10. kadencja, 41. posiedzenie, 1. dzień (24-09-2025)

10. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o rynku kryptoaktywów (druki nr 1424 i 1720).

Poseł Sprawozdawca Krystyna Skowrońska:

    Przyłączam się do pozdrowień gości pani marszałek Doroty Niedzieli.

    Pani Marszałek! Panie, Panowie Posłowie! Panie Ministrze! Jako sprawozdawcy komisji przypadł mi zaszczyt zaprezentowania sprawozdania odnośnie do rządowego projektu ustawy o rynku kryptoaktywów. Chciałabym to wystąpienie rzetelnie przedstawić, wskazując, czego ten projekt dotyczy i co jest przedmiotem regulacji ustawowej.

    A zatem w tym projekcie ustawy mamy implementację dyrektywy MiCA, rozporządzenia o rynkach kryptoaktywów, unijnego aktu prawnego, który reguluje rynek kryptowalut i innych cyfrowych walut w Unii Europejskiej, a celem jest zwiększenie przejrzystości. Obowiązuje on od 2004 r. i dotyczy również bezpieczeństwa i stabilności sektora finansowego. W tym przypadku, jeśli mówimy o tym rozporządzeniu, warto powiedzieć, czym są kryptoaktywa. A zatem kryptoaktywa to cyfrowe reprezentacje wartości lub praw, które można przenosić i przechowywać elektronicznie za pomocą technologii rozproszonego rejestru, np. blockchain. Obejmują one różne rodzaje tokenów, także tokeny użytkowe, tokeny powiązane z aktywami i tokeny będące pieniądzem elektronicznym, a także kryptowaluty. I to jest przedmiotem regulacji na naszym rynku.

    A zatem na wstępie chciałam przekazać, że w ostatnich tygodniach odbyły się dwa posiedzenia Podkomisji stałej do spraw instytucji finansowych - odbyły się one 5 sierpnia i 9 września br. - podczas których, także na spotkaniu ze stroną społeczną, dyskutowaliśmy na temat rządowego projektu ustawy o rynku kryptoaktywów. Wczoraj, czyli 23 września, odbyło się posiedzenie Komisji Finansów Publicznych, podczas którego kontynuowano pracę nad przepisami tego projektu ustawy i przygotowano sprawozdanie z pracy nad tym projektem. Druk sprawozdania ma nr 1424.

    Pragnę na wstępie zaznaczyć, że zarówno projekt ustawy, jak i sam temat kryptoaktywów jest niezwykle istotny. Projekt ustawy, jeszcze raz przypomnę, służy zapewnieniu stosowania przepisów rozporządzenia MiCA 2023/1114, którego celem jest zapewnienie pewności prawnej, odpowiedniej ochrony konsumentów i inwestorów, a także zwiększenie stabilności finansowej, stworzenie jednolitego, bezpiecznego oraz innowacyjnego rynku kryptoaktywów w Unii Europejskiej.

    Podczas posiedzeń komisji dyskutowane były różne kwestie, wśród których znalazły się najważniejsze kwestie z punktu widzenia obywateli, czyli kwestie bezpieczeństwa i ochrony przed oszustwami i niepożądanymi działaniami na tym rynku. Na drugim posiedzeniu podkomisji omówione zostały przede wszystkim poprawki do projektu ustawy, które zostały wypracowane wspólnie ze stroną społeczną, Biurem Legislacyjnym oraz resortem finansów. Podczas posiedzenia Komisji Finansów Publicznych posłowie klubów zgłaszali poprawki do konkretnych przepisów projektu ustawy, które były poddawane zwyczajowo głosowaniu. Część tych poprawek zgodnie z wynikiem głosowania została przyjęta.

    Projekt ustawy jest istotny z perspektywy zapewnienia rozwoju bezpiecznego, zdrowego, rzetelnego, dobrze działającego rynku kryptoaktywów w Polsce. Już dziś przecież 18% osób lokuje swoje środki finansowe w kryptoaktywach, a co piąty Polak korzystający z kryptoaktywów deklaruje, że padł ofiarą oszustwa. Chcemy więc, aby Polacy mogli inwestować swoje środki w aktywach w sposób bardzo bezpieczny. Dlatego jak najszybsze wprowadzenie przepisów regulujących ten rynek ma kluczowe znaczenie dla wzmocnienia ochrony inwestorów i klientów tego rynku.

    Mając na względzie bezpieczeństwo rynku kryptoaktywów, należy wskazać, że rozporządzenie MiCA istotnie zwiększa bezpieczeństwo uczestników europejskiego rynku kryptoaktywów poprzez: wprowadzenie wymogów licencyjnych i nadzorczych wobec dostawców usług kryptoaktywów; wprowadzenie obowiązków informacyjnych wobec emitentów kryptoaktywów, np. chodzi o dokumenty informacyjne zawierające rzetelne informacje dla inwestorów; regulacje dotyczące stablecoinów obejmujące m.in. wymogi dotyczące rezerw i płynności; regulację obowiązku wykupu tokenów przez emitenta; mechanizmy ochrony konsumentów, w tym przeciwdziałanie nadużyciom i oszustwom; wzmocnienie transparentności rynku; poprawę standardów zarządzania ryzykiem. Dzięki temu rozporządzenie MiCA przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa inwestorów, ogranicza ryzyka związane z nieuczciwymi praktykami rynkowymi oraz wzmacnia odporność rynku, nawet jeśli obecnie nie ma to może największego znaczenia systemowego.

    Warto podkreślić, że unijne rozporządzenie MiCA jest prawem Unii Europejskiej i już obowiązuje. Przedmiotowy projekt ustawy dostosowuje jedynie nasze prawo do przepisów unijnych, przede wszystkim ustanawiając nadzór, dzięki czemu polskie firmy będą mogły uzyskać zezwolenie na działalność, a zagraniczne podmioty będą w Polsce mogły oferować usługi dzięki paszportyzacji.

    W projekcie ustawy przewiduje się przede wszystkim wyznaczenie Komisji Nadzoru Finansowego jako organu właściwego odpowiedzialnego za nadzór nad spełnieniem obowiązków wynikających z rozporządzenia MiCA i nadanie jej odpowiednich kompetencji. Komisja Nadzoru Finansowego zostanie uprawniona m.in. do nadzoru nad działalnością podmiotów finansowych objętych zakresem regulacji rozporządzenia MiCA i przeprowadzania kontroli działalności tych podmiotów, a w przypadku naruszenia obowiązków określonych w rozporządzeniu MiCA wydawania stosownych decyzji, np. nakładających karę pieniężną lub nakazujących zaprzestanie danego zachowania oraz powstrzymanie się od takiego zachowania w przyszłości.

    Podczas posiedzenia komisji, a wcześniej podkomisji część posłów kwestionowała wybór Komisji Nadzoru Finansowego jako organu właściwego do nadzoru. Należy jednak wskazać, że wybór Komisji Nadzoru Finansowego jako organu odpowiedzialnego za nadzór nad nowym obszarem rynku finansowego jest wyborem naturalnym. Komisja Nadzoru Finansowego od lat skutecznie nadzoruje sektor finansowy, a jej doświadczenie i przygotowanie czynią ją instytucją najlepiej predestynowaną do podjęcia tego zadania. Włączenie tego rynku do zakresu kompetencji Komisji Nadzoru Finansowego pozwoli uniknąć sztucznej biurokracji oraz zwłoki we wprowadzeniu rozporządzenia, a także zagwarantuje szybkie i sprawne uregulowanie kwestii, które wymagają natychmiastowej reakcji.

    Należy podkreślić, że tworzenie nowych instytucji czy szukanie alternatywnych rozwiązań byłoby jedynie grą na czas i prowadziłoby do niepotrzebnego opóźnienia, a tym samym do niezapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony inwestorów tego rynku. Utworzenie nowej instytucji jedynie do nadzoru nad rynkiem kryptoaktywów, o co postulowali niektórzy państwo posłowie w poprawkach, o czym powiem później, byłoby absurdalnym podejściem, którego nie zdecydowało się przyjąć żadne inne państwo Unii Europejskiej. Wszystkie kraje członkowskie kierują się przede wszystkim logiką i wykorzystują istniejące organy nadzorcze.

    Na marginesie dodam, skoro zwracano uwagę na to, że kosztem znaczącym są koszty nadzoru, że proponuje się utworzenie nowej instytucji, co musiałoby prowadzić do zwiększenia tych kosztów. Co więcej, Komisja Nadzoru Finansowego już dziś aktywnie uczestniczy w pracach grup roboczych EBA i ESMA, gdzie są wypracowywane treści regulacji, regulacyjne standardy techniczne oraz wytyczne, które wprost będą obowiązywały na rynku kryptoaktywów. Dzięki temu komisja posiada nie tylko wiedzę i doświadczenie, ale także ma bezpośredni wpływ na proces kształtowania przepisów, które wkrótce będą regulowały bieżące funkcjonowanie tego rynku. Bez tej ustawy nie będzie to możliwe, dlatego bardzo ważne jest jak najszybsze jej wprowadzenie.

    W projekcie ustawy wprowadza się kluczowe mechanizmy podobne do tych, które działają w innych sektorach rynku finansowego. Dzięki nim klient będzie miał pełną wiedzę na temat kryptoaktywów, które zamierza nabyć, w tym ich specyfikacji i funkcji, a także ryzyka, z jakim wiąże się dana oferta dotycząca kryptoaktywów. Klient powinien posiadać kompleksowe informacje o podmiocie, z którym zamierza wejść w relację biznesową, który zobligowany będzie posiadać odpowiednie kompetencje i reputację. Biorąc pod uwagę szczególny charakter rynku kryptoaktywów i jego funkcjonowanie w przestrzeni cyfrowej dla posiadaczy i potencjalnych posiadaczy kryptoaktywów, istotne jest także kierowanie do nich rzetelnych, jasnych, niewprowadzających w błąd materiałów marketingowych.

    Pragnę również wskazać, że na posiedzeniach podkomisji i komisji zarówno strona rządowa, jak i Komisja Nadzoru Finansowego wskazywały, że przepisy projektu ustawy nie wykraczają poza przepisy rozporządzenia MiCA. Niektóre przepisy projektu ustawy są niezbędne do zapewnienia odpowiedniego stosowania przepisów unijnego rozporządzenia oraz dostosowania go do realiów polskiego rynku i polskiego systemu prawnego. Ponadto wskazane zostało, że sankcje - kwestia szczególnie istotna z punktu widzenia podmiotów działających na rynku kryptoaktywów - przewidziane projektem nie wykraczają poza te bezwzględnie wymagane wdrażanym prawem unijnym. Nie możemy więc mówić o gold-platingu w tym przypadku.

    Projekt ustawy o rynku kryptoaktywów nie zawiera nadmiernych regulacji względem przepisów unijnych, które skutkowałyby szczególnie zwiększeniem obowiązków po stronie małych podmiotów finansowych. Natomiast jeśli chodzi o kwestie podatkowe, które zostały poruszone podczas posiedzenia podkomisji i komisji, to trzeba podkreślić, że jest to zagadnienie wychodzące poza przepisy rozporządzenia, które implementujemy, dlatego powinny być częścią odrębnej dyskusji, ponieważ może to spowodować dalsze opóźnienie prac nad projektem. Same propozycje zawarte w projekcie ustawy mają generalnie na celu zapewnienie status quo w tym zakresie.

    Chcę powiedzieć, że niniejsza ustawa w kształcie, jaki został jej nadany, ma zapewnić bezpieczeństwo rynku finansowego. Przypomnę kwestie nadzoru Komisji Nadzoru Finansowego, regulacji dotyczących opłat za nadzór, wpłat na rzecz rzecznika finansowego, do którego będą mogły być wnoszone skargi z tym związane. Musimy pamiętać o bezpiecznym rynku, dlatego że jeżeli na rynku depozytów mamy gwarancję do 100 tys. euro oszczędności, to w tym wypadku takich gwarancji nie mamy, a zatem nadzorca powinien prawidłowo wypełniać obowiązki.

    W trakcie prac nad tym projektem - ale chcę to powiedzieć: wczoraj - kluby zgłosiły poprawki na posiedzeniu podkomisji. Dyskusja, a może 16 godzin, z przedstawicielami rynku. Wczoraj dopiero wniesiono poprawki. Poprawki zmierzały m.in. do innego sformułowania organu nadzoru powołania specjalnej rady do spraw kryptoaktywów, to były poprawki klubu Prawa i Sprawiedliwości, zaś poprawki klubu Konfederacji dotyczyły zmiany, ustalenia nowego nadzoru nad rynkiem kryptoaktywów i pochodnymi z tym związanymi.

    Ta ustawa ma zapewnić bezpieczeństwo. (Dzwonek) Chcielibyśmy, aby nadzór nad rynkiem gwarantował inwestorom bezpieczeństwo na tym rynku. Dziękuję bardzo.

    Aha, jeszcze jedno. Chciałam podziękować legislatorom, którzy czynnie brali udział, przedstawicielom rządu za wspólną pracę i tym posłom, którzy ciężko pracowali nad projektem tej ustawy. Chcemy, żeby rynek kryptoaktywów był bezpieczny. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia