10. kadencja, 40. posiedzenie, 3. dzień (11-09-2025)
31. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz niektórych innych ustaw (druki nr 321 i 1553).
Poseł Wanda Nowicka:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Proszę państwa, tym razem powiem parę słów w imieniu mojego klubu, Lewicy. W Lewicy generalnie od dawna wspieramy różnorodność i takie zasady, żeby każdy Polak, obywatel Polski, bez względu na to, jakie jest jego pochodzenie, był w Polsce traktowany bez dyskryminacji, zgodnie z zapisami konstytucyjnymi, żeby jego, nasze, ich prawa były w pełni respektowane, w tym również prawo do nauczania języka. Już w zeszłej kadencji Sejmu napisałam taki projekt. Złożyliśmy go nie tylko jako Lewica, staraliśmy się, żeby to był projekt komisyjny, ale ostatecznie był to projekt poselski. Oczywiście on nigdy nie został rozpatrzony w Sejmie, niestety. Ale tak sobie wyobrażam, co by było, gdyby już parę lat temu została wprowadzona ustawa o uznaniu języka wilamowskiego za język regionalny. O ile dalej bylibyśmy już na drodze do uznania praw Wilamowian i Wilamowianek, do tego, żeby mogli w pełni korzystać ze swojego języka, żeby mogli go rozwijać, żeby dzieci w szkole mogły się uczyć tego języka. Komu by to przeszkadzało? Jaki byłby z tym problem? No żaden. Bylibyśmy dalej. Wtedy się nie udało, ale teraz jest szansa.
Mam nadzieję, że ta ustawa jednak przejdzie, bo pamiętajmy, że my to robimy dla nas samych, że tak powiem, po to żeby nikt nas nie wytykał palcem, że dyskryminujemy taką mniejszość, dlatego że ich jest za mało, a inną mniejszość, dlatego że ich jest za dużo. Zawsze można tak powiedzieć. Niektórzy mają problem z tym, czy dana mniejszość jest liczna, czy nie. Nie bójmy się. Każda mniejszość, która mieszka z nami w Polsce i do której należą nasi obywatele, kiedy jest w stanie pielęgnować swoją tożsamość kulturową we wszystkich jej przejawach, również poprzez nauczanie i używanie języka, to jest tylko nasze bogactwo. Pamiętajcie państwo, i to mówię już jako filolożka, że dwujęzyczność wzbogaca, bez względu na to, jaki to język, i to nie tylko wzbogaca nas duchowo, lecz także rozwija nasze umiejętności językowe, łatwiej uczymy się kolejnych języków, po prostu jesteśmy lepiej wykształceni. Co więcej, mówi się nawet, że znajomość większej liczby języków niż jednego ma również wymiar terapeutyczny. Podobno znajomość i używanie dodatkowych języków zapobiega Alzheimerowi w późniejszym wieku.
Tak że proszę państwa, dajmy ludziom możliwość korzystania z wszelkich uprawnień i praw polskich obywatelek i obywateli, żeby mogli na równi z innymi mniejszościami np. nauczać swoje dzieci w szkole tego języka, żeby mogli mieć przedstawienia w publicznych miejscach sztuki, żeby po prostu mieli wsparcie swojej działalności. Na razie, tak jak już mówiłam we wcześniejszym wystąpieniu, Wilamowianie dają radę, ponieważ są pasjonatami, ale nie wszystko powinno się opierać na tym, że ludzie są w coś zaangażowani, są pasjonatami. Oni mają swoje prawa, a my mamy obowiązki i wywiążmy się z obowiązków wobec Wilamowian i Wilamowianek w Polsce. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia