10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)

34. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o zapewnieniu realizacji inwestycji Centralnego Portu Komunikacyjnego (druk nr 1631).

Szef Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Zbigniew Bogucki:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Państwo Ministrowie! Szanowni Państwo! W imieniu prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej pana Karola Nawrockiego mam wielki zaszczyt i honor przedstawić Wysokiej Izbie projekt ustawy o zapewnieniu realizacji inwestycji Centralnego Portu Komunikacyjnego. Przedłożony projekt ustawy jest realizacją wyrażonego przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej poparcia i pełnej aprobaty dla społecznych aspiracji oraz dążeń związanych z nadaniem nowych impulsów do rozwoju gospodarczego naszego kraju. Za taki impuls należy bowiem uznać mającą szerokie poparcie społeczne budowę Centralnego Portu Komunikacyjnego. Urzeczywistnieniem tego poparcia było złożenie z inicjatywy obywateli do Sejmu obywatelskiego projektu ustawy o zobowiązaniu władz publicznych do realizacji inwestycji CPK.

    Niestety obywatelski projekt ustawy nie spotkał się z aprobatą koalicji dysponującej obecnie większością głosów w Sejmie. Prace nad powołanym projektem obywatelskim w Sejmie zostały wstrzymane na etapie sprawozdania właściwej komisji sejmowej po pierwszym czytaniu, z rekomendacją tejże, żeby obywatelski projekt ustawy w całości odrzucić bez jego merytorycznego rozpatrzenia. Podtrzymując wolę obywateli, prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, pełniący funkcję swoistego arbitra politycznego, skorzystał z przysługującej mu inicjatywy legislacyjnej i skierował do Sejmu przedstawiony projekt ustawy.

    Budowa największego krajowego lotniska cieszy się bowiem dalej niesłabnącym zainteresowaniem obywateli i ich poparciem, o czym świadczą chociażby wyniki przeprowadzonych przez marszałka Sejmu konsultacji społecznych, którym został poddany ten projekt. Spośród ponad 3,9 tys. odpowiedzi na pytanie o to, czy przyjęcie procedowanego projektu ustawy o zapewnieniu realizacji inwestycji Centralnego Portu Komunikacyjnego jest potrzebne, uwaga, aż 3850 osób odpowiedziało: tak, odpowiedziało pozytywnie.

    Zdecydowana większość z ankietowanych osób popiera realizację szerokiego węzła połączeń kolejowych umożliwiających skomunikowanie portu z wszystkimi regionami naszego kraju. Brak dostępu do sieci kolejowej jest bowiem jednym z głównych powodów wykluczenia komunikacyjnego, szczególnie we wschodniej Polsce. Aktualna mapa polskiej sieci kolejowej wyraźnie pokazuje dysproporcję w gęstości połączeń między wschodnią i zachodnią częścią kraju. Budowa nowych połączeń kolejowych do CPK tworzyłaby szkielet i stanowiłaby impuls do rozbudowy regionalnej siatki połączeń. W ramach programu kolejowego CPK powstanie ok. 2 tys. km nowych linii kolejowych, w tym kolei dużych prędkości. Stanowi on pierwszą od lat w Europie inwestycję lotniskową typu greenfield oraz największy projekt przebudowy polskiej kolei.

    Celem przedłożonego projektu ustawy jest zapewnienie realizacji inwestycji niezbędnych do powstania CPK, których zakres został zdefiniowany i określony w ustawie z 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym. Program CPK został przyjęty przez Radę Ministrów kolejno w uchwałach z dnia 28 października 2020 r. oraz z dnia 24 października 2023 r. Ostatnia z wymienionych uchwał została zmieniona uchwałą Rady Ministrów z 31 grudnia 2024 r.

    Inwestycja ta to zatem nie tylko port lotniczy, ale także rozbudowa sieci połączeń, która wpłynie na poprawę efektywności transportu zarówno w kraju, jak i na arenie międzynarodowej. Dodatkowo integracja z systemem kolejowym, w tym z kolejami dużych prędkości, otworzy zupełnie nowe możliwości transferowe i logistyczne, umożliwiając Polsce silniejsze włączenie się w europejską i globalną sieć transportową. CPK jest obecnie kluczową inwestycją realizowaną w naszym kraju, o wręcz strategicznym znaczeniu dla rozwoju państwa.

    Projekt CPK to jedna z największych i najważniejszych inicjatyw w historii III Rzeczypospolitej, dlatego inwestycja ta powinna być realizowana absolutnie ponad podziałami politycznymi. (Oklaski) Znaczenie Centralnego Portu Komunikacyjnego jest ogromne w wielu wymiarach. Poprzez CPK podnosimy przede wszystkim poziom bezpieczeństwa państwa polskiego, dlatego CPK nie może i nigdy nie powinien stać się zakładnikiem bieżącego sporu partyjnego ani narzędziem do zbija politycznego kapitału. Wszelkie prace związane z powstaniem centralnego portu, począwszy od prac projektowych poprzez wskazanie szczegółowych elementów i etapów składających się na konkretne przedsięwzięcia służące jego budowie, określone są w programie. To program konkretyzuje rodzaje i zakres inwestycji, inwestycji towarzyszących, budowę określonych linii kolejowych, wskazuje budowę urządzeń i obiektów niezbędnych do obsługi ruchu lotniczego.

    Aby osiągnięcie wskazanego wyżej celu głównego programu było możliwe w dającym się określić realnym horyzoncie czasowym i z zachowaniem założonej jego skali, niezbędne jest wskazanie podstawowych jego elementów w akcie prawnym rangi ustawy, bo tylko wtedy zagwarantujemy, że te założenia będą wiązały wszystkich, bez względu na to, kto w Polsce będzie rządził.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedmiotowy projekt określa w art. 2 cel główny programu, którym jest stworzenie uniwersalnego systemu transportu pasażerskiego poprzez wybudowanie i eksploatację rentownego innowacyjnego węzła transportowego, który uzyska miejsce w pierwszej dziesiątce najlepszych portów lotniczych na świecie, a ponadto doprowadzi do przebudowy krajowego systemu transportu kolejowego jako atrakcyjnej alternatywy dla transportu drogowego, który obejmie cały obszar Polski, zapewniając jednocześnie rozwój i trwałą integrację.

    Urzeczywistnienie realizacji tak określonego celu głównego wpisuje się w definicję dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 konstytucji Rzeczypospolitej, a jego wykonaniu służyć mają wskazane w art. 2 ust. 2 projektu ustawy podstawowe elementy programu w postaci m.in.: terminów zakończenia prac budowlanych oraz uzyskania certyfikacji i zgód na uruchomienie operacji lotniczych na lotnisku CPK, które nie mogą być późniejsze niż do 31 grudnia 2031 r.; terminu zakończenia prac budowlanych dla linii kolejowych, który nie może być późniejszy niż do dnia 31 grudnia 2030 r.; limitu zaangażowania środków Skarbu Państwa na realizację i finansowanie programu za pomocą skarbowych papierów wartościowych; obowiązku realizacji prac projektowych i środowiskowych w odniesieniu do wszystkich odcinków linii kolejowych określonych w załączniku do niniejszego projektu ustawy oraz ich harmonogramu.

    Wśród wskazanych przykładowo podstawowych elementów programu zasadnicze znaczenie ma realizacja wszystkich wskazanych odcinków linii kolejowych. Centralny Port Komunikacyjny został zaplanowany bowiem jako serce i zwornik nowoczesnego systemu komunikacyjnego, obejmującego wszystkie rodzaje środków transportu lądowego. Zakłada wygodne i wydajne połączenia z krajową siecią autostrad i dróg ekspresowych, ale jego głównymi arteriami mają być właśnie połączenia kolejowe.

    Ponadto realizacja CPK, co szczególnie istotne w kontekście dzisiejszych zdarzeń, dzisiejszej sytuacji geopolitycznej, od początku zakładała budowę komponentu wojskowego. Wybuch wojny za naszą wschodnią granicą jedynie podkreślił konieczność realizacji portu o charakterystyce dual-use. Infrastruktura tego rodzaju poza wykorzystaniem jej w celach cywilnych umożliwia również korzystanie z portu przez wojska Sojuszu Północnoatlantyckiego. W praktyce oznacza to umożliwienie i zwiększenie zdolności do szybkiego przerzutu wojsk oraz niezbędnego sprzętu w sytuacji eskalacji konfliktu, która niestety nam grozi, i wybuchu wojny - oby do niej nie doszło.

    Ruch pasażerski, jaki ma być obsługiwany przez centralny port, jest ważnym, ale tylko jednym z aspektów koncepcji CPK. Równie ważnym, a ze względów gospodarczo-rozwojowych nawet ważniejszym, jest aspekt transportu towarów, ruchu cargo. CPK ma potencjał, aby nie tylko przejąć większą część ruchu cargo, który w tej chwili trafia do i z Polski przez lotniska takie jak w Lipsku czy Frankfurcie, ale także stać się atrakcyjnym hubem przeładunkowym dla naszych sąsiadów z południa, a także ze wschodu.

    W art. 3 projektu przewiduje się, że cywilny ruch lotniczy na Lotnisku Chopina w Warszawie będzie odbywał się nie dłużej niż do 31 grudnia 2032 r. Po tym dniu ruch ten będzie odbywał się z lotniska Centralnego Portu Komunikacyjnego. Brak przeniesienia całości ruchu lotniczego z Lotniska Chopina w Warszawie do Portu Lotniczego Solidarność stanowi krytyczne ryzyko dla tego programu. Skutkiem przyjętego założenia dotyczącego przeniesienia całości ruchu komercyjnego z Lotniska Chopina w Warszawie do CPK jest projektowany przepis art. 4, który stanowi, że na Lotnisku Chopina w Warszawie mogą być prowadzone wyłącznie inwestycje, co do których, biorąc pod uwagę ich wykorzystanie do dnia 31 grudnia 2032 r., ekonomiczna bieżąca wartość netto inwestycji, rozumiana jako różnica ogółu zdyskontowanych korzyści i kosztów związanych z inwestycją, jest dodatnia, a finansowanie tych inwestycji nie narusza planu finansowego zawartego w programie.

    Przewidziano także, że w celu zapewnienia wszechstronnego nadzoru nad realizacją programu w skład Rady Nadzorczej Spółki Celowej wejdzie po jednym przedstawicielu prezydenta RP, ministra właściwego do spraw infrastruktury, ministra obrony narodowej, ministra właściwego do spraw transportu oraz pełnomocnika rządu do spraw Centralnego Portu Komunikacyjnego. W tej ustawie także są zapisy dotyczące szczegółowych wymagań wobec osób, które mają angażować się w ramach prac nad tym projektem.

    Projekt ustawy w przepisie dostosowującym nakłada na Radę Ministrów obowiązek polegający na tym, że obowiązujący w dniu wejścia w życie projektowanej ustawy program, o którym mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z 10 maja 2018 r. o CPK, Rada Ministrów dostosuje do wymogów określonych w projektowanej ustawie w terminie 60 dni od wejścia jej w życie.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Wejście w życie projektowanych rozwiązań skutkujących ustawowym obowiązkiem realizacji programu przyniesie liczne pozytywne skutki społeczne, gospodarcze i finansowe. Już w fazie budowy, tj. w latach 2020-2034, inwestycje związane z realizacją CPK mogą stanowić istotny impuls rozwojowy dla polskiej gospodarki, impuls tak dzisiaj nam potrzebny. Zgodnie z wyliczeniami przygotowanymi dla spółki CPK inwestycje mogą przynieść wzrost produkcji globalnej kraju na poziomie, uwaga, ok. 500 mld zł - 500 mld zł to jest poziom długu z 2 lat, który dzisiaj obserwujemy niestety - z czego w latach 2025-2028 wzrost produkcji globalnej może wynieść łącznie ok. 245 mld zł. W szczytowym momencie realizacji programu CPK wygeneruje 95 tys. dodatkowych miejsc pracy. W perspektywie lat 2028-2040 funkcjonowanie lotniska oraz nowej sieci kolejowej CPK, a także jej rozbudowa do docelowego poziomu mogą przynieść polskiej gospodarce według szacunków 986 mld zł wzrostu produkcji globalnej oraz wygenerować 290 tys. nowych miejsc pracy, a przypomnę, że obserwujemy niestety negatywne wskaźniki, jeżeli chodzi o kwestie bezrobocia, po raz pierwszy od wielu lat.

    W wyniku realizacji CPK przewiduje się także skokowy wzrost ilości obsługiwanego w Polsce cargo, znaczące dodatkowe wpływy do budżetu oraz nowe możliwości rozwoju dla polskich przedsiębiorców. Powszechnie przyjmuje się, że duże porty lotnicze stanowią impuls do rozwoju gospodarczego, oddziałują bezpośrednio na rynek regionalny i krajowy, a ponadto oddziałują pozytywnie na zatrudnienie oraz wpływy budżetowe.

    Powiązanie rozwoju rynku lotniczego ze wzrostem gospodarczym jest jednym z podstawowych założeń Europejskiej strategii w dziedzinie lotnictwa, w której wskazuje się, że lotnictwo jest motorem wzrostu gospodarczego, zatrudnienia, handlu i mobilności w Unii Europejskiej.

    Branżą, w której wzrost zatrudnienia będzie największy, jest sektor budownictwa. Przy uwzględnieniu inwestycji kolejowych, lotniskowych i drogowych wzrost może wynieść blisko 72 tys. dodatkowych miejsc pracy. Wywoła to konieczność przygotowania się branży budowlanej do obsługi tak znaczącej inwestycji.

    Tak potężna inwestycja infrastrukturalna wiązać się będzie z zaangażowaniem szeregu firm w postaci głównych wykonawców jak i licznej rzeszy firm podwykonawczych. Niewątpliwe jest, że wpłynie to pozytywnie na sektor mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców działających zarówno na terenie gmin, gdzie bezpośrednio będzie realizowana inwestycja, jak i z uwagi na skalę przedsięwzięcia - na obszarze całej Polski.

    Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Kończąc, pragnę podkreślić, że nawet najlepsze mechanizmy czy konstrukcje prawne nie zastąpią potrzebnej w tym przypadku woli i zaangażowania ludzi i instytucji, które będą objęte szeroko rozumianym procesem inwestycyjnym związanym z budową Centralnego Portu Komunikacyjnego. Bez woli współpracy, bez zaangażowania, cel, któremu służyć ma przedstawiony przez prezydenta Rzeczypospolitej projekt (Dzwonek), nie zostanie osiągnięty. Dlatego bardzo proszę i apeluję o to zaangażowanie teraz na etapie pracy nad przedstawionym projektem, jak i później, podczas jego realizacji. Niech również nasze pokolenie będzie miało swój wkład w budowę symboli stanowiących o suwerenności i ciągłości Rzeczypospolitej. Dziękuję, pani marszałek. Dziękuję, Wysoki Sejmie. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia