10. kadencja, 39. posiedzenie, 2. dzień (23-07-2025)

30. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 45. rocznicy Lubelskiego Lipca ’80 (druki nr 1491 i 1505).

Poseł Tomasz Zieliński:

    Dziękuję.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawiam stanowisko dotyczące poselskiego projektu uchwały w sprawie upamiętnienia 45. rocznicy Lubelskiego Lipca ’80.

    Lubelszczyzna to miejsce, w którym w 1980 r. przetoczyła się fala strajków i protestów robotniczych. Strajki rozpoczęły się 8 lipca w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Świdnik. Ówczesna komunistyczna władza została całkowicie zaskoczona. Protest, którego bezpośrednim powodem była podwyżka cen żywności w zakładowym bufecie, zjednoczył wielu ludzi, od pracowników fizycznych po cały pion techniczny. Bardzo szybko do postulatów socjalnych dołączyły postulaty związane z większą swobodą działalności związkowej, zaś sam protest rozszerzał się na inne zakłady pracy. Wśród strajkujących zakładów, które przerwały pracę, znalazły się: Autoryzowana Stacja Obsługi Polmozbyt w Lublinie, Fabryka Maszyn Rolniczych Agromet, Lubelskie Zakłady Naprawy Samochodów, Fabryka Samochodów Ciężarowych, Lubelskie Zakłady Przemysłu Skórzanego, Zakłady Mięsne, Lubelska Fabryka Wag, Drzewno-Chemiczna Spółdzielnia Inwalidów. 16 lipca do strajku dołączyła Lokomotywownia Pozaklasowa PKP w Lublinie, gdzie na 2410 pracowników strajk podjęło aż 2390 osób. W tym czasie strajkowało już 79 zakładów, a do 24 lipca strajk rozszerzył się na 150 zakładów zatrudniających ok. 50 tys. pracowników. Strajkujący w porównaniu do wydarzeń z 1970 r. i 1976 r. byli lepiej zorganizowani. Nie opuszczano zakładów pracy. Robotnicy wybierali spośród siebie reprezentację, która prowadziła negocjacje z kierownictwem fabryk. Tworzono straże pilnujące porządku. W poszczególnych zakładach podpisywano porozumienia, na mocy których przede wszystkim uległy poprawie warunki pracy. Istotne jest to, że władza komunistyczna w przypadku Lubelszczyzny nie zdecydowała się, tak jak to miało miejsce w ubiegłych latach, na krwawe stłumienie protestów robotniczych. Lubelski Lipiec rozpoczął falę protestów w całym kraju. Najważniejsze z nich odbyły się na Wybrzeżu i w efekcie doprowadziły do powstania niezależnych związków zawodowych, czyli NSZZ ˝Solidarność˝.

    W związku z powyższym Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera podjęcie przez Sejm uchwały w sprawie upamiętnienia 45. rocznicy Lubelskiego Lipca ’80. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia