10. kadencja, 40. posiedzenie, 2. dzień (10-09-2025)
15. i 16. punkt porządku dziennego:
15. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o bonie ciepłowniczym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 1684).
16. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w latach 2023-2025 oraz ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku oraz w 2024 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (druk nr 1625).Minister Energii Miłosz Motyka:
Bardzo dziękuję.
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na wstępie chciałbym, mimo wszystko, podziękować za tę dyskusję, która sprowadza nas do jednego chyba wniosku, że ta transformacja energetyczna ma być wprowadzona po to, żeby nie trzeba było dopłacać do mrożenia cen energii elektrycznej, żeby nie trzeba było już niwelować tych błędów, które zostały popełnione dotychczas, i że należy od tego systemu dotowania odchodzić, po to by systemowo obniżać cenę energii. I to jest jeden z celów, który zostanie osiągnięty poprzez konkretne działania, o których za moment powiem. Natomiast w okresie ostatnich lat, od grudnia 2015 r. do 2023 r., wzrost ceny w taryfie wynosi 320%, jeżeli chodzi o energię elektryczną, i 393%, jeżeli chodzi o gaz. To pokazuje skalę wyzwania i skalę problemu.
Pan poseł Suski, nie jest już obecny, mówił o wydatkach, jakie mamy w budżecie, na co wydajemy. 200 mld zł na obronność, więcej na zdrowie, bo na zdrowie 248 mld zł. Są też zagwarantowane środki na budowę elektrowni jądrowej w kwocie przynajmniej 8 mld zł na przyszły rok.
Pan poseł Kmita mówił o jakichś lobbystach i do tego chciałbym się odnieść, jeśli chodzi o ustawę, która została zawetowana przez pana prezydenta, dosłownie na boku tej dyskusji, którą tutaj prowadzimy, i pytań, które się pojawiły, bo do nich też się odniosę. W założeniach ustawy, którą my przygotowaliśmy, był szereg rozwiązań, które były zawarte także w projekcie rządowym przygotowanym przez poprzedni rząd, np. jeżeli chodzi o odległość. Jeżeli ktoś chce wskazać tych lobbystów, bardzo proszę, są odpowiednie służby, można ich wskazać, tylko warto przy tym wspomnieć, jacy lobbyści decydowali o tym, by bloki gazowe w Grudziądzu czy Rybniku były budowane także przez zachodnie firmy, które tak często krytykujecie.
(Poseł Adrian Witczak: Brawo!)
Mam też przed sobą wniosek dotyczący wycofania z eksploatacji bloków energetycznych w oddziałach PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna SA. Dotyczy to także Dolnej Odry. 30 grudnia 2020 r., podpisani wiceprezes zarządu Norbert Grudzień, Zbigniew Fałek, za czasów poprzedniej koalicji. To była decyzja, która determinowała wyłączenie bloków Dolna Odra, z czym mamy teraz do czynienia. Przekażę, panie marszałku, dla tych, których już teraz nie ma na tej sali, tę uchwałę. Ale to samo dotyczy Elektrowni Siersza. Uchwała nr 56/8/2021 w sprawie aktualizacji okresów eksploatacji bloków energetycznych. To wtedy zapadały te decyzje, szanowni państwo.
(Poseł Krzysztof Gadowski: W Rybniku...)
Mam poczucie graniczące z pewnością, że o tym wiecie. 23 lutego 2021 r. To była decyzja, która wynikała z słów Jacka Sasina, który 12 lipca 2021 r. mówił o tym, że spółki energetyczne wreszcie przeprowadzą wielki plan transformacji energetycznej i te bloki będą wyłączane.
(Poseł Marek Wesoły: Przed wybuchem wojny i przed pandemią.)
Mamy te decyzje. Były te decyzje podejmowane także później, panie pośle, po wybuchu wojny, pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainie.
Pan poseł Mariusz Krystian mówił o ogrzewnictwie. Bon ciepłowniczy dotyczy ciepła systemowego. Jest fundamentalna różnica pomiędzy ciepłem systemowym a ogrzewnictwem indywidualnym. I tutaj dobra informacja, bo od 1 lipca mamy zatwierdzoną nową taryfę PGNiG-u, o 15% niższe ceny gazu dla gospodarstw domowych. Niższe ceny. Wcześniej, jak mówiłem, o 393% wyższe. W zakresie strategii niezwykle istotne są konkretne ustawy. Pan poseł pytał o to, co robimy, żeby zabezpieczyć sieć przed - tak - zwiększającymi się ryzykami, jeżeli chodzi o cyberbezpieczeństwo, i coraz większymi mocami w systemie odnawialnych źródeł energii. Po to właśnie przygotowaliśmy największe w historii Polski programy inwestycyjne w zakresie magazynów energii, żeby temu przeciwdziałać. Wy to także dostrzegaliście, zamykając system wsparcia w zakresie net-meteringu. To była decyzja, która sprawiła, że szereg inwestycji, które podejmowali Polacy, milion instalacji fotowoltaicznych, elektrowni przydomowych, o których mówiliście, na polskich dachach, instalacji, którymi się chwaliliście, i dobrze, zostało ograniczonych - właśnie przez ten nowy system, net-billing, który miał wspomagać stabilność systemu. Brakowało do tego inwestycji w magazyny energii, stąd nasze decyzje polegające na tym, by w programie ˝Mój prąd˝ obligiem, obowiązkiem było instalowanie magazynu energii, to raz. Dwa, dodatkowe dofinansowanie magazynów energii, także dla gospodarstw domowych, i wreszcie nowy program dofinansowania magazynów energii dla przedsiębiorców na kwotę 4 mld zł. To są decyzje, które mają wzmocnić stabilność sieci.
Pan poseł Sachajko pytał o biogazownie z Krajowego Planu Odbudowy i o nich także rozmawiamy. Dzisiaj te środki są zagwarantowane w ramach programu ˝Energia dla wsi˝, gdzie zwiększyliśmy to dofinansowanie, osobiście podpisywałem wniosek, z miliarda do 3 mld. I tam ta alokacja jest najwyższa w historii. To są głównie biogazownie, ale żeby wspierać także biometan, który może pomóc w stabilizacji sieci, podejmujemy decyzje na temat tego, żeby z Funduszu Wsparcia Energetyki, z 70 mld zł, poszły środki nie tylko na modernizację sieci, stacji, liczników zdalnego odczytu czy na magazyny, ale też na biogazownie, jak włączyć w to może małe biogazownie, do pół mega, które mogą być budowane przy tzw. zagłębiach rolniczych, jednocześnie bilansując ten system lokalnie. Myślę, że to jest decyzja, którą jesteśmy w stanie podjąć do końca roku.
Pan poseł Tumanowicz natomiast pytał o elektrownię jądrową. Analizuję wypowiedź pana posła Sachajki łącznie z wypowiedzią pana posła Tumanowicza, bo i pan poseł Sachajko mówił o elektrowni jądrowej, że ktoś nie buduje. Otóż buduje. W 2028 r. fizycznie będzie wylanie betonu, wcześniej złożenie wniosku o pozwolenie na budowę. Ale aby to się stało, w Komisji Europejskiej musi zostać podjęta decyzja w zakresie zgody na finansowanie, notyfikacja tej umowy. I tutaj co robimy? Te rozmowy przebiegają dobrze. Czesi czekali na decyzję notyfikacyjną 18 miesięcy, nasza będzie szybciej. Będzie szybciej. Robimy wszystko, by była jeszcze w tym roku. Jednocześnie zakończone zostały badania geologiczne. Ten pierwszy etap został zakończony. Rozpoczynamy prace terenowe. Podpisujemy, w ramach spółki realizującej te inwestycje, także umowy wykonawcze z polskimi podmiotami. Chodzi o to, żeby w ramach local contentu, który jest jednym z priorytetów rządu, mogło uczestniczyć przy budowie elektrowni jądrowej minimum 40% polskiego przemysłu.
Jeżeli chodzi o blackout, to myślę, że jeszcze we wrześniu lub w październiku w Sejmie będziemy dyskutowali nad ustawą sieciową, która niebawem trafi na posiedzenie stałego komitetu Rady Ministrów. Natomiast kilka ustaw w ramach pakietu antyblackoutowego będzie przedstawiane przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne, pełnomocnika rządu do spraw strategicznej infrastruktury energetycznej i Ministerstwo Energii. One trafią na przełomie tego roku i następnego do Sejmu. Rozmawiamy także na temat przedłużenia rynku mocy. Tutaj nie ma żadnych wątpliwości, że Polska potrzebuje mocy stabilnych. Po to budujemy także bloki gazowe. I tak, do momentu, gdy powstanie elektrownia jądrowa - przy czym o strategii całościowej powiem za moment - nasza energetyka musi zostać oparta także na mocach węglowych.
Jeżeli chodzi o fundusz COVID-owy, to jest to dość techniczne pytanie, dlatego że te ustawy - stąd też ten tytuł - są przedłużeniem wsparcia za pomocą już wtedy, w 2022 r., wypracowanego mechanizmu. Żeby więc nie zamykać jednego rozliczenia i nie otwierać drugiego, żeby usprawnić przepływy rozliczeń dokonywane przez zarządcę, podjęliśmy decyzję o tym, aby zrobić to w ramach tego funduszu, choć zgadzamy się, że docelowo należy ten fundusz wygaszać.
Jeżeli chodzi o strategię, to jesteśmy na finiszu w kwestii krajowego planu w dziedzinie energii i klimatu. Tam wreszcie znajdzie się miejsce dla energetyki jądrowej. Nie tyle podjęliśmy taką decyzję, ile te projekty już rozpoczęte plus te, które mogą być rozpoczęte, jeżeli chodzi o małe reaktory modułowe, w tej strategii się znajdą. Po to jest ta aktualizacja. Po krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu, który prześlemy do Brukseli, będziemy przygotowywali politykę energetyczną państwa. W jej strukturze także dotkniemy kwestii związanych ze spółdzielniami energetycznymi, z energetyką rozproszoną, o której mówił tutaj pan poseł Nowak.
Jeżeli chodzi o strategię dla ciepłownictwa, to do tej pory ona nie została stworzona, nie została przygotowana. To jest także jeden z priorytetów zespołu do spraw ciepłownictwa, który powstał przy Ministerstwie Energii. Któryś pan poseł - nie wiem, czy nie Mariusz Krystian - mówił o aspekcie górniczym. Jutro w harmonogramie posiedzenia stałego komitetu Rady Ministrów znajdzie się, jak myślę, wyczekiwana przez stronę społeczną ustawa o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego. Jest to ważna i potrzebna ustawa nie tylko dla środowiska górniczego, ale także dla całego sektora, więc już teraz apeluję o poparcie tej ustawy i na nie liczę.
Mam przed sobą także cytat determinujący działania, o których mówili tutaj pan poseł Gadowski czy pan poseł Witczak. To było już po wybuchu wojny. My nie możemy w ramach gospodarki rynkowej - to jest cytat - utrzymywać kopalni, które przynoszą stałe straty, bo to znaczy, że z własnych kieszeni musimy do tego dopłacać. To nie jest żadna gospodarka. Takie rzeczy były możliwe tylko w komunizmie. (Oklaski) Tak 26 października 2022 r. stwierdził Jarosław Kaczyński w Radomiu. Rozumiem, że to był element całej strategii, którą prezes PiS-u rozumiał tak, że jeżeli mamy sektor, który jest wygaszany, to on powinien być wygaszany sprawiedliwie. Ale dopłata do nierentownych inwestycji może być dla budżetu pewnym obciążeniem. Mówiłem o tym, powołując się też na słowa posła Prawa i Sprawiedliwości, który zresztą doprowadził do takiego finału, że 14 kopalni zostało zlikwidowanych za rządów naszych poprzedników. Ale najważniejsze, że musimy miks energetyczny opierać na energii jądrowej, i to jest absolutny priorytet wykraczający poza tę kadencję, ale także na odnawialnych źródłach energii. Zostało wskazane nie tylko w naszym projekcie ustawy, ale też w ocenie skutków regulacji projektów poprzedniej koalicji, że energetyka wiatrowa na lądzie jest najtańsza. Tego nie pisało ministerstwo klimatu czy Ministerstwo Energii, czy ministerstwo aktywów za rządów naszej koalicji, tylko to było jeszcze za rządów Prawa i Sprawiedliwości. To są bezwzględne dane Agencji Rynku Energii. To dane nie tylko międzynarodowych agencji, na które się także powoływaliście, ale też polskiej Agencji Rynku Energii. Po to właśnie były ustawy, które miały odblokować potencjał. Chodzi nie o to, by coś komuś nakazywać lub czegoś komuś zakazywać, tylko by dawać szansę.
Odniosę się do pytania pana posła Webera w zakresie poprawek Senatu. Tam było jednoznaczne stanowisko rządu i ono też opierało się na tym, że żadna z tych inwestycji, która mogłaby być oprotestowana lub co do której mogłyby być jakiekolwiek wątpliwości lokalizacyjne, inwestycyjne, nie powstanie bez decyzji wspólnoty lokalnej. To było naszym zdaniem najmocniejsze narzędzie, które gwarantowało, że wszystko jest w zgodzie z lokalnymi wspólnotami i nic wbrew nim się nie wydarzy. Po to wprowadziliśmy fundusz partycypacyjny, by zniwelować ryzyka związane ze spadkiem wartości gruntu albo z obiektywnymi uciążliwościami, które podnosił także pan prezydent i które podnosili parlamentarzyści różnych opcji. Żeby to zniwelować, jest 20 tys. zł od 1 MW, blisko 100 tys. zł od średniej wielkości turbiny. Plus oczywiście indywidualna ocena każdej inwestycji, tzn. taka będzie odległość, jaką raport wskaże, jaką wskaże odpowiedni inwestor z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Zawsze każda z tych inwestycji jest oddzielnie oceniana, więc tu nikt nikomu niczego nie zakazywał. W tym zakresie weto było błędem. Rozumiemy dyskusję polityczną, ale w systemie tej tańszej energii po prostu potrzebujemy, szczególnie jeżeli mówimy o przyspieszeniu inwestycji - a ten proces jest u nas najdłuższy w Europie - i szczególnie jeżeli mówimy o ustawach deregulacyjnych. Tutaj jest kolejne weto nawet w sytuacji, w której należy wykorzystywać instalacje fotowoltaiczne, wiatrowe i inne, biogazownie na własny użytek, poza siecią. To także zostało zawetowane. Należy systemowo odchodzić od dopłacania do wsparcia, ponieważ ceny powinny być niższe. Robimy wszystko, aby od nowego roku - to nie jest deklaracja jednego resortu, tylko jest to deklaracja całego rządu - ceny taryfowe zatwierdzane przez Urząd Regulacji Energetyki były niższe niż te, które wynikałyby z dzisiejszej ceny maksymalnej. Mam nadzieję, że to będzie już ostatnia ustawa mrożąca cenę energii elektrycznej, ponieważ w przyszłości nie będzie takiej potrzeby.
Kwestia dofinansowywania sektora ciepłownictwa. Wydaje się, że dzisiaj transformacja sektora ciepłownictwa jest znacznie większym wyzwaniem niż transformacja sektora elektroenergetycznego. My to widzimy na podstawie danych przedstawionych w Krajowym Planie w dziedzinie Energii i Klimatu. Jeśli chodzi o koszt, to będą to dziesiątki, a nawet pewnie setki miliardów złotych. (Dzwonek) Tylko w okresie do 2027 r. przewidziano ponad 20 mld zł ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na ciepłownictwo powiatowe, inwestycje w kogenerację, inwestycje w struktury ciepła systemowego, realizowane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Dosłownie kilka zdań na temat programu ˝Czyste powietrze˝. To jest bardzo ważny program, który wymagał uszczelnienia po to, by nie wydarzały się takie sytuacje, o których mówił przed momentem pan poseł Rychlik. Dla mnie absolutnie niedopuszczalne jest to - i w tej kwestii zgadzam się z panem posłem - żeby formalny beneficjent, czyli obywatel, płacił za to, że wykonawca, podwykonawca lub pośrednik nie dopełnił formalności lub próbował wyłudzić środki. To będzie weryfikowane i każda z inwestycji jest weryfikowana. Jeśli chodzi o pisma wojewódzkich funduszy ochrony środowiska, które kierowane były też w latach poprzednich, od momentu powstania tego programu do teraz, które są formalnością, to wojewódzkie fundusze ochrony środowiska otrzymały jasną instrukcję, że mają wspierać obywateli i pomagać im, a nie egzekwować od nich należności, które nie wynikają z ich błędów. Nie jest bowiem błędem starszej mieszkanki powiatu tarnowskiego to, że ktoś próbował w ramach tego programu wyłudzić pieniądze. Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska także służą wsparciem - ale one, przypominam, podlegają Ministerstwu Klimatu i Środowiska, a nie Ministerstwu Energii - i takim wsparciem służą też gminy. Zresztą po to tworzyliśmy na nowo strukturę tego systemu w zakresie składania wniosków, m.in. audyt energetyczny, operat poprzez gminy, żeby do tych sytuacji nie dochodziło, bo gminy wiedzą najlepiej, gdzie takie wsparcie jest potrzebne.
Jeżeli chodzi o ciepło systemowe, nowe inwestycje w bloki biomasowe, w ciepłownictwo powiatowe - obejmuje to szereg informacji - to mam nadzieję, że będziemy jeszcze dyskutować o tym w komisji. Przekażemy, jakie inwestycje są już realizowane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Proszę o przyjęcie ustaw dotyczących bonu ciepłowniczego, jak również mrożenia cen energii elektrycznej. To są ustawy jednoznacznie pozytywne dla obywateli i liczę na to, że uzyskają akceptację prezydenta. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia