10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)

26. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (druki nr 1608 i 1667).

Poseł Sprawozdawca Elżbieta Anna Polak:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Przedstawiam sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej z pierwszego czytania rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, druk nr 1608.

    Projekt wpłynął do Sejmu w dniu 25 lipca w ramach działań deregulacyjnych rządu. 4 sierpnia został skierowany do pierwszego czytania w komisjach. W dniu 12 września komisje rozpatrzyły projekt oraz cztery poprawki klubu Prawa i Sprawiedliwości, które nie zostały przez komisję przyjęte. 13 poprawek zgłoszonych przez przewodniczącego komisji deregulacyjnej komisje przyjęły do dalszego procedowania.

    Komisje zgodnie, na żądanie wnioskodawcy, przedstawiają wnioski mniejszości w druku nr 1667.

    Wysoka Izbo! Trzeba przyznać, że samorządy działają dzisiaj pod presją czasu. Poprzedni rząd przyjął, że wszystkie gminy w Polsce mają obowiązek uchwalić plany ogólne do dnia 31 grudnia 2025 r. Obecny rząd zmienił ten termin, działając pod wpływem wniosków samorządów, i został on przesunięty na dzień 30 czerwca 2026 r.

    Plany ogólne stanowią kamień milowy KPO. Ten olbrzymi i skomplikowany proces odbywa się jednocześnie w całej Polsce. Samorządy zgłaszają wiele braków ustawowych, nieścisłości, które skutkują nieraz paraliżem procesów tworzenia planów ogólnych. Jednocześnie gminy oprócz planów ogólnych w tym samym czasie tworzą miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, wydają warunki zabudowy, prowadzą procesy w trybie ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz procesy w trybie nowego narzędzia, jakim są zintegrowane plany inwestycyjne. Dlatego gminy zaapelowały o pilne podjęcie prac naprawczych w zakresie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ich wniosek zgodny jest również z opinią Ministerstwa Rozwoju i Technologii.

    Proszę państwa, komisje proponują zmianę, która pozwala gminie na uzyskanie od inwestora dowolnej inwestycji służącej realizacji jej zadań własnych w zamian za uchwalenie zintegrowanego planu inwestycyjnego. W dotychczasowym stanie prawnym ten katalog jest zamknięty. Katalog inwestycji uzupełniających możemy zmienić i to spowoduje, że katalog będzie otwarty. Likwidujemy w ten sposób wymóg powiązania inwestycji uzupełniającej z inwestycją główną.

    Kolejne zmiany polegają na zastąpieniu uzgodnienia w procesie uchwalania planu ogólnego opiniami organów. Mieści się to w granicach deregulacji, ale przede wszystkim decentralizacji i daje kompetencje przede wszystkim samorządom do samostanowienia. Są to niezbędne zmiany dostosowawcze dotyczące przepisów regulujących procedurę uzgodnień.

    Następna zmiana wprowadza wprost możliwość orzekania nieważności planu ogólnego co do fragmentu jej ustaleń, co do tej pory na podstawie obecnych przepisów nie jest możliwe, jest wręcz niedopuszczalne. Konieczne jest też dostosowanie zapisów dotyczących wymaganej treści zintegrowanego planu inwestycyjnego co do sytuacji faktycznych, jakie mają miejsce w poszczególnych gminach. Proponowany zapis doprecyzowuje kwestie dalszego obowiązywania planu miejscowego w przypadku częściowej jego derogacji przez zintegrowany plan inwestycyjny.

    Proponujemy zmiany pozwalające również na uregulowanie na samym początku kwestii finansowania albo wykonywania przez inwestora opracowań planistycznych. W obecnym stanie prawnym możliwość poniesienia przez inwestora kosztów postępowania w przypadku zintegrowanych planów inwestycyjnych określa się na końcu postępowania w ramach zawierania umowy urbanistycznej. Zmiana, jeżeli zostanie przyjęta, pozwala na rozstrzygnięcie tych kwestii w sposób bezpieczny dla gmin na samym początku postępowania.

    W art. 1 w pkt 11 projektu ustawy proponowana jest zmiana, która zwiększy sprawczość procedowania zintegrowanych planów inwestycyjnych poprzez wprowadzenie instrukcyjnych terminów. Zmiana wprowadza dwa instrukcyjne terminy dotyczące procedowania. Pierwszy jest adresowany do sądów administracyjnych i wynosi 2 miesiące. Drugi jest adresowany do naczelnych sądów administracyjnych i również wynosi 2 miesiące.

    W pierwszej kolejności również proponujemy zmiany, które wprowadzą możliwość zawarcia umowy urbanistycznej z podmiotem publicznym innym niż gmina. Obecny stan prawny ogranicza możliwość zawarcia umowy urbanistycznej do gminy, co uniemożliwia objęcie nią inwestycji uzupełniającej potrzebnej społeczności lokalnej, ale formalnie pozostającej w kompetencji innego podmiotu, np. przebudowa drogi wojewódzkiej czy też budowa urządzenia wodnego.

    Proponujemy również zmianę o charakterze porządkowym. Jej istotą jest ustalenie jednolitych reguł dla dwóch porównywalnych aktów planistycznych, planu miejscowego oraz uchwały w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszącej. Zmiana przesądza, że akty te nie wymagają uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która wynika z dyrektywy unijnej. Oczekiwanie szczegółowej decyzji środowiskowej na poziomie wstępnej koncepcji inwestycji jest systemowym błędem. Projekty podlegają następnie wielokrotnym modyfikacjom, choćby w toku negocjacji z gminą, uzgodnień i konsultacji społecznych. W efekcie wydane pierwotnie decyzje są sprzeczne z ostatecznym kształtem przedsięwzięcia. Tak że ta zmiana ma charakter wyłącznie porządkowy.

    Wysoki Sejmie! Komisje do Spraw Deregulacji oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej wnoszą o uchwalenie projektu ustawy. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia