10. kadencja, 41. posiedzenie, 1. dzień (24-09-2025)

22. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego (druki nr 1218 i 1368).

Poseł Roman Fritz:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Proponuję, żeby się skoncentrować na wybranych rodzajach działalności Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, których było bez liku.

    Działalność literacka i przekładowa. Twórczość literacką oraz translatorską Ossoliński uprawiał przez całe dorosłe życie, ale tylko niewielka część z tego dorobku doczekała się druku. Zdecydowana większość ze względu na swoją fragmentaryczność bądź też brak ostatecznych redakcji pozostaje nadal w rękopisach. Wśród utworów literackich Ossolińskiego próżno szukać dzieła, które ukazywałoby go jako twórcę oryginalnego, chociaż opublikowany w 1780 r. wiersz ˝Do Jaśnie Wielmożnej Jejmci Pani z hrabiów Ossolińskich hrabiny Jabłonowskiej˝, mimo że jest zależny od konsolacyjnych pism Seneki, stanowi bodajże najbardziej samodzielną jego próbę artystyczną.

    Większą wagę niż do twórczości własnej Ossoliński przywiązywał do prac translatorskich, biorąc na warsztat przede wszystkim spuściznę pisarzy i historyków antycznych. Spośród przekładów tylko dwa ukazały się drukiem za jego życia: ˝Rozmowy Pyrra z Fabrycjuszem o dostatkach i ubóstwie obywatelskim według Liwiusza˝ opublikowane w piśmie ˝Zabawy Przyjemne i Pożyteczne˝ z 1771 r. oraz ˝O pocieszeniu Xiąg Troie˝ Lucjusza Anneusza Seneki z 1782 r.

    Inny obszar działalności Ossolińskiego to działalność naukowa. Największy rozgłos przyniosły Ossolińskiemu prace naukowe z zakresu historii dotyczące m.in. dziejów Słowian, dynastii Piastów czy obyczajowości, kultury, literatury i polityki XVI w. Jednak tylko niewielka ich część ukazała się drukiem za jego życia. Powodem braku publikacji mogła być mentalność Ossolińskiego, jego badawcze usposobienie, które nie pozwalało mu nadać ostatecznego kształtu pracy naukowej bez uprzedniego zapoznania się z możliwie wszystkimi dostępnymi źródłami.

    Wreszcie działalność krytyczna. Ossoliński nie pozostawił po sobie rozprawy, która w jego zamyśle miałaby być przeznaczona do druku i przedstawiać spójną koncepcję zarówno piśmiennictwa, jak i uprawiania historii jako nauki. Niemniej w jego twórczości i korespondencji można odnaleźć osobiste refleksje dotyczące tych zagadnień. Są one jednak formułowane zawsze skrótowo czy ogólnie. Np. w dedykacji Krasickiemu powieści ˝Wiek mój˝ Ossoliński pochlebnie wypowiada się o jego stylu, jednocześnie podkreślając, że to on jako pierwszy ugłaskać potrafił ostrość polszczyzny. (Dzwonek)

    Wielkość i wielość różnych obszarów działalności Józefa Maksymiliana Ossolińskiego to wystarczająca kwalifikacja, aby Koło Poselskie Konfederacji Korony Polskiej przyłączyło się do podjęcia uchwały w sprawie ustanowienia roku 2026 rokiem Ossolińskiego. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia