10. kadencja, 41. posiedzenie, 1. dzień (24-09-2025)

20. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Stanisława Staszica (druki nr 1116 i 1288).

Poseł Piotr Głowski:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Koalicja Obywatelska o poselskim projekcie uchwały Sejmu RP - którego w imieniu posłów jestem wnioskodawcą - w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Stanisława Staszica.

    Szanowni państwo, Stanisław Staszic to urodzony w Pile wybitny przedstawiciel polskiego oświecenia, pisarz, publicysta, geolog, działacz społeczny, polityczny i filantrop. W okresie Rzeczypospolitej szlacheckiej swoimi wydrukowanymi anonimowo ˝Uwagami nad życiem Jana Zamoyskiego˝ i ˝Przestrogami dla Polski˝ wspierał zwolenników przeprowadzenia reform ustrojowych w kraju. Wywarł znaczący wpływ na opinię publiczną posłów, senatorów i autorów Konstytucji 3 Maja.

    Po trzecim rozbiorze i upadku Polski Staszic nie traci nadziei i pracuje jeszcze bardziej intensywnie. Podejmuje trwające kilka lat wyprawy naukowe po masywie Karpat. Zgodnie z dewizą życiową, jaką wyznaje: być narodowi użytecznym, książka, która wtedy powstaje, nie jest jedynie opisem budowy geologicznej ziem polskich, ale wskazuje miejsca występowania kopalin i złóż metali. Wydobywanie tych surowców w przyszłości ma stać się kołem zamachowym rozwoju gospodarki krajowej i przemysłu.

    Podobnie użyteczną rolę spełnia kierowane przez niego Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Pracowitość, wytrwałość, zdolności organizacyjne i ogromna wiedza są podstawami jego sukcesu jako działacza oświatowego i gospodarczego. Staszic współtworzy system szkolnictwa krajowego, broni funduszy edukacyjnych, organizuje, rozwija przemysł krajowy, nadzoruje budowę dróg i regulację rzek. Z godną podziwu determinacją i wytrwałością buduje dzieło swojego życia: Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie.

    Znany z oszczędnego trybu życia, w testamencie cały swój majątek przekazuje na cele społeczne i charytatywne, zyskując w warszawskiej prasie przydomek ˝hojnego sknery˝. Do dzisiaj jest wzorem patrioty walczącego o dobro ojczyzny nie orężem, ale piórem oraz swoją pracowitością i wytrwałością. Staszic, który był dla swojego pokolenia sterem, zasługuje na to, żeby dla następnych pokoleń Polaków stać się pochodnią, za którą można podążać.

    Upamiętnienie Staszica w 2026 r. będzie wyrazem wdzięczności za jego niezłomne oddanie ideom postępu, wiedzy i solidarności społecznej, które pozostają aktualne również we współczesnym świecie. W imieniu klubu proszę o przyjęcie uchwały. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia