10. kadencja, 41. posiedzenie, 1. dzień (24-09-2025)

18. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Sergiusza Piaseckiego (druki nr 1219 i 1258).

Poseł Tadeusz Samborski:

    Dziękuję bardzo.

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego, w imieniu którego przemawiam, popiera projekt uchwały Sejmu Rzeczypospolitej w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Sergiusza Piaseckiego - człowieka, który swoim życiorysem mógłby obdarzyć co najmniej kilka osób. Z pewnością jego biografia może być gotowym scenariuszem filmu sensacyjnego. Na ten interesujący życiorys złożył się udział w wojnie polsko-bolszewickiej, praca w polskim wywiadzie, przygody przemytnicze, awantury w półświatku pogranicza czy pobyt w więzieniu. Ale najważniejsze elementy tej niepospolitej osobowości to wybitny talent literacki i gorliwy patriotyzm. W swojej ironiczno-prześmiewczej autobiografii, zatytułowanej pierwotnie ˝Autodenuncjacja˝, napisał, cytuję: ˝Tatuś zawsze twierdził, że skończę źle i stało się tak, jak przepowiadał: zrobiłem się pisarzem, a to prawdopodobnie jest nieuleczalne˝.

    Powszechnie wiadomo, że w 1926 r. Sergiusza Piaseckiego uwięziono na Świętym Krzyżu, gdzie odbywając karę, napisał kilka powieści z życia wywiadowców polskich działających w Rosji i światka kryminalnego Białorusi i Wileńszczyzny. Furorę zrobiła jednak powieść ˝Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy˝. Powieść ta została uznana za najpopularniejszą książkę w 1937 r. Wówczas to autorem zainteresował się Melchior Wańkowicz, który zainicjował akcję na rzecz uwolnienia Sergiusza Piaseckiego. W jej efekcie prezydent Rzeczypospolitej Ignacy Mościcki ułaskawił uwięzionego pisarza na 4 lata przed końcem kary. Zwolniony z więzienia Sergiusz Piasecki przyjechał do Kielc i w jednym z tamtejszych hoteli nadał do Wańkowicza depeszę, telegram o treści: ˝Za zdjęcie z krzyża dziękuję, dziękuję, dziękuję˝.

    W czasie II wojny światowej Sergiusz Piasecki był ofiarnym żołnierzem wileńskiej Armii Krajowej. Po wyjeździe z Polski wstąpił do II Korpusu gen. Władysława Andersa, następnie osiadł w Wielkiej Brytanii, gdzie był członkiem Związku Pisarzy Polskich. Będąc na obczyźnie, we wspomnianej wcześniej ˝Autodenuncjacji˝ Sergiusz Piasecki wyraźnie stwierdził, że pragnie wrócić do Polski, którą kocha ponad wszystko. Dziś nikt nie ma wątpliwości, iż Sergiusz Piasecki był szczerym patriotą i, jak twierdzą znawcy i badacze (Dzwonek), jednym z najwybitniejszych twórców polskiej literatury XX w. Z powyższych względów mój klub, czyli klub Polskiego Stronnictwa Ludowego, zdecydowanie popiera procedowany projekt uchwały. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia