10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)

37. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2025 rokiem Franciszka Karpińskiego (druki nr 352 i 1699).

Poseł Maria Koc:

    Bardzo dziękuję, pani marszałek.

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość pragnę wyrazić pełne poparcie dla projektu uchwały upamiętniającej wybitnego polskiego poetę Franciszka Karpińskiego w 200. rocznicę jego śmierci.

    Franciszek Karpiński to najważniejszy przedstawiciel polskiego sentymentalizmu, twórca znanych sielanek takich jak ˝Laura i Filon˝ czy ˝Do Justyny˝, twórca poezji religijnej, ale też utworów zaangażowanych politycznie i społecznie. Współcześni nazywali Franciszka Karpińskiego poetą serca. Jego twórczość pisana sercem i do serc trafiająca stała się na przełomie XVIII i XIX w. niezwykle popularna. Rzeczywiście trafiła pod strzechy. Nie było na ziemiach polskich nikogo, kto nie znałby chociaż fragmentu poezji Karpińskiego. Nawet jeśli ktoś nie czytał jego wierszy, to śpiewał jego utwory religijne, które zyskały ponadczasową popularność - śpiewamy je do dziś.

    Ta powszechna znajomość twórczości Karpińskiego i trafiający do odbiorców jej sentymentalny styl zapewniły poecie wielką sławę już za życia. Szybko stał się poetą ludowym i narodowym. Jego utwory śpiewano także w Rosji, we Francji, w Czechach, w Niemczech. Karpiński był pierwszym teoretykiem poezji sentymentalnej, o tym już mówiła pani poseł sprawozdawca. Był literackim dziedzicem Jana Jakuba Rousseau. Przejął rousseowską postawę nadmiernej czułości, prymatu natury i prawdy, odczuwania samotności i wolności. Podobnie jak Rousseau był zafascynowany kulturą ludu, prostotą jego życia, bliskością z naturą.

    Wspominając Karpińskiego, nie sposób nie wspomnieć o wielu pieśniach religijnych, których był autorem, które do dziś są niezwykle popularne. Bo któż nie słyszał pieśni ˝Kiedy ranne wstają zorze˝, ˝Wszystkie nasze dzienne sprawy˝, ˝Zróbcie Mu miejsce, Pan idzie z nieba˝ czy kolędy ˝Bóg się rodzi, moc truchleje˝.

    Jako najwybitniejszy poeta swojej epoki Franciszek Karpiński jest uznawany za prekursora romantyzmu w Polsce, o czym pisał Adam Mickiewicz. Do dziś jego twórczość porusza nasze serca, wywołuje emocje i często jest przywoływana. Franciszek Karpiński w pełni zasługuje na upamiętnienie przez polski Sejm, dlatego Klub Parlamentarny Prawa i Sprawiedliwości poprze tę uchwałę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia