10. kadencja, 41. posiedzenie, 1. dzień (24-09-2025)

15. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Józefa Czapskiego (druki nr 1001 i 1255).

Poseł Daria Gosek-Popiołek:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Biografią Józefa Czapskiego można by obdzielić co najmniej kilka innych osób. To jeden z tych dwudziestowiecznych życiorysów, w których łączą się elementy z naszej perspektywy czasem do siebie niepasujące: malarz i żołnierz, krytyk sztuki i publicysta polityczny, artysta i pragmatyk. Wojciech Karpiński w ˝Portrecie Czapskiego˝ pisał: ˝Kłopot z Czapskim polega właśnie na peszącej współobecności wielu osobowości w jednej, wielu talentów, wielu technik i rodzajów artystycznych. Posługiwał się nimi w jednym celu: aby uchwycić otaczającą go rzeczywistość, aby utrwalić i rozwinąć swój świat wewnętrzny. Może więc zamiast sztucznie szatkować go na malarza, pisarza, publicystę, lepiej mówić o nim jako o autorze - znakomitych - migawek rzeczywistości, rysunków świata i siebie, portretów układających się w dynamiczny autoportret. Taki był w pisaniu, taki był w malowaniu i taki był w rozmowie˝.

    Chociaż wieloaspektową działalność artystyczną, publicystyczną i polityczną Czapskiego ciężko w tak krótkim wystąpieniu wystarczająco opisać, to da się dla niej znaleźć wspólny mianownik: głębokie humanistyczne poszukiwanie drugiego człowieka. Jak pisała historyczka sztuki Joanna Pollakówna: ˝Rzadko komu dane jest życie tak heroicznie dopełnione. Mało któremu artyście udaje się równie szczelnie spoić myśl z wizją, człowieczeństwo z twórczością; dokonać w swoim malarstwie tego dramatycznego osądu świata, który wyrażony może być tylko językiem sztuki˝.

    Czapski był wybitnym malarzem światowej sławy, wnikliwym krytykiem i teoretykiem sztuki, ale również niestrudzonym poszukiwaczem polskich oficerów z sowieckich obozów w Starobielsku, Kozielsku i Ostaszkowie. Sam ponad rok przesiedział w obozie w Griazowcu i po wyjściu zajął się dokumentowaniem losów innych polskich jeńców i poszukiwaniem tych, których miejsca pobytu nie udało się ustalić. Był jednym z pierwszych badaczy zbrodni katyńskiej i miał ogromne zasługi dla ujawnienia jej przebiegu. Wydana 4 lata po wojnie i będąca zapisem poszukiwań zaginionych oficerów książka ˝Na nieludzkiej ziemi˝ stała się międzynarodowym bestsellerem. O prawdę i pamięć o zamordowanych polskich oficerach Czapski walczył do końca życia i traktował to jako swoją wielką misję.

    Oczywiście klub Lewicy poprze przedłożony projekt uchwały. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia