10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)

38. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 100. rocznicy urodzin profesora Wiktora Zina (druki nr 1656 i 1700).

Poseł Sprawozdawca Michał Krawczyk:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 100. rocznicy urodzin prof. Wiktora Zina.

    Rok 2025 staje się szczególną okazją do wspomnienia postaci prof. Wiktora Zina, jednego z najwybitniejszych polskich architektów i popularyzatorów sztuki, który w wyjątkowy sposób łączył erudycję z wrażliwością artysty.

    Wiktor Zin urodził się 14 września 1925 r. w Hrubieszowie w województwie lubelskim, w rodzinie, w której sztuka była obecna od pokoleń. Po maturze wyjechał do Krakowa, gdzie rozpoczął studia na Wydziale Architektury Akademii Górniczo-Hutniczej, które ukończył w 1950 r. Z Krakowem związał całe swoje życie zawodowe. Na Politechnice Krakowskiej pełnił funkcję dziekana i kierownika Instytutu Historii, Architektury i Konserwacji Zabytków, a w 1979 r. uzyskał tytuł profesora zwyczajnego.

    Równolegle prowadził działalność konserwatorską i organizacyjną. Był głównym architektem Krakowa, przewodniczył badaniom nad zabudową Starego Miasta. W latach 1977-1981 pełnił funkcję generalnego konserwatora zabytków. Kierował ważnymi pracami konserwatorskimi, m.in. w Krakowie, Zamościu i Opatowie. Z jego inicjatywy odbudowano Pomnik Grunwaldzki w Krakowie oraz wzniesiono Pomnik Poległych Stoczniowców w Gdańsku.

    Prof. Zin odegrał również ogromną rolę w popularyzacji wiedzy o kulturze i sztuce. Najbardziej znanym przedsięwzięciem w tym obszarze był znany nam wszystkim, mam nadzieję, cykl telewizyjny ˝Piórkiem i węglem˝, realizowany nieprzerwanie przez ponad 30 lat. Program ten gromadził przed telewizorami miliony widzów, którzy mogli podziwiać, jak profesor rysował na żywo, opowiadając jednocześnie o historii, architekturze i sztuce. Był także autorem innych audycji telewizyjnych i radiowych.

    Dorobek profesora obejmuje również liczne publikacje naukowe i popularnonaukowe, w tym artykuły dotyczące dziejów architektury średniowiecznego Krakowa. Był także autorem rysunków i obrazów prezentowanych na wystawach w Polsce i za granicą.

    Za swoją działalność otrzymał wiele odznaczeń i nagród. Był członkiem Stowarzyszenia Architektów Polskich, Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa oraz Towarzystwa Opieki nad Zabytkami.

    Prof. Wiktor Zin pozostawał czynny zawodowo do końca życia. Prowadził zajęcia na uczelniach w Krakowie, Warszawie i Rzeszowie, wygłaszał wykłady w kraju i za granicą. Zmarł 17 maja 2007 r. w Rzeszowie, a spoczywa na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

    Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu, doceniając wkład prof. Wiktora Zina w rozwój polskiej kultury, nauki, ochrony zabytków i edukacji artystycznej, na posiedzeniu w dniu 23 września pozytywnie, bez sprzeciwu zaopiniowała poselski projekt uchwały w sprawie upamiętnienia 100. rocznicy jego urodzin. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia