10. kadencja, 39. posiedzenie, 2. dzień (23-07-2025)

29. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (druki nr 1202 i 1477).

Poseł Krystian Łuczak:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska dotyczące rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.

    Nieodpłatna pomoc prawna oraz poradnictwo obywatelskie finansowane ze środków publicznych powinny być systematycznie rozszerzane, unowocześniane i dostosowywane do rosnących potrzeb i oczekiwań społecznych. Zmiany systemowe wprowadzane w tym obszarze powinny obejmować zarówno zasięg, jak i formy udzielania wsparcia. Dostosowanie systemu do potrzeb beneficjentów poprzez umożliwienie obywatelom wyboru najbardziej dogodnej formy pomocy prawnej oraz umożliwienie korzystania z pomocy prawnej również osobom przebywającym poza granicami kraju stanowi kluczowy element budowania prawdziwie dostępnego, inkluzywnego i nowoczesnego systemu wsparcia obywatelskiego. Takie podejście sprzyja realizacji konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, ogranicza wykluczenie prawne oraz stanowi odpowiedź na współczesne wyzwania społeczne i ekonomiczne.

    Możliwość skorzystania z porady prawnej telefonicznie, on-line lub za pośrednictwem wideokonsultacji nie tylko powinna być standardem w sytuacjach wyjątkowych, ale też musi być na stałe wbudowana w strukturę systemu. Również Polki i Polacy czasowo przebywający poza krajem lub mieszkający za granicą powinni mieć realny dostęp do wsparcia, które przysługuje im na mocy prawa. Uwzględnić jednak należy możliwość uzależnienia przez adwokata lub radcę prawnego udzielenia porady prawnej od osobistego stawiennictwa osoby uprawnionej w przypadku stwierdzenia konieczności przeprowadzenia bezpośredniej analizy dokumentów. Zasadne jest również wprowadzenie zapisów, których celem ma być wyrównanie obciążenia między punktami na terenie kraju oraz wykorzystanie możliwości specjalizacji punktów, jaką już przewiduje ustawa, co ma prowadzić do skrócenia terminów oczekiwania na poradę. Poprzeć należy także rozwiązania legislacyjne umożliwiające skuteczne udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej lub poradnictwa obywatelskiego poza punktem osobom ze znaczną niepełnosprawnością ruchową oraz osobom doświadczającym trudności w komunikowaniu się.

    Wprowadzenie powyższych rozwiązań nie tylko zwiększa efektywność i zasięg działania systemu, ale również wzmacnia zaufanie obywateli do instytucji państwowych i pokazuje, że państwo jest gotowe aktywnie wspierać swoich obywateli w rozwiązywaniu codziennych problemów, i to niezależnie od miejsca pobytu osoby czy sytuacji ekonomicznej, w której się ona znajduje.

    Doceniając znaczenie systemu nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej jako istotnego elementu realizacji konstytucyjnego prawa obywateli do pomocy prawnej, Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska popiera przyjęcie proponowanego rządowego projektu ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia