10. kadencja, 39. posiedzenie, 2. dzień (23-07-2025)

29. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (druki nr 1202 i 1477).

Poseł Bartosz Romowicz:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Projekt ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej wprowadza istotne zmiany, których celem jest zwiększenie dostępności usług prawnych i uproszczenie procedur dla obywateli.

    Najważniejszą zmianą wprowadzoną przez ten projekt jest zniesienie obowiązku składania pisemnego oświadczenia o niemożności poniesienia kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Do tej pory osoba ubiegająca się o wsparcie musiała potwierdzić na piśmie swoją trudną sytuację finansową, co często prowadziło do rezygnacji z porady z uwagi na dyskomfort lub poczucie wstydu. Projektodawcy uznali, że takie oświadczenia nie stanowią efektywnego narzędzia weryfikującego realne potrzeby beneficjentów, a jedynie zniechęcają osoby naprawdę potrzebujące do skorzystania z przysługującej im pomocy.

    Ustawa również znosi wymóg składania przez osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oświadczenia o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku, co ma także uprościć procedury dla przedsiębiorców.

    Drugim filarem reformy jest wprowadzenie możliwości korzystania z pomocy prawnej zdalnie, za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość, jako rozwiązania dostępnego na stałe, a nie tylko w trakcie obowiązywania stanu epidemii czy zagrożenia epidemicznego. Zgodnie z projektem osoba uprawniona będzie mogła wybrać formę otrzymania pomocy: czy to będzie wizyta osobista w punkcie czy zdalnie, np. przez telefon czy przez Internet. Taki wybór zostanie dokonany już na etapie zapisu na poradę.

    Możliwość składania i otrzymywania świadczeń, porad zdalnych stanie się więc elementem stałym systemu, a nie tylko tymczasowym wyjątkiem. W projekcie uwzględniono również przypadki szczególne, w których pomoc będzie mogła być świadczona poza punktem lokalu, np. dla osób z niepełnosprawnością ruchową albo trudnościami w komunikowaniu się. Ponadto w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak epidemia czy stan wyjątkowy, starosta będzie mógł zdecydować o świadczeniu pomocy wyłącznie w formie zdalnej.

    Nowelizacja porządkuje również kwestie związane z dokumentowaniem i przechowywaniem oświadczeń składanych przez osoby korzystające z nieodpłatnej pomocy. Zgodnie z nowym brzmieniem przepisów jedynym wymaganym dokumentem będzie oświadczenie, że beneficjent jest świadomy, iż pomoc otrzymuje od osoby niebędącej adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym. Takie oświadczenie będzie mogło zostać złożone w formie dokumentowej, czyli poprzez wiadomość e-mail, SMS, dokument PDF czy inny utrwalony nośnik informacji umożliwiający ustalenie tożsamości składającego.

    Nowelizacja precyzuje także organizację pracy punktu pomocy prawnej. Dyżury mają się odbywać przeciętnie przez 5 dni w tygodniu i trwać co najmniej przez 4 godziny dziennie, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy. A to ma zapewnić lepszą dostępność punktów oraz ujednolicić funkcjonowanie systemu na terenie całego kraju. Polska 2050 - Trzecia Droga będzie popierać ten projekt ustawy. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia