10. kadencja, 40. posiedzenie, 3. dzień (11-09-2025)

31. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz niektórych innych ustaw (druki nr 321 i 1553).

Poseł Paulina Matysiak:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ustawy, nad którym debatujemy, daje wreszcie należne miejsce językowi wilamowskiemu, uznając go za język regionalny obok kaszubskiego. To jest naprawdę ważny krok w kierunku poszanowania różnorodności w Polsce. Wilamowianie to społeczność, która od ponad ośmiu stuleci współtworzy naszą kulturę. Ich język nie jest ani dialektem polszczyzny, ani reliktem, ani ciekawostką lingwistyczną. To jest żywy znak tożsamości, który pomimo prześladowań i zakazów po II wojnie światowej przetrwał. Dzisiaj dzięki wysiłkowi kilku pokoleń znów odradza się w szkołach, w teatrze, w codziennym życiu. Państwo polskie przez dekady pozostawało wobec Wilamowian obojętne. To obojętność, która kosztowała ich język i kulturę bardzo wiele. Dlatego uznanie wilamowskiego za język regionalny ma wymiar nie tylko prawny, lecz także symboliczny, bo jest formą rehabilitacji, oficjalnym potwierdzeniem, że Polska docenia i chroni swoje bogactwo kulturowe.

    Ta ustawa nie odbiera niczego większości, wręcz przeciwnie, wzmacnia nas wszystkich, pokazując, że Polska potrafi być domem dla różnorodności, że potrafi wspierać lokalne wspólnoty i że potrafi wyciągać rękę też do tych, którzy przez lata byli spychani na margines.

    Nadanie językowi wilamowskiemu statusu języka regionalnego pozwoli ocalić go od zapomnienia i zapobiegnie jego wymieraniu. Jednocześnie spowoduje, że działający od 1945 r. zakaz posługiwania się nim zostanie zniesiony.

    My w kole Razem podzielamy opinię językoznawców w sprawie statusu języka wilamowskiego, zgodnie z którą decydujące znaczenie w tym wypadku powinno mieć kryterium pozajęzykowe, a więc przede wszystkim wola jego użytkowników. Wilamowianie chcą mieć swój język, chcą lekcji języka w szkołach, chcą książek napisanych w swoim języku, chcą poczucia godności, które po prostu wynika z respektowania ich mowy. Uznanie języka wilamowskiego za język regionalny po prostu należy się mieszkańcom Wilamowic. Razem z Wilamowianami domagamy się tego, bo Polska to jest ich kraj.

    Dlatego Koło Poselskie Razem będzie głosowało za przyjęciem tej ustawy i do tego też zachęcam Wysoką Izbę, bo to nie jest tylko jeden gest w stronę jednej miejscowości w województwie śląskim. To jest sygnał, że Polska jest krajem, w którym każde dziedzictwo ma wartość i każdy ma prawo do ochrony. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia