10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)

28. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji oraz Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych, ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary oraz ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (druki nr 1440 i 1681).

Poseł Katarzyna Królak:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nie zgadzam się ze swoim przedmówcą. Klub Koalicji Obywatelskiej poprze tę ustawę.

    W odniesieniu do Kodeksu spółek handlowych wyłączona jest możliwość niekarania osób, które popełniły przestępstwa umyślne. Obecny stan prawny jest taki, że bez względu na to, jak wysoka będzie kara i jak duży jest stopień zawinienia, obowiązuje bezwzględny 5-letni zakaz pełnienia funkcji. To zmienia ustawa i sąd będzie mógł ważyć i kierować się tym, określając karę.

    Natomiast w Kodeksie spółek handlowych zmiana art. 586 zakłada zmianę sankcji karnej przez wyeliminowanie kary pozbawienia wolności, bo ona jest iluzoryczna, ona jest po prostu powszechnie niestosowana. To jest dostosowanie przepisów do życia, ponieważ kara ograniczenia wolności była sporadycznie orzekana, a jeżeli tak, to niemal wyłącznie z zastosowaniem probacji w postaci warunkowego zawieszenia jej wykonania.

    Zmiany w ustawie o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. W obecnym stanie prawnym należy jednocześnie spełnić wiele przesłanek, by móc wykazać odpowiedzialność podmiotu zbiorowego. Suma tych wszystkich okoliczności powoduje, że udowodnienie odpowiedzialności podmiotu zbiorowego jest praktycznie bardzo utrudnione, a niewykazanie chociażby jednej z przesłanek określonych powyżej czyni niemożliwe przypisanie takiej winy.

    Dodatkowo w związku z niemożliwością określenia wszystkich przesłanek najczęściej odpowiedzialność karną ponosi osoba reprezentująca podmiot zbiorowy nie tylko z tytułu jego czynu, ale czasem wyłącznie z tytułu pełnionej przez siebie funkcji.

    Przywołany nieprawidłowy stan prawny powoduje, że wprowadzamy do obecnej ustawy całkowicie nową instytucję poddania się podmiotu zbiorowego karze, co daje możliwość procedowania nad odpowiedzialnością podmiotu zbiorowego bez warunków w postaci prawomocnego skazania jego reprezentanta. I tak, to jest uproszczenie, to jest deregulacja.

    Wobec powyższego proponuje się wprowadzić nowe przepisy art. 9a i art. 43a, przy czym zakłada się, że sprawca wykorzystujący podmiot zbiorowy do działalności przestępczej nie będzie mógł skorzystać z dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary, panie pośle Kaleta, co również jest w artykułach wskazane.

    Podsumowując proponowaną instytucję, prokurator będzie mógł wystąpić do sądu z wnioskiem o wydanie wyroku stwierdzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego i orzeczenie uzgodnionych z jego przedstawicielem kar i środków wymienionych w art. 7-9a ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych niezależnie od tego, czy postępowanie karne przeciwko osobie fizycznej, o której mowa w art. 3, zostało wszczęte, toczy się i w jakiej jest fazie. Wystąpienie z rzeczonym wnioskiem przez prokuratora będzie możliwe wyłącznie w razie ustalenia, że okoliczności nie budzą wątpliwości. Co jest przy tym oczywiste, proponowane kary i środki muszą uwzględniać prawnie chronione interesy pokrzywdzonego.

    Ustalane z prokuratorem warunki będą obejmowały karę pieniężną, przepadek, podanie wyroku do publicznej wiadomości, a także to nowe rozwiązanie, które wprowadzamy, tj. środki kompensacyjne w postaci naprawienia szkody albo zadośćuczynienia. Ofiary działalności podmiotów zbiorowych mogą szybciej dostać rekompensatę za swoje straty.

    Właściwy do rozpoznania sprawy będzie sąd rejonowy ustalony według zasad wskazanych w art. 24. Sąd rozpoznający taki wniosek nie będzie związany jego treścią. W konsekwencji będzie mógł uzależnić uwzględnienie wniosku od dokonania określonych zmian, które z uwagi na charakter konsensualny będą musiały zostać zaakceptowane zarówno przez prokuratora, jak i przez przedstawiciela podmiotu zbiorowego. Jednocześnie z uwagi na kompensacyjny charakter proponowanej regulacji sąd będzie mógł odroczyć posiedzenie w przedmiocie rozpoznania wniosku, wyznaczając podmiotowi zbiorowemu i pokrzywdzonemu termin przewidziany na porozumienie się co do naprawienia szkody lub zadośćuczynienia. W tym zakresie będzie możliwe także skierowanie sprawy do postępowania mediacyjnego.

    Jeszcze raz należy podkreślić, że przywołany powyżej sposób rozstrzygania o odpowiedzialności podmiotu zbiorowego byłby objęty pełną kontrolą, najpierw przez prokuratora, a następnie przez sąd.

    To króciutko. Trzecia zmiana w ustawie o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy wykreśla art. 156, który nakłada odpowiedzialność karną na osobę (Dzwonek), bo już jej wystarczy odpowiedzialność administracyjna. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia