10. kadencja, 40. posiedzenie, 3. dzień (11-09-2025)

32. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w 150. rocznicę śmierci Albina Węsierskiego (druki nr 1562 i 1599).

Poseł Sprawozdawca Tomasz Zieliński:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w 150. rocznicę śmierci Albina Węsierskiego, druk nr 1562.

    Marszałek Sejmu, zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu, po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu, skierował w dniu 25 lipca 2025 r. powyższy projekt uchwały do Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu do pierwszego czytania. Podczas prac komisji, które odbyły się 4 sierpnia 2025 r., wniesiono drobne poprawki do projektu i ostatecznie został on przez komisję jednogłośnie przyjęty.

    Pozwolę sobie przedstawić Wysokiej Izbie proponowany projekt uchwały:

    ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w 150. rocznicę śmierci Albina Węsierskiego

    We wrześniu 2025 roku przypada 150. rocznica śmierci Albina hrabiego Węsierskiego, wielkopolskiego ziemianina, polskiego patrioty, opiekuna piastowskiej spuścizny na Ostrowie Lednickim.

    Albin Węsierski urodził się 12 kwietnia 1812 roku w Zakrzewie pod Gnieznem. W wieku niespełna dwudziestu lat wziął udział jako ochotnik w Powstaniu Listopadowym, podczas którego służył w Pułku Jazdy Poznańskiej. Za męstwo na polu bitwy został odznaczony Orderem Virtuti Militari. Był jednym z liderów społeczności polskiej w Wielkopolsce. Dożywotnio zasiadał w pruskim parlamencie, reprezentując w nim Koło Polskie. Pod jego rządami rodzinny majątek Zakrzewo stał się modelowym przykładem wielkiej własności rolno-hodowlanej. Szczególnie jednak zasłużył się dokonaniami na rzecz ratowania polskiego dziedzictwa kulturowego.

    W 1856 r. Albin Węsierski odkupił od rządu pruskiego wyspę Ostrów Lednicki, siedzibę pierwszych polskich władców, a być może także miejsce chrztu księcia Mieszka I. Ocalił tym samym od postępującej degradacji ruiny wczesnopiastowskiej rezydencji (Gwar na sali, dzwonek), które wcześniej służyły władzom niemieckim jako źródło surowca budowlanego. Zapoczątkował tam prace porządkowe i badania naukowe. Jednocześnie skutecznie zabiegał o zainteresowanie najwybitniejszych polskich uczonych znaczeniem tamtejszych ruin. To dzięki jego staraniom Ostrów Lednicki stał się obecny w polskiej kulturze narodowej, w tym w 'Starej baśni' Józefa Ignacego Kraszewskiego, dramacie 'Bolesław Śmiały' Stanisława Wyspiańskiego czy na obrazie 'Zaprowadzenie chrześcijaństwa R.P. 965' Jana Matejki.

    W 1000. rocznicę koronacji królewskich Bolesława Chrobrego i Mieszka II Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddaje cześć Albinowi Węsierskiemu, który dzięki własnym staraniom uratował istotną część wczesnopiastowskiego dziedzictwa przed całkowitym zniszczeniem˝.

    Pani Marszałek! Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu wnosi, aby Wysoki Sejm podjąć raczył załączony projekt uchwały. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia