10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)

28. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji oraz Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych, ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary oraz ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (druki nr 1440 i 1681).

Poseł Katarzyna Ueberhan (tekst niewygłoszony):

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych, ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary oraz ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, zawartego w druku sejmowym nr 1440, wraz ze sprawozdaniem komisji z druku nr 1681.

    Projekt ten to również część pakietu deregulacyjnego, a jego celem jest złagodzenie sankcji, uproszczenie procedur oraz zwiększenie elastyczności przepisów dla przedsiębiorców. Pozwólcie państwo, że w ciągu najbliższych minut przedstawię najważniejsze założenia zmian. Kluczowe propozycje zmian są następujące.

    Po pierwsze, zmiany w Kodeksie spółek handlowych - k.s.h. A wśród tych zmian przede wszystkim likwidacja kary pozbawienia wolności za nieterminowe zgłoszenie upadłości. Projekt usuwa przewidzianą dotychczas w art. 586 k.s.h. sankcję pozbawienia wolności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, pozostawiając do dyspozycji kary grzywny lub kary ograniczenia wolności. Uważam osobiście, że jest to bardzo słuszna zmiana i czas najwyższy przestać karać pozbawieniem wolności za niezłożenie wniosku. Upadłość firmy to już bardzo duża kara i obciążenie i finansowe, i psychiczne dla przedsiębiorcy, a taka kara jest prostu niewspółmierna i niesprawiedliwa. Najlepszym dowodem na to jest fakt, iż była rzadko stosowana. Ale nawet bez względu na to, ile razy była stosowana, za każdym razem była o ten raz zbyt duża i zbyt uciążliwa.

    Po drugie, rozszerzenie uprawnień sądów wobec menedżerów skazanych. Do tej pory tylko w przypadku przestępstw nieumyślnych osoba skazana mogła ubiegać się o zwolnienie z zakazu pełnienia funkcji w spółce lub skrócenie jego okresu. Projekt rozszerza tę możliwość także na przestępstwa umyślne - sąd będzie mógł rozważyć złagodzenie zakazu pełnienia funkcji nawet w takich przypadkach.

    Kolejna ważna zmiana to nowy tryb konsensualnego postępowania wobec przedsiębiorstwa, tzw. reżim ugodowy. Firma będzie mogła dobrowolnie poddać się odpowiedzialności - zawrzeć porozumienie z prokuratorem, naprawić szkodę, wypłacić odszkodowania, co umożliwi szybsze zakończenie procesu. Porozumienie takie podlegać będzie zatwierdzeniu przez sąd, który będzie mógł je zmienić lub odrzucić.

    Warte podkreślenia jest to, iż poszkodowany otrzyma gwarancję naprawienia szkody także w trybie uproszczonym. Ponadto jeśli spółka uczyni kroki naprawcze, reprezentujący ją menedżerowie mogą liczyć na łagodniejsze traktowanie, np. warunkowe zawieszenie wykonania kary do 5 lat.

    Projekt przewiduje też zmiany w ustawie o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Projekt integruje tryb konsensualny także do odpowiedzialności firm jako bytów zbiorowych, co oznacza, że przedsiębiorstwo nie będzie musiało czekać na ostateczny wyrok przeciwko osobie fizycznej, by jej odpowiedzialność przypisać. To uproszczenie procedur, zwiększenie przewidywalności i umożliwienie szybszego usuwania skutków działań nieprawidłowych.

    Kolejna ważna grupa zmian dotyczy ustawy AML - przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Te zmiany to m.in. zlikwidowanie karnej odpowiedzialności za błędne zgłoszenie. Projekt usuwa przepis karny - art. 156 ustawy AML - który przewidywał sankcję karną dla pracowników lub osób odpowiedzialnych za zgłaszanie transakcji podejrzanych lub okoliczności wskazujących na pranie pieniędzy. W miejsce tego wprowadza się sankcję administracyjną - kara do 1 mln zł w przypadkach niedopełnienia obowiązków zgłoszeniowych. Tym samym projekt przesuwa ciężar sankcji z Kodeksu karnego na stronę administracyjną, co ma być zgodne z praktykami unijnymi.

    Widzę wiele pozytywów proponowanych rozwiązań, a są to w szczególności:

    - Łagodzenie nadmiernych sankcji. Utrzymanie kary pozbawienia wolności za nieterminowe złożenie wniosku upadłościowego bywało instrumentem surowym i stosowanym niewielokrotnie. Zastąpienie jej karą grzywny lub ograniczenia wolności jest po prostu bardziej proporcjonalne, racjonalne i sprawiedliwe.

    - Przyspieszenie procedur i pewność prawna. Tryb konsensualny i uproszczenie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych może redukować czas prowadzenia spraw, zmniejszać koszty procesowe i poprawiać przewidywalność dla firm.

    - Dostosowanie do standardów unijnych w AML. Przesunięcie sankcji karnych na administracyjne jest zgodne z duchem rozporządzeń i dyrektyw unijnych, które często akcentują proporcjonalność i efektywność.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rządowy projekt z druku nr 1440 stanowi odważną próbę deregulacji i uproszczenia prawa gospodarczego. Lewica rozumie i popiera potrzebę modernizacji i większej elastyczności stosowania niektórych przepisów i popiera niniejsze przedłożenie. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia