10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)

24. punkt porządku dziennego:

Informacja bieżąca.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Anita Sowińska:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję państwu za te pytania. One świadczą o tym, że ta sprawa dotyczy nas wszystkich, nie tylko nas, państwa, czyli posłów i posłanek, ale przede wszystkim społeczeństwa, mieszkańców, małych sklepów, operatorów i producentów napojów. Chciałabym po kolei odnieść się do państwa pytań.

    Pierwsze padły pytania pani posłanki, która zainicjowała tę dyskusję, czyli Barbary Oliwieckiej. Chciałabym odnieść się do pytania o gotowość do startu systemu. Może zacznę od operatorów. Siedmiu operatorów ma zezwolenia na działalność, przy czym większość z nich uzyskała te zezwolenia już w ubiegłym roku, dlatego mieli dużo czasu na to, żeby przygotować swoje systemy. Oni już nam raportują, na jakim są etapie. Wiemy, że bardzo intensywnie pracują, przede wszystkim nad kontaktami ze sklepami, tak żeby te umowy były podpisane nie tylko z dużymi sklepami, czyli powyżej 200 m² powierzchni sprzedaży, ale również z małymi sklepami. Też zachęcam małe sklepy do tego, żeby włączyły się do tego systemu. Ten system jest obowiązkowy, jeżeli chodzi o zbiórkę opakowań dla sklepów powyżej 200 m², natomiast prowadzimy też taką kampanię, przygotowaliśmy materiały, poradnik przede wszystkim dla małych sklepów, tak żeby ułatwić im wejście w ten system - poradnik, ale również webinar, który się ukaże już na początku przyszłego tygodnia, dedykowany małym sklepom. Przygotowaliśmy go wspólnie z rzecznikiem małych i średnich przedsiębiorców.

    Jeżeli chodzi o kampanię edukacyjną, to odniosę się również do późniejszych pytań, ponieważ temat kampanii edukacyjnej przewijał się w różnych pytaniach. Kampania edukacyjna jest podzielona na etapy. Ona się zaczęła już pod koniec kwietnia. Na początku maja ruszyliśmy z dedykowaną stroną internetową, która jest cały czas aktualizowana. Kampania w Internecie, również ta płatna - też są bardzo dobre efekty tej kampanii - ruszyła w sierpniu. W ostatnich kilku miesiącach uzupełniliśmy te materiały o poradniki, pytania i odpowiedzi, a także grafiki, które można sobie pobrać z naszej strony internetowej i zamieścić. Zachęcamy wszystkich, zarówno samorządy, jak i sklepy, do tego, żeby te grafiki pobrać także w formie drukowanej, ponieważ nie wszyscy mają dostęp do Internetu. We wrześniu ruszyła kampania w mediach ogólnopolskich i ona będzie miała kolejną odsłonę. Te reklamy zapewne państwo już widzą. To są reklamy mówiące o tym, że system rusza, co on obejmie. Natomiast już w przyszłym tygodniu ruszy kolejna odsłona, ponieważ chcemy przede wszystkim edukować społeczeństwo, jak postępować z tymi opakowaniami, żeby ten system był skuteczny.

    Odniosę się również do postulatu, który się przewijał w kilku różnych pytaniach. Chodzi o opakowania wielokrotnego użytku. Oczywiście wsłuchujemy się w te argumenty, natomiast chciałabym zaznaczyć, że cieszymy się z tego, że opakowania wielokrotnego użytku są w naszym polskim systemie, i bardzo nam na tym zależy. Mamy tutaj mocne argumenty. Przede wszystkim rozporządzenie PPWR - czyli rozporządzenie unijne, które wchodzi w życie od 2030 r., ale ono wchodzi w życie bezpośrednio, czyli nie wymaga aktu prawnego w Polsce - nakłada na sklepy nowy obowiązek, tak żeby w ofercie sklepu od 2030 r. minimum 10% napojów, zarówno bezalkoholowych, jak i alkoholowych, było sprzedawane w butelkach wielokrotnego użytku. Poza tym za systemem centralnym, czyli zarządzanym przez kilku operatorów, przemawia również fakt, że ten system jest bezparagonowy, a także to, że klient będzie mógł oddać butelkę wielokrotnego użytku do dowolnego punktu zbiórki. Obecnie słyszymy głosy, że jest to system niewydolny, że klienci się denerwują, że np. przynoszą butelkę po piwie, a sklep jej nie chce przyjąć, bo albo nie ma paragonu, albo takiej butelki nie ma w ofercie. Natomiast ten system będzie bardziej otwarty dla klienta. Ponadto butelka wielokrotnego użytku w tym systemie jest przygotowana też na przyszłość. Chcemy rozwijać system kaucyjny, wielokrotnego użytku, ponieważ ta butelka jest najbardziej ekologiczna, ma najmniejszy ślad węglowy. Dzięki temu osiągniemy efekt skali nie tylko w kwestii środowiskowej, ale również w kwestii ekonomicznej, ponieważ im większa jest skala, tym większy jest zysk ekonomiczny.

    Może po kolei postaram się odpowiadać, ale nie wiem, czy zdążę.

    Pan poseł Dariusz Piontkowski. Tutaj chciałabym odnieść się do tego - i to też wybrzmiało w wielu państwa wypowiedziach - że potrzebny jest system rozszerzonej odpowiedzialności producenckiej. Zgadzam się z państwem całkowicie. Dlatego w tej chwili procedujemy nad ustawą o rozszerzonej odpowiedzialności producenckiej, która jest popierana przez samorządy. To jest bardzo ważne rozwiązanie. Generalnie chodzi o to, żeby producenci ponosili odpowiedzialność za swój produkt, w tym za opakowanie, i ponosili koszt recyklingu tego opakowania. Czyli to, co obecnie płacą mieszkańcy w opłatach za wywóz odpadów, tę część opłat, która dotyczy opakowań, powinni ponosić producenci. To rozwiązanie będzie odpowiedzią na państwa pytania. Tak że mam nadzieję na wsparcie państwa zarówno z lewej i centrowej, jak i prawej strony, żebyśmy w konsensusie nad tą ustawą jak najszybciej procedowali. My w tej chwili pracujemy nad odpowiedzią na konsultacje publiczne i już wkrótce będziemy przekazywać tę ustawę na Radę Ministrów, a następnie do parlamentu.

    O kwestiach edukacyjnych już mówiłam.

    Jeżeli chodzi o małe i średnie przedsiębiorstwa, tutaj przede wszystkim wybrzmiały argumenty dotyczące sklepów. Tak jak wspomniałam, podejmujemy wiele działań, które pomagają sklepom przygotować się do wdrożenia systemu kaucyjnego. M.in. są to akcje informacyjne, ale także w ustawie, która jest obecnie, w nowelizacji tej ustawy zaszyliśmy pewne rozwiązania, które służą małym sklepom. M.in. chodzi o logistykę zwrotną, czego nie było w poprzedniej ustawie.

    Padły też pytania o sklepy non-food, ale również drogerie i apteki. Ustawa mówi, że te punkty sprzedaży, które mają powierzchnię sprzedaży - podkreślam: sprzedaży, czyli bez zaplecza, powyżej 200 m², mają obowiązek zorganizowania odbioru pustych opakowań. Dotyczy to wszystkich punktów sprzedaży, czyli również sklepów non-food. Oczywiście wsłuchujemy się w te głosy, że jedna drogeria zdecydowała się, przynajmniej tak zakomunikowano, wycofać te opakowania, które podlegają systemowi kaucyjnemu. Nie mnie jest oceniać, czy jest to decyzja słuszna, ale powiem jedno: klienci bardzo dobrze postrzegają system kaucyjny, badania rynkowe mówią, że ok. 85% klientów popiera system kaucyjny i ja słyszę te głosy. System kaucyjny to też jest wartość edukacyjna, ponieważ my uczymy się, jak postępować z odpadami i rzeczywiście w ramach tego systemu kaucyjnego mamy możliwość zrobienia czegoś, co jest naprawdę wartościowe i korzystne dla środowiska.

    Odniosę się też do pytań pana posła Wiplera, ponieważ tutaj pojawiły się pewne informacje, które są dezinformujące. Oczywiście potwierdzam, że system kaucyjny jak najbardziej ma pozytywne efekty dla środowiska. Badania naukowe, ale też różnych ekspertów (Dzwonek), pokazują, że butelki wielokrotnego użytku, i nie tylko, są najlepszym środowiskowym rozwiązaniem.

    Na koniec chciałabym też powiedzieć, że w obecnym systemie zbiórki zbieramy ok. 45% butelek PET, tych, które są wprowadzane na rynek. W systemie kaucyjnym, co pokazują doświadczenia innych krajów, mamy możliwość zebrania 90%. To jest ogromna ilość dodatkowego surowca, czystego surowca, który może być wykorzystany do produkcji następnych butelek. To jest ogromna wartość przede wszystkim dla gospodarki i dla polskich firm. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia