10. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (25-09-2025)

38. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 100. rocznicy urodzin profesora Wiktora Zina (druki nr 1656 i 1700).

Poseł Marek Biernacki:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przypadł mi zaszczyt przedstawienia stanowiska klubu Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga wobec sprawozdania komisji o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 100. rocznicy urodzin profesora Wiktora Zina.

    Z całą pewnością można powiedzieć o nim, że był postacią wyjątkową i nieszablonową. Z jednej strony to wybitny architekt, profesor, dziekan Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej. Z jego inicjatywy stworzono Instytut Historii Architektury i Konserwacji Zabytków, bo trzeba pamiętać, że najistotniejszym dla niego działaniem było dbanie o już istniejące budowle, o zabytki architektury będące świadectwem wspaniałej historii naszego kraju.

    Wiele lat poświęcił kierowaniu badaniami architektonicznymi prowadzonymi na terenie krakowskiego Starego Miasta. Włożył nieoceniony wkład w zachowanie bezcennych reliktów przeszłości, stał się znany za sprawą wielkich odkryć naukowych z dziedziny architektury polskiej, ujawniając wiele tajemnic dawnego Krakowa, a zarazem kreśląc architektoniczno-konserwatorską wizję ratowania najdawniejszych obiektów.

    Jako architekt projektował także elementy wystroju do zabytkowych budowli, tam gdzie nie zachowały się oryginalne. Jego dziełem jest choćby wnętrze bazyliki św. Wincentego a Paulo w Bydgoszczy. Wraźliwość na architektoniczne dziedzictwo nabył zresztą znacznie wcześniej. Wychował się bowiem w zabytkowym drewnianym dworze stojącym do dziś przy ul. Kilińskiego w Hrubieszowie. Ten dom był pierwszą budowlą, którą zaczął rysować, a poprzez rysowanie także analizować.

    Ale oczywiście dokonania naukowe to nie jedyna dziedzina, w której nasz bohater dał się poznać całej Polsce. W 1963 r. wyemitowano pierwszy odcinek telewizyjnego cyklu ˝Piórkiem i węglem˝. Cyklu, który wprowadził Wiktora Zina na stałe nie tylko do historii nauki polskiej, ale także i także do istotnego procesu popularyzowania wiedzy o architekturze i sztuce.

    Program, w którym Wiktor Zin barwnie opowiadał o zabytkach, równocześnie tworząc na wizji rysunki dopełniające ową narrację, emitowano prawie 30 lat. Cieszący się ogromną popularnością cykl miał wielki wpływ na rozpowszechnienie wiedzy o cennych obiektach historycznych i znaczeniu dziedzictwa kulturowego, o naszej tradycji i historii narodowej. Wkład prof. Wiktora Zina w tworzenie i upowszechnianie wiedzy o szeroko rozumianej historii architektury z całą pewnością stanowi wystarczający powód, by Sejm podjął decyzję o uczczeniu jego pamięci. Jesteśmy mu to winni. Jako mieszkaniec Pomorza muszę jeszcze wspomnieć o jednym, że jako konserwator generalny na początku lat 80. podpisał porozumienie o zwrocie, w terminie do końca kwietnia 1982 r., wszystkich gdańskich obiektów znajdujących się w Muzeum Narodowym w Warszawie. Ustalony harmonogram zwrotów przerwał jednak (Dzwonek) stan wojenny i dopiero w 1985 r. wróciły do Gdańska pierwsze zabytki. Mimo to do dziś wiele gdańskich zabytków nadal pozostaje w Warszawie, zwłaszcza starych, gotyckich. Może czas realizować to przesłanie pana prof.Wiktora Zina. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia