10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)

29. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji oraz Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (druki nr 1607 i 1698).

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Jurand Drop:

    Panie Marszałku! Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Większość pytań dotyczyła pozycji konsumenta, tego, czy zmiany, które są zawarte w tej ustawie, nie osłabią pozycji konsumenta. Z tego, co widzę, mówili o tym pan poseł Warwas, pan poseł Kowalski, pani Barbara Grygorcewicz. Myślę, że jeszcze się to pojawiało, wobec czego odpowiem zbiorczo na tę wątpliwość. Chciałbym powiedzieć, że proponowana zmiana nie spowoduje rezygnacji z nakładania przez KNF kar na zakłady ubezpieczeń za nieterminową likwidację szkód, lecz sprawi jedynie, że będą one nakładane na zasadzie fakultatywności z uwzględnieniem zasady proporcjonalności i przyjętych priorytetów nadzorczych. Cały czas zapewniona będzie możliwość nakładania kary - cały czas zagwarantowane będzie dobre traktowanie konsumentów - natomiast w pewnych sytuacjach można od tego odstąpić.

    Kolejnym skutkiem zniesienia obligatoryjnego karania będzie przyspieszenie sankcjonowania przez KNF spraw istotnych systemowo, w tym również na rynku ubezpieczeniowym. W sumie przyczyni się to do zwiększenia bezpieczeństwa ubezpieczonych i wzmocni ich ochronę. Tzn. sam urząd nie będzie pochłonięty przez bagno rozmaitych spraw, którymi musi się zajmować, ponieważ jest to obligatoryjne, chociaż nie ma to wpływu na system. W pewnych sytuacjach, gdy rzeczywiście będzie to istotne, będzie mógł szybciej podejmować decyzję.

    Następną sprawą jest wspomniane już zapewnienie proporcjonalności reakcji nadzorczej, czyli reakcji KNF-u, dostosowanie do skali konkretnego naruszenia i jednocześnie umożliwienie szybszej reakcji, o czym mówiłem. W sumie to wzmacnia ochronę. Jeszcze raz powtórzę, urząd będzie się zajmował sytuacjami tam, gdzie rzeczywiście ma to istotne znaczenie, a nie tam, gdzie jest to tylko wymogiem przepisowym, który nie ma wpływu na rzeczywistość. Wprowadzenie fakultatywności karania to usprawnienie przepisów sankcyjnych w ustawach regulujących funkcjonowanie rynku finansowego. Zasadą jest fakultatywność nakładania kar pieniężnych. Myślę, że to jest kolejna kwestia, która sprzyja konsumentom.

    Teraz przechodząc przez pytania, chciałbym zwrócić państwa uwagę na pewne kwestie. Padło sporo pytań o praktykę nadzorczą KNF-u i spójne stosowanie przepisów w podobnych sytuacjach. Jako rząd nie stosujemy wobec KNF-u jakichś wytycznych, jak należy postępować. To mijałoby się z celem, bo nie jest się w stanie przewidzieć wszystkich sytuacji i nie da się na tak wysokim poziomie wprowadzać regulacji. Sam KNF natomiast w ramach swojej pracy musi kierować się dobrem klienta, każdego w podobny sposób. W tym zakresie, w ramach prac nad tą ustawą UKNF skierował pismo do Komisji do Spraw Deregulacji 24 września tego roku. Tam są odpowiedzi na pytania dotyczące tego, czy najważniejszym argumentem jest dobro klienta, czy nowelizacja wpłynie na terminowość likwidacji szkód, jak KNF będzie postępował i jakie są zasady. Myślę, że ze względów czasowych odeślę państwa do pisma od zastępcy przewodniczącego KNF-u Krystiana Wierciocha do Komisji do Spraw Deregulacji z 24 września 2025 r., które jest oczywiście publicznie dostępne.

    Teraz odpowiem na pytanie pana posła Jarosława Krajewskiego o to, ile decyzji o nałożeniu kar pieniężnych z tytułu nieterminowości w likwidacji szkód nałożył organ nadzoru w ostatnich latach. Pan pytał o ostatnie 2 lata, natomiast mam dane z ostatnich 5 lat plus z części obecnego roku. W tym czasie KNF wydał 27 decyzji o nałożeniu kary pieniężnej z tytułu naruszenia art. 14 ust. 1, 2 i 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który wyznacza termin wypłaty odszkodowań.

    My tutaj mówimy o terminie wypłaty odszkodowań, więc to tylko spojrzenie na to. W 2020 r. to były dwie decyzje, w 2021 r. - sześć, w 2022 r. - siedem, w 2023 r. - sześć, w 2024 r. nie było takiej decyzji, a w tym roku z kolei było sześć decyzji, wobec czego to nie przekracza, powiedzmy, 10 decyzji rocznie.

    Jaka była łączna wysokość kar? Ponieważ to są dane publiczne, to nawet możemy powiedzieć, co się na tę wysokość złożyło. W jednym przypadku była to kara w wysokości 76 tys. zł, w innym przypadku było to 45 tys. zł, w innym - 77 tys. zł, w kolejnych - 67 tys. zł, 65 tys. zł. Ogólnie średnia wysokość kary na decyzję wynosi pewnie ok. 50 tys. zł. W pozostałych latach kary sięgały 146 tys. zł, ale były też takie w wysokości 14 tys. zł. Mamy tutaj pełną proporcjonalność w zakresie stwierdzonego naruszenia. W 2022 r., jeszcze nawet przed inflacją, czyli tak naprawdę wynosiło to więcej niż dzisiaj, na PZU nałożono karę w wysokości 550 tys. zł, na Compensę - 65 tys. zł, a na ERGO Hestię - 270 tys. zł, czyli widać, że w poprzednich latach były to dużo wyższe kary. Kara ma funkcję odstraszającą i w naturalny sposób w ostatnich latach widać, że zakłady ubezpieczeń dostosowały się i wiedzą, że nie mogą tego naruszać, wobec czego w ostatnich latach albo, jak w zeszłym roku, nie było decyzji, albo widać, że kary były za przewinienia dużo mniejszej wagi.

    Pan poseł Warwas pytał o osłabienie pozycji konsumentów - o tym już mówiłem. Jeśli chodzi o analizę tego, że ten mechanizm jest nadmiarowy, to przeprowadziliśmy analizy i oczywiście są to analizy oparte na praktyce KNF-u. Ponieważ jest to ustawa w zakresie inicjatywy SprawdzaMY, to jest to sygnał z samego rynku. Przeprowadziliśmy pełne, choć krótkie konsultacje publiczne, jak to jest w takich przypadkach, i to zostało zanalizowane.

    Przejdę teraz do pytań pana posła Kowalskiego. Jak zapewnić, że zmiany nie spowodują wzrostu spraw i w jaki sposób wpłyną na szybkość i efektywność wypłat? To jest w tym piśmie dosyć szczegółowo wyjaśnione, ponieważ to było kierowane do komisji, więc odsyłam do tego pisma.

    Teraz przejdę do pytań pana posła Górnikiewicza. Kwestia jednolitości sankcji też została poruszona w tym piśmie, natomiast jednolitość sankcji zapewniają także przepisy k.p.a. w zakresie miarkowania i regulacje procedury KNF-u.

    Odpowiadając na pytanie pana posła Macieja Małeckiego, mogę zapewnić, że regulacja nie wpłynie na zwiększenie składek płaconych przez ubezpieczających się. Myślę, że mechanizmy omówiłem.

    Zostały jeszcze pytania pana posła Józefaciuka, jak zwykle wypowiadane dosyć szybko i konkretnie. Rozróżnienie między sytuacją uzasadnioną i nieuzasadnioną wypływa z praktyki KNF-u, tego nie da się określić na poziomie ustawowym czy na podstawie jakichś wytycznych. To wypływa z praktyki KNF-u, który też potem tworzy pewne dokumenty wewnętrzne. Akurat w tej ustawie nie przewidujemy dodatkowych zabezpieczeń i nie widzimy takiej potrzeby. Natomiast jeżeli chodzi o to, czy organ będzie w stanie stworzyć zabezpieczenia, to bardziej odesłałbym do pisma UKNF-u, konkretnie do pytania pierwszego - tam były trzy pytania, a to jest w odpowiedzi na pytanie pierwsze, którego nie będę czytał.

    Podsumowując, panie marszałku, tak naprawdę w tej zmianie chodzi o to, żeby znieść nadmiarową regulację, która była pewnym gold-platingiem, ponieważ sama dyrektywa unijna zezwala na fakultatywność, a tutaj likwidujemy ten gold-plating. Wynika to także z praktyki i z tego, że jeśli chodzi o tę kwestię, to rynek się nauczył. To, co opowiadałem o karach, pokazuje, że przedsiębiorstwa wiedzą, że takich rzeczy się nie robi, wobec czego w tym momencie KNF będzie mógł fakultatywnie stosować tę sankcję. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia