10. kadencja, 40. posiedzenie, 1. dzień (09-09-2025)

Oświadczenia.

Poseł Grzegorz Lorek (tekst niewygłoszony):

    Dzień 9 września 1945 r. zapisał się złotymi zgłoskami w dziejach polskiego podziemia niepodległościowego. Tego dnia przeprowadzono jedną z najbardziej zuchwałych akcji - miesiąc po słynnym rozbiciu więzienia w Kielcach.

    Do starcia z funkcjonariuszami Urzędu Bezpieczeństwa stanęły oddziały poakowskie dowodzone przez por. Stanisława Henryka Podkowińskiego ˝Ostrolota˝, por. Stefana Bembińskiego ˝Harnasia˝ oraz por. Adama Gomułę ˝Beja˝. Celem było więzienie w Radomiu, mieszczące się na rogu ul. Reja i Malczewskiego.

    Akcja rozpoczęła się o godz. 20. Oddział ˝Harnasia˝ zajął pozycje przy pl. Kazimierza Wielkiego, natomiast ludzie ˝Ostrolota˝ i ˝Beja˝ ustawili się na rogu ul. Chłodnej i Mlecznej - dzisiejszej Okulickiego - przygotowując się do ataku na NKWD. Grupa ˝Ostrolota˝ uderzyła na sowieckich funkcjonariuszy stacjonujących przed bramą szkoły na ul. Mlecznej.

    Szturm na samo więzienie przeprowadził oddział szturmowy por. Józefa Sałacińskiego ˝Jeremiego˝. Najpierw zlikwidowano obstawę wieżyczek strażniczych, a następnie partyzanci przedostali się do środka od strony ul. Malczewskiego. Drzwi otworzono angielskim granatem typu gammon. W ciągu kilkudziesięciu minut więźniowie zostali uwolnieni - cała operacja trwała niespełna godzinę.

    Na wolność wyszło ok. 300 osób, głównie więźniów politycznych. Wśród nich byli m.in. mjr Władysław Komorek ˝Lucjan˝, rtm. Franciszek Wrzosek ˝Marian˝, kpt Czesław Niedbała ˝Marek˝ oraz por. Antoni Sobol ˝Dołęga˝.

    Straty po stronie partyzantów: rannych zostało czterech, w tym sierż. Feliks Kaczmarczyk ˝Słowik˝ i kpr. Aleksander Kędzierski ˝Bończa˝ - obaj zmarli od odniesionych ran. Bezpośrednio podczas walk poległ kpr. pchor. Jan Chrząstowski ˝Kmicic˝. Chwała bohaterom!

Przebieg posiedzenia