10. kadencja, 41. posiedzenie, 1. dzień (24-09-2025)

16. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem powstania Polskiej Kolei (druki nr 1206 i 1256).

Poseł Paulina Matysiak:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie Prezesie! 2026 r. to szczególna okazja, aby ustanowić ten rok rokiem polskiej kolei, ponieważ prezydent Ignacy Mościcki 24 września 1926 r. podpisał rozporządzenie powołujące do życia przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe. W przyszłym roku minie 100 lat od tego wydarzenia. I był to krok, podpisania tego rozporządzenia, o znaczeniu nie tylko gospodarczym, ale także państwotwórczym. Kolej od początku II Rzeczypospolitej spajała kraj po ponad 100-letniej niewoli, łączyła trzy zabory w jedną wspólną przestrzeń i umożliwiała mobilność, której tak bardzo potrzebowało młode państwo. Kolej była symbolem nowoczesności i rozwoju.

    Praca na kolei budziła szacunek i dawała poczucie służby ojczyźnie. W czasie II wojny światowej kolejarze zdali egzamin z patriotyzmu. Bronili infrastruktury, często z narażeniem życia, jak w Szymankowie i Tczewie, gdzie 13 osób oddało życie pierwszego dnia wojny. Kolejarze działali w podziemiu, prowadzili akcje sabotażowe, a po wojnie angażowali się w opór wobec reżimu komunistycznego.

    W czasach PRL-u kolej była podstawowym środkiem transportu milionów Polaków, a w latach 70. i 80. XX w. przewoziła nawet miliard pasażerów rocznie. Po 1989 r. trudne reformy i restrukturyzacje spowodowały kryzys kolei, ale ostatnie lata to okres stopniowej modernizacji, ale także odzyskiwania zaufania pasażerów.

    Warto podkreślić także najnowszy rozdział - zaangażowanie pracowników kolei w pomoc Ukrainie po agresji rosyjskiej. To świadczy, że etos kolejarski, etos służby społeczeństwu i etos służby ojczyźnie wciąż jest żywy.

    Rok Polskiej Kolei to nie tylko okazja do uczczenia chlubnej przeszłości. To jest także szansa, by spojrzeć w przyszłość i zastanowić się, jak kolej może stać się filarem nowoczesnego, zrównoważonego transportu, przyjaznego obywatelom, ale także środowisku. To wezwanie do dalszej modernizacji, inwestycji i rozwoju transportu publicznego, z którego wszyscy możemy być dumni. Dlatego Koło Poselskie Razem z uznaniem popiera tę uchwałę. To nasz wspólny obowiązek, aby pamiętać o bohaterach kolei, doceniać pracowników, którzy każdego dnia dbają o bezpieczeństwo i o wygodę podróżnych, ale także myśleć o przyszłości kolei jak o sercu polskiej mobilności. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia