10. kadencja, 40. posiedzenie, 3. dzień (11-09-2025)
29. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Jacek Czerniak:
Bardzo dziękuję.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt, nad którym aktualnie procedujemy, mówiący o aktywnym rolniku 28 sierpnia został skierowany do konsultacji w celu uzyskania opinii. Termin przedstawiania wniosków dotyczących tego projektu ustawy upływa 19 września. Chcemy, żeby te rozwiązania, o których za chwilę powiem, weszły w życie 15 marca 2026 r.
Po pierwsze, jest prawdą, że z urzędu 570 tys. rolników stałoby się zgodnie z definicją aktywnymi rolnikami. Po drugie, wynika to również z prawodawstwa unijnego, bo w planie strategicznym wspólnej polityki rolnej mamy definicję rolnika. Wynika to też z wniosku komisarza do spraw rolnictwa, który mówił, że dopłaty bezpośrednie powinny być kierowane do tych rolników, którzy zajmują się produkcją rolną i są, można powiedzieć, aktywni.
Szanowni Państwo! Jaki jest cel tej ustawy? Musi być on ściśle określony. Ustawa nie ma na celu odebrania komukolwiek dopłat czy też pomniejszenia dochodów. Dotyczy natomiast poprawy warunków prowadzenia działalności rolniczej oraz zapewnienia jej stabilności poprzez lepsze ukierunkowanie wsparcia dla rolników aktywnych zawodowo. A co znaczy: rolnik aktywny zawodowo? Zgodnie z krótką definicją jest to taki rolnik, który faktycznie prowadzi działalność gospodarczą i jest ona źródłem jego utrzymania, czyli źródłem przychodów.
Szanowni Państwo! Poprzez tę propozycję chcemy również ograniczyć zjawisko ubiegania się o płatność przez właścicieli gruntów, którzy faktycznie nie prowadzą działalności rolniczej. Myślę, że jeśli chodzi o tych, którzy dzisiaj gospodarują na gruntach dzierżawionych na podstawie umowy ustnej, którzy nie składają dzisiaj wniosków o przyznanie płatności gospodarczej, to uregulujemy to tak, że być może będą zadowoleni. Tak, z naszego punktu widzenia jest to sprecyzowane. Oczywiście poza płatnościami bezpośrednimi zyskaliby oni możliwości innego wsparcia, w tym uzyskania pomocy krajowej, pomocy klęskowej, zwrotu podatku akcyzowego. To są kwestie, które dotyczą naprawdę dużej grupy rolników.
Szanowni Państwo! Oczywiście zmiany proponowane przez nas w projekcie ustawy dotyczą rozwiązań, zgodnie z którymi, jak mówiłem, ci, którzy są rolnikami, z urzędu staną się aktywnymi rolnikami, ponieważ płatności związane z produkcją spełniają warunki, mają oni określoną produkcję zwierzęcą. Mówimy tutaj o obsadzie w gospodarstwie wynoszącej co najmniej 0,3 DJP na 1 ha. Chodzi również o te osoby, które otrzymują płatności z tytułu wybranych ekoschematów. Natomiast oczywiście te kwestie, nie chcę mówić: weryfikacji, bo to jest słowo pejoratywnie kojarzone, natomiast udowodnienia, że jest się aktywnym rolnikiem, wynikają z przedstawienia minimalnych dochodów lub minimalnych kosztów, ale to stosownie do wielkości gospodarstwa, o czym pani poseł mówiła, dotyczyło struktury agrarnej w województwie podkarpackim czy województwie lubelskim.
Więc te rozwiązania, które proponujemy, i ten szeroki katalog dowodów określających później w rozporządzeniu ministra rolnictwa i rozwoju wsi przyczynią się do takiego uporządkowania tej kwestii związanej z tym faktycznie, kto prowadzi działalność gospodarczą. Były to wnioski zresztą wynikające ze spotkań z rolnikami, dotyczące właśnie dzierżawy, nazwijmy to umownie: ustnej. I to spowoduje lepsze ukierunkowanie, naszym zdaniem, według uzasadnienia, wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej, co też również przyczyni się do efektywnego wykorzystania funduszy i wpłynie stymulująco na rozwój gospodarstw rolnych. Więc jest to propozycja związana z tym, że my jesteśmy związani z tą definicją dotyczącą, jak mówiłem, planu strategicznego dla WPR-u. Będziemy później, jeżeli ta ustawa zostanie przyjęta, również zmieniali plan strategiczny, żeby to uporządkować. Więc te działania są ukierunkowane, tak jak powiedziałem, ale raz jeszcze powtórzę, na poprawę warunków prowadzenia gospodarstwa, działalności rolniczej i tej stabilizacji, która powinna dotyczyć rolników. Oczywiście gdzieś jakieś hasła mogą się pojawić, że ktoś będzie miał zabrane te dopłaty bezpośrednie, że ktoś będzie miał zwiększone. Proszę państwa, musimy to uporządkować, bo to jest kwestia istotna z punktu widzenia sprawy, nie chcę górnolotnie mówić, moralnej, bo ci, którzy są właścicielami, pracują, mają dopłaty bezpośrednie, są w ekoschematach. Natomiast część może mieć taką sytuację, że pracuje na, tak jak powiedziałem, gruntach dzierżawionych i z tego tytułu nie ma żadnych korzyści, bo jest to uregulowane od strony prawnej, także nie ma możliwości wsparcia. I to powinniśmy naszym zdaniem uporządkować w ten sposób, który został przedstawiony w projekcie naszej ustawy.
Muszę państwu powiedzieć, że czekamy na tę opinię dotyczącą naszego projektu do 19 września, jak już mówiłem, konsultacje społeczne i międzyresortowe. I chciałem powiedzieć, że ta definicja, te założenia są zgodne również z wnioskiem legislacyjnym Komisji Europejskiej (Dzwonek), ale również z zasadami, które dotyczą aktywnego rolnika, które są sprecyzowane przez WTO. Dziękuję bardzo za uwagę.
Przebieg posiedzenia