10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)

37. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2025 rokiem Franciszka Karpińskiego (druki nr 352 i 1699).

Poseł Marek Biernacki:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przypadł mi honor przedstawienia stanowiska klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego - Trzeciej Drogi wobec sprawozdania komisji o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia Franciszka Karpińskiego w 200. rocznicę jego śmierci. Oczywiste jest, że na pierwszym planie naszej aktywności na tej sali z reguły znajdują się zagadnienia polityczne, jednak nie sposób pominąć także tych elementów naszej historii, które związane są z szeroko rozumianą kulturą. Warto przypominać o tych postaciach z naszej przeszłości, które swoją postawą dawały świadectwo przywiązania do Polski, a dzięki swym dokonaniom twórczym pozostają obecne w naszym życiu do dzisiaj.

    Taką postacią bez wątpienia był Franciszek Karpiński urodzony w pierwszej połowie XVIII w. na Pokuciu. Przyszło mu żyć w szczególnym dla naszego kraju czasie. Przeżywał ostatnie lata I Rzeczypospolitej, był uczestnikiem obiadów czwartkowych, był też świadkiem obrad ostatniego Sejmu w Grodnie, rozbioru Polski i wojen napoleońskich. Prowadził bardzo intensywny tryb życia. Wydawał liczne publikacje. Jego ˝Zabawki wierszem i prozą˝, łącznie siedem tomów wydanych w latach 1782-1787, określane są jako najznamienitszy w naszej literaturze doby oświecenia przejaw sentymentalizmu. Karpiński stworzył także najpełniejsze polskie ujęcie filozoficzne i estetyczne założeń sentymentalizmu.

    Odnotować trzeba także zainteresowania Franciszka Karpińskiego autentyczną kulturą i poezją ludową. W czasie obrad Sejmu Wielkiego ogromną rolę w jego twórczości odgrywała tematyka społeczna i polityczna. Karpiński był zwolennikiem reform w duchu ujętym w postanowieniach Konstytucji 3 maja. W związku z próbami odnowienia życia politycznego i naprawy ustroju Rzeczypospolitej powstawały rozmaite liryki patriotyczne, bogata publicystyka oraz dramaty. Sławy doczekał się za życia. Szybko stał się poetą ludowym i narodowym. Był nauczycielem na dworach magnackich. Był też ziemianinem i dzierżawcą.

    W uchwale wspominamy szereg dzieł, które pozostawił po sobie Franciszek Karpiński. To chwalebne, że w tak trudnym okresie dla Rzeczypospolitej był on w stanie rozwinąć i pielęgnować niespotykany talent. Talent, który pozwolił mu trwale zapisać się w historii polskiej literatury. Franciszek Karpiński odwiedza polskie domy. Odwiedza polskie domy zawsze w Wigilię przy śpiewaniu kolęd. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia