduszu Transformacji Energetycznej, Krajowego Planu Odbudowy oraz o środkach krajowych. Do tego nie możemy zapominać o magazynach energii, dlatego stworzyliśmy program specjalnie dedykowany przedsiębiorcom, aby ci, którzy mają dzisiaj zainstalowane instalacje fotowoltaiczne - była o tym mowa na tej sali - czy odnawialne źródła energii innego rodzaju, mogli zmagazynować nadwyżki energii, aby mogli w ten sposób odciążyć sieć i aby mogli w ten sposób spłaszczyć profil pozyskiwania energii. Już dzisiaj widzimy wielkie zainteresowanie tym programem ze strony przedsiębiorców, tak samo jak dużą zmianą, kontynuacją dobrego programu ˝Mój Prąd˝, który rozwijał instalacje prosumenckie, instalacje fotowoltaiczne w gospodarstwach domowych, jaką było dołożenie naszego komponentu związanego z obligiem instalacji magazynu energii. To - już dzisiaj widzimy - wzbudza ekonomicznie bardzo dobre uzasadnienie także ze strony tych, którzy są w systemie net-billing i którzy widzieli, że ta instalacja nie przynosi im takiego zysku, jaki do tej pory mieli np. z systemu net-metering.
Jesteśmy otwarci na wszelkie inne propozycje deregulacyjne. Projekt UC84, szeroka zmiana w ogóle wydawania warunków przyłączenia, jest dzisiaj w uzgodnieniach międzyresortowych. Pewnie jesień to jest ten czas, kiedy ona trafi do Sejmu. (Dzwonek) Liczymy na państwa głos, liczymy na szczerą rozmowę na ten temat, bo bezpieczeństwo państwa tego wymaga. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia