10. kadencja, 40. posiedzenie, 3. dzień (11-09-2025)

29. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na wstępie pragnę zaznaczyć, że rząd, przygotowując ustawę o ochronie ludności i obronie cywilnej, po raz pierwszy we współczesnej historii poprzez przyjęcie tej ustawy 5 grudnia przeznaczył znaczące środki na wzmocnienie ochrony ludności i obrony cywilnej, a zwłaszcza na wzmocnienie samorządów lokalnych.

    Tylko w tym roku na to zadanie, które w dużej mierze realizują samorządy, zostało przeznaczonych 5 115 150 tys. zł. Zgodnie z ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej te zadania zostały zawarte w programie ochrony ludności, który został przyjęty uchwałą Rady Ministrów 27 maja 2025 r. Program ten w 6. rozdziale w sposób przejrzysty i transparentny opisuje sposób podziału środków finansowych na poziomie zarówno wojewódzkim, jak i centralnym. Warto dodać, że te zasady zostały zaakceptowane przez ministra obrony narodowej, przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego oraz Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego.

    Kluczowym kryterium, które bierzemy pod uwagę, jest populacja, bowiem obrona cywilna przede wszystkim ma dotyczyć ludzi, a niekoniecznie innych obszarów, które są równie ważne. Niemniej jednak populacja jest dla nas elementem kluczowym z punktu widzenia spojrzenia na cały proces budowania odporności społecznej. W tych kryteriach przyjęto m.in. że do 90%, co najmniej 90% środków zostanie przeznaczone dla województw, w tym na realizację zadań przez samorządy. Natomiast pozostała część jest w dyspozycji ministra jako element zadań strategicznych, w tym m.in. budowania bezpiecznej łączności.

    Następnym kryterium, które przyjęto przy założeniach programowych, była ogólna liczba mieszkańców. Ale biorąc pod uwagę fakt, że miasta są dla nas elementem kluczowym, to takim wskaźnikiem, który decydował o podziale środków, był wskaźnik liczby mieszkańców w miastach, niezależnie od tego, czy jest to duże czy małe miasto. Jeżeli było miasto, to było brane pod uwagę jako wkład do tego zagadnienia.

    Natomiast biorąc pod uwagę sytuację, jaką mamy za wschodnią granicą, podjęto decyzję, że jeśli chodzi o wszystkie województwa, które są objęte Tarczą Wschód, czyli województwa: lubelskie, podlaskie, podkarpackie, warmińsko-mazurskie i częściowo województwo mazowieckie, to środki na te województwa w oparciu o kryterium wyjściowej liczby mieszkańców zostały zwiększone o 20%. Proces podziału środków na poszczególne województwa wyglądał następująco. Wprowadzono dane statystyczne dla każdego województwa. Dane dotyczące liczby i gęstości zaludnienia pozyskiwaliśmy z Głównego Urzędu Statystycznego. Wprowadzono dane statystyczne o liczbie mieszkańców województwa, także w podziale na liczbę mieszkańców w miastach i miejscowościach. Dla puli wojewódzkiej z uwagi na wyższą gęstość zaludnienia na terenach miejskich, a także wymóg określony w art. 90 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, który mówi o pojemności obiektów zbiorowej ochrony, wskazano, że 65% ogólnej puli środków przeznaczonych na ochronę ludności zostanie przeznaczone w oparciu o liczbę mieszkańców w miastach. Pozostała ilość została wskazana na pozostałych mieszkańców, którzy mieszkają poza miastami. To również wynika z tego, że zgodnie z ustawą w najbliższych latach w obiektach zbiorowej ochrony musimy zapewnić miejsca schronienia dla co najmniej 50% populacji mieszkającej w miastach, natomiast w tych pozostałych miejscach - do 25%. Takie jest założenie ustawowe, co nie oznacza, że są to minimalne ilości, które sobie przyjęliśmy, które musimy prędzej czy później uzyskać.

    To, co powiedziałem poprzednio, jeśli chodzi o każde z tych województw: lubelskie, podlaskie, warmińsko-mazurskie, podkarpackie, mimo, że mamy kryterium mieszkańców, to ta kwota przynależna tym województwom została zwiększona o 20%. Przyjęto taką zasadę. Natomiast w stosunku do województwa mazowieckiego ten wskaźnik był znacznie mniejszy z uwagi na to, że tylko część tego województwa wchodzi w zakres oddziaływania Tarczy Wschód.

    W przypadku tejże otrzymanej kwoty podział ten wygląda następująco. To też jest ważne odniesienie dla wszystkich mieszkańców. Województwo dolnośląskie otrzymało kwotę 356 905 tys. zł, kujawsko-pomorskie - 239 084 tys. zł, lubelskie 277 733 tys. zł, lubuskie - 118 900 tys. zł, łódzkie - 282 831 tys. zł, małopolskie - 388 514 tys. zł, mazowieckie bez Warszawy dostało 451 975 tys. zł, ponieważ Warszawa była traktowana jak województwo i dla miasta Warszawy zostało przeznaczone 213 412 tys. zł, województwo opolskie - 108 194 tys. zł, podkarpackie - 278 777 tys. zł, podlaskie - 161 132 tys. zł, pomorskie - 283 792 tys. zł, śląskie - 528 862 tys. zł, świętokrzyskie - 132 368 tys. zł, warmińsko-mazurskie - 191 350 tys. zł, wielkopolskie - 410 093 tys. zł, zachodniopomorskie - 203 704 tys. zł. (Dzwonek)

    Trzeba podkreślić, że program ochrony ludności to jest tylko jeden z elementów wspierania mieszkańców. Pamiętajmy o tym, że duże środki i inwestycje były realizowane również w obrębie ściany wschodniej, m.in. tylko z rządowej Agencji Rezerw Materiałowych na wzmocnienie potencjału szpitali, jak również Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej i jednostek podległych ministrowi obrony narodowej tylko w latach 2024-2025 przeznaczono dodatkowo, na Podlasie, 43 mln zł, w tym również na szpitale, które są na tym terenie. Pamiętajmy o tym, że budowa bezpieczeństwa dla mieszkańców Podlasia to nie tylko ochrona ludności, ale także zaangażowane środki na rzecz podniesienia bezpieczeństwa, m.in. poprzez Podlaski Oddział Straży Granicznej. Tylko w 2025 r. sumaryczne wydatki na placówki i wzmocnienie tego potencjału bezpieczeństwa wynosiły 389 mln zł. Biorąc pod uwagę powyższe dane, chciałbym powiedzieć, że podejmujemy racjonalne decyzje.

    Wicemarszałek Krzysztof Bosak:

    Panie ministrze, bardzo proszę o konkludowanie, bo już o ponad minutę przekroczył pan czas.

    Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz:

    Dobrze. Dziękuję.

    A więc przy podziale środków przyjęto zasadę, że brane pod uwagę jest przede wszystkim bezpieczeństwo obywateli i populacji mieszkających na danym terenie. Dziękuję uprzejmie.

Przebieg posiedzenia