10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)
25. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji o rządowym projekcie ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1312 i 1361).
Poseł Sprawozdawca Waldemar Sługocki:
Dziękuję bardzo, panie marszałku.
Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji do Spraw Deregulacji mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji o rządowym projekcie ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw.
Szanowni Państwo! Celem wprowadzenia zmian jest oczywiście odniesienie się do ustawy z dnia 24 września 2023 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która zobligowała jednostki samorządu terytorialnego szczebla podstawowego, czyli polskie gminy, do sporządzenia planów ogólnych. Planów, które są nowymi formami opracowań planistycznych, ale, co istotne, są to dokumenty stanowiące akt prawa miejscowego. Naturalnie obejmują one swym zakresem całą gminę, a co istotne, są sporządzane w formie cyfrowej. Dokumenty te, co dla znawców przedmiotu pewnie nie jest zaskoczeniem, w znacznej mierze zastąpiły czy zastąpią dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin.
Oczywiście musimy mieć świadomość, szanowni państwo, że w kontekście tej nowelizacji ww. uwarunkowania stracą swą moc najpóźniej z dniem 1 lipca 2026 r. W tym samym terminie zakończy się tzw. okres przejściowy i wejdą w życie wszystkie znowelizowane przepisy reformy planowania przestrzennego. Oczywiście po tym czasie uchwalenie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz wydawanie decyzji lokalizacyjnych będzie możliwe, jeśli w danej gminie wszedł w życie plan ogólny gminy.
Jest jeszcze jeden niezwykle ważny kontekst, o którym warto przy tej dyskusji, przy tym sprawozdaniu prac komisji wspomnieć i który był istotny z punktu widzenia podejścia do tej nowelizacji. Mianowicie chodzi o to, że ta ustawa jest istotna z punktu widzenia realizacji Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, czyli musimy mieć świadomość, że plany ogólne są jednym z kamieni milowych, które zostały zapisane w KPO. Na Polsce spoczywa obowiązek przygotowania planów ogólnych przez co najmniej 80% gmin, przy czym warto podkreślić, szanowni państwo, że jeśli chodzi o koszty kwalifikowane, to obok planów ogólnych są oczywiście studia uwarunkowań, ale także lokalne plany rewitalizacji, które również będą mogły być finansowane ze środków z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Jest z nami oczywiście pan minister, ale jest także pan dyrektor Gil, który odpowiada wraz z panem ministrem za te kwestie. I chcę powiedzieć, że mam nadzieję... O to też będę pytał i pozwolę sobie sformułować w tym sprawozdaniu, panie marszałku, to pytanie do pana ministra, jak wygląda dzisiaj stan zaawansowania jednostek samorządu terytorialnego szczebla podstawowego, czyli polskich gmin, jeżeli chodzi o przygotowanie planów ogólnych. Czy jesteśmy faktycznie na takim etapie, że ok. 80% polskich gmin przygotowuje plany ogólne? Znamy także oczywiście wiele kontrowersji wokół tej materii dotyczącej zdefiniowanych stref i obaw różnych środowisk co do zakresu tychże przedmiotowych stref zdefiniowanych w całym pakiecie reformy planowania przestrzennego. Co do tego jednak jestem spokojny, co do zmian, które zostały przez ministra właściwego zaproponowane, także będę prosił państwa, bo i komisja jednomyślnie na tym etapie prac zaakceptowała przedłożenie rządowe...
Ale oczywiście rodzą się te pytania i to jest pokłosie wyjścia nieco naprzeciw jednostkom samorządu terytorialnego, aby ten okres przejściowy z jednej strony wydłużyć, ale z drugiej strony, aby także dać szansę na przystępowanie do przygotowywania planów ogólnych przez polskie gminy.
Mam nadzieję, że ten wskaźnik 80%... co będzie niezwykle trudne. Ale wiem, że jak rozpoczynaliśmy pracę w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, było bodaj osiem - nie wiem, panie dyrektorze, proszę mnie zweryfikować - planów, nad którymi prace były rozpoczęte. W lipcu ub.r. było już nieco ponad 800 jednostek samorządu terytorialnego, które były zaawansowane i które co najmniej rozpoczęły pracę nad przygotowaniem planów ogólnych.
Zdajemy sobie także oczywiście sprawę z potencjału, bo to wygląda bardzo różnie. Mówię o tych potencjałach wewnętrznych poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Oczywiście większe jednostki samorządu terytorialnego mają zdecydowanie większy potencjał wewnętrzny, mają całe departamenty, biura planowania przestrzennego, mają zatrudnionych urbanistów, którzy oczywiście są w stanie przygotować cały ten proces szybciej, efektywniej, transparentniej, ale także musimy mieć świadomość, że mamy również gminy małe, słabe o charakterze wiejskim, którym jest zdecydowanie trudniej podejść do przygotowania planów ogólnych i de facto całość prac muszą zlecać na zewnątrz. Oczywiście ta liczba dostępnych urbanistów, planistów na zewnątrz jest skończona i to jest krótki czas, przed którym zostaliśmy postawieni z oczywistych przesłanek. Państwo je wszyscy doskonale znacie. W tle jest oczywiście zasada praworządności, zawieszenie środków w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Czas, perspektywa realizacji Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności sięga połowy przyszłego roku, stąd też determinacja ministerstwa jest gigantyczna, ogromna. Wiem, że resort robi wszystko, aby sprostać temu niezwykle trudnemu wyzwaniu, bo blisko 2478 jednostek samorządu jest w Polsce. Mamy dokładnie tyle, a 80% z nich musi przygotować te plany ogólne, abyśmy mogli uzyskać transfery środków w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Jestem przekonany, szanowni państwo, i rekomenduję, proszę... Rozumiem, że koleżanki i koledzy będą w partyjnych, klubowych wystąpieniach także odnosić się do tej materii, ale mam nadzieję, że zgodnie, jednomyślnie cała Izba, Sejm tę ustawę przyjmie i o to oczywiście jako poseł sprawozdawca państwa proszę. Bardzo dziękuję za uwagę, panie marszałku. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia