10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)

35. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji Traktatu o wzajemnych stosunkach i współpracy w Azji Południowo-Wschodniej, sporządzonego w Denpasarze dnia 24 lutego 1976 r., wraz z Protokołami zmieniającymi (druki nr 1524 i 1671).

Poseł Jarosław Sellin:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Traktat o wzajemnych stosunkach i współpracy w Azji Południowo-Wschodniej, w skrócie nazywany TAC, sporządzony w Denpasarze - jest to piękne miasto na wyspie Bali w Indonezji - w lutym 1976 r., a więc już prawie 50 lat temu, został ustanowiony przez grupę państw zrzeszonych wcześniej w Stowarzyszeniu Narodów Azji Południowo-Wschodniej. Warto się przyjrzeć tej organizacji.

    ASEAN - Association of Southeast Asian Nations, założona wcześniej, w 1967 r., w stolicy Tajlandii Bangkoku, choć dziś siedzibę ma w stolicy Indonezji Dżakarcie, zrzesza dziś 10 państw. Wśród założycieli są Filipiny, Indonezja, Malezja, Singapur i Tajlandia, a później dołączyły Brunei, Wietnam, Laos, Mjanma i Kambodża. Obserwatorami są ponadto Papua - Nowa Gwinea i Timor Wschodni.

    ASEAN to prawie 700 mln mieszkańców. Od 10 lat kraje zrzeszone w ASEAN powołały również wspólnotę gospodarczą, która trochę wzoruje się na Unii Europejskiej. Można więc powiedzieć, że stara się ona równoważyć ekonomicznie potęgę sąsiednich Chin i Indii, choć demograficznie jest dwa razy słabsza od każdego z nich.

    TAC to fundamentalny dokument dla ASEAN. Jest swoistym opisem postępowania w relacjach między tymi państwami - tego wymagającego, trudnego, ale fascynującego regionu świata. Promuje on niepodległość i wolność od zewnętrznej ingerencji państw członkowskich. To traktat polityczny, który ma ułatwiać współpracę między tymi państwami i akceptuje prymat prawa międzynarodowego w relacjach między nimi, co w dobie jego łamania w innych regionach świata, np. przez Rosję, ale także przy pokusach Chin, ma znaczenie dla tego newralgicznego miejsca na mapie.

    Traktat ten był trzykrotnie zmieniany protokołami. W 1987 r. w stolicy Filipin Manili, w 1988 r. w tym samym miejscu, a w 2010 r. - w stolicy Wietnamu Hanoi. Protokoły te umożliwiły przystąpienie do tego traktatu państwom spoza Azji Południowo-Wschodniej. Dlatego dziś do traktatu należy ponad 50 państw, w tym Stany Zjednoczone, Chiny, Indie, niestety też Rosja, ale także Ukraina. A z krajów Unii Europejskiej należą doń Francja, Niemcy, Grecja i Holandia. W trakcie procedury akcesyjnej poza Polską są też dzisiaj Szwecja, Dania, Belgia, Węgry i Luksemburg, a przygotowują się Hiszpania, Rumunia, Finlandia i Litwa.

    Teraz my, Polska, chcemy do niego przystąpić, bo jesteśmy zainteresowani pogłębianiem współpracy z tym coraz potężniejszym demograficznie, gospodarczo i kulturalnie, a także niezwykle atrakcyjnym turystycznie regionem świata. Jest to też region mający strategiczne położenie na globalnych szlakach handlowych. Wszystkie kraje ASEAN zgodziły się na dołączenie Polski do TAC. W większości z tych krajów mamy też swoje ambasady. Warto przy tym zaznaczyć, że pośrednio związani jesteśmy z TAC, gdyż do traktatu tego 13 lat temu przystąpiła cała Unia Europejska. (Dzwonek)

    Klub Parlamentarny Prawa i Sprawiedliwości będzie głosował za ustawą ratyfikującą Traktat o wzajemnych stosunkach i współpracy w Azji Południowo-Wschodniej wraz z protokołami zmieniającymi ten traktat. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia