10. kadencja, 42. posiedzenie, 3. dzień (09-10-2025)
19. i 20. punkt porządku dziennego:
19. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy budżetowej na rok 2026 (druk nr 1749).
20. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2026 (druk nr 1750).Minister Finansów i Gospodarki Andrzej Domański:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić państwu projekt ustawy budżetowej na rok 2026.
To budżet Polski ambitnej i Polski bezpiecznej. Zapewnia finansowanie nie tylko kluczowych funkcji państwa, nie tylko naszego bezpieczeństwa zewnętrznego i wewnętrznego, ale również naszych ambitnych planów inwestycyjnych i aspiracji Polaków. Sprawne państwo potrzebuje spójnej wizji, która nie tylko pozwala odpowiedzieć na wyzwania przyszłości, ale przede wszystkim tworzy odporność w obliczu nieoczekiwanych zmian. Dlatego budżet na rok 2026 będzie stawiał na inwestycje w innowacyjność, cyfryzację i konkurencyjność naszej gospodarki.
Pozwólcie, że zacznę od deficytu. Deficyt na rok 2026 został zaplanowany w tym budżecie na kwotę 271,7 mld zł i będzie o 17 mld zł niższy niż ten maksymalny zaprezentowany w budżecie na rok 2025. Deficyt sektora finansów publicznych według metodologii unijnej przewidujemy na poziomie ok. 6,5% PKB. Prognozujemy, uwzględniając kwotę planowanego limitu deficytu budżetu państwa na rok 2025 i rok 2026, że przewidywana relacja państwowego długu publicznego do PKB wyniesie 48,9% w roku 2025, a następnie wzrośnie do 53,8% w roku 2026, pozostając poniżej progu ostrożnościowego, 55%, określonego w ustawie o finansach publicznych. Według definicji unijnej przewidywana relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wyniesie 59,8% na koniec roku 2025 i 66% na koniec roku 2026.
Kształtowanie się długu publicznego w latach 2025-2026 będzie naturalnie rezultatem finansowania potrzeb pożyczkowych netto budżetu państwa, w szczególności związanych z realizacją części pożyczkowej KPO - w tym wzrost o niemal 3% w roku 2026 - oraz nakładów na obronność. Stabilne finanse publiczne są fundamentem, ale naszą granicę obronimy nowoczesną i dobrze uzbrojoną armią. Wobec powyższego w lipcu br. dzięki działaniom negocjacyjnym podjętym w trakcie polskiej prezydencji Rada Unii Europejskiej przyjęła szczególne wytyczne, które mają umożliwić państwom członkowskim dokonywanie wyższych wydatków na obronność przy zapewnieniu stabilności zadłużenia. Niemniej jednak naszym celem jest to, by dzięki korzystnej sytuacji gospodarczej i podejmowanym przez rząd działaniom w kolejnych latach deficyt sukcesywnie malał.
Szanowni Państwo! Jesteśmy dzisiaj najszybciej rosnącą dużą gospodarką Unii Europejskiej. Polska to dziś szósta największa gospodarka Unii Europejskiej. Właśnie weszliśmy do grona dwudziestu największych gospodarek świata, wyprzedzając Szwajcarię. W roku bieżącym i kolejnym spodziewane jest wyraźne ożywienie gospodarcze. Polskie PKB w ujęciu realnym w latach 2025 i 2026 wzrośnie odpowiednio o 3,4% i 3,5%. To plasuje polską gospodarkę znacznie, znacznie powyżej prognoz dla strefy euro.
Głównym czynnikiem pobudzającym wzrost gospodarczy w naszym kraju będą inwestycje, zarówno publiczne, jak i prywatne. Oczekujemy, że ich prognozowana dynamika w 2026 r. wyniesie 8%, tym samym będzie wyraźnie powyżej wieloletnich średnich. Inwestycje będą wspierane przez środki z KPO wydatkami w obszarach strategicznych, m.in. na inwestycje wojskowe, budowę elektrowni jądrowej, oraz poprzez realizację programów rządowych w obszarze infrastruktury.
Istotną rolę odegra również wysoka dynamika konsumpcji prywatnej w bieżącym i przyszłym roku, wspierana przez stabilną sytuację na rynku pracy, dalszy wyraźny wzrost wynagrodzeń oraz poprawę nastrojów konsumenckich. Obecnie mamy najwyższy wskaźnik optymizmu wśród konsumentów od 5 lat. Optymizm wrócił do polskich rodzin i rośnie wraz ze wzrostem naszej gospodarki, która rośnie wyraźnie szybciej niż inne gospodarki Unii Europejskiej. Optymizm wraca również z uwagi na szybko spadającą inflację. Inflację, która spada szybciej niż prognozowało Ministerstwa Finansów, jak również szybciej, niż prognozowały jeszcze w roku 2024 banki komercyjne.
W horyzoncie prognozy przewidujemy dalszą stabilizację inflacji w okolicach celu inflacyjnego NBP. Szacujemy, że w bieżącym roku inflacja wyniesie średnio 3,7%, a w przyszłym roku - 3%. Szybsza od oczekiwanej dezinflacja powoduje niższe od pierwotnie oczekiwanych dochody podatkowe. Naturalnie jest to pozytywne dla obywateli, natomiast dla budżetu oznacza niższe wpływy z podatku VAT.
W 2026 r. prognozowana jest kontynuacja pozytywnych trendów, dobrej koniunktury i korzystnej sytuacji na rynku pracy, co przełoży się na dalszy wzrost wynagrodzeń. Przy prognozowanym przez nas wzroście wynagrodzeń o 6,4% w gospodarce narodowej w ujęciu nominalnym kolejny raz realna wartość wynagrodzeń Polaków wyraźnie wzrośnie. Przewidujemy, że w 2026 r. przeciętne zatrudnienie zostanie utrzymane na poziomie z roku 2025, a stopa bezrobocia na koniec roku 2026 spadnie do 5%. Wobec tego możemy przypuszczać, że ta wyjątkowa siła polskiej gospodarki będzie utrzymywać się również w kolejnych latach.
Wysoka Izbo! W 2026 r. zaplanowaliśmy wydatki budżetu państwa w wysokości 918,9 mld zł, na poziomie zbliżonym do łącznej kwoty wydatków ustalonych w ustawie budżetowej na rok 2025. Kolejny rok jesteśmy zobowiązani do finansowania z budżetu państwa spłaty zobowiązań z tytułu odsetek od wyemitowanych przez PFR obligacji na sfinansowanie rządowego programu tarcz finansowych oraz przez BGK na rzecz Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.
Jeżeli chodzi o priorytety wydatkowe, mogę powiedzieć, że budżet na rok 2026 realizuje te same priorytety co budżet na rok 2025: bezpieczeństwo, inwestycje oraz wsparcie obywateli. Przypomnę, że rok temu zabezpieczyliśmy w budżecie rekordowe nakłady na obronę narodową. Cały czas następuje rozbudowa potencjału obronnego, modernizacja i cyfryzacja Sił Zbrojnych. Na rok 2026 w budżecie oraz w planie Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych ponownie zabezpieczyliśmy rekordowe środki na obronę narodową w wysokości 200 mld zł, co stanowi 4,8% PKB. Polska musi być gotowa nie tylko militarnie, ale także gospodarczo. Inwestujemy w bezpieczeństwo, inwestujemy w odporność.
Dzisiejsze czasy wymagają od odpowiedzialnych rządzących tego, aby kwoty przekazywane z budżetu państwa były traktowane jako mądre i przemyślane inwestycje w budowę długofalowego dobrobytu i bezpieczeństwa Polaków. Stawiamy na inwestycje, które stanowią istotny czynnik wzrostu gospodarczego. Inicjatywy te będą finansowane z różnych źródeł, w tym oczywiście z budżetu państwa, z KPO, z programu SAFE, z budżetu unijnego. Do najważniejszych w nich należy zaliczyć budowę Centralnego Portu Komunikacyjnego wraz z koleją dużych prędkości oraz budowę pierwszej polskiej elektrowni jądrowej.
Wzrost inwestycji w transformację energetyczną to filar siły, konkurencyjności i odporności polskiej gospodarki. Jako rząd robimy wszystko, aby ceny energii w Polsce sukcesywnie spadały. Dlatego tak ważne jest dla nas budowanie nowoczesnego i efektywnego kosztowego miksu wytwórczego. Inwestujemy w OZE na lądzie i na morzu. Powstaje Baltica 2 o mocy 1,5 GW, która dostarczy energię elektryczną do ok. 2,5 mln gospodarstw domowych. Modernizujemy infrastrukturę energetyczną, inwestując w linie wysokiego napięcia. Energia w Polsce musi być tańsza i będzie tańsza, bo chcemy, aby polskie firmy były konkurencyjne, a rachunki gospodarstw domowych za prąd wyraźnie niższe.
Stawiamy na rozwój infrastruktury drogowej i kolejowej. W obszarze gospodarki morskiej wydatki budżetu państwa zaplanowane zostały w kwocie 2,4 mld zł. Środki te przeznaczymy m.in. na nowoczesne jednostki szkoleniowo-badawcze dla Uniwersytetu Morskiego w Gdyni i Politechniki Morskiej w Szczecinie. Będziemy realizować program ˝Polskie morze˝, w ramach którego najważniejsze inwestycje to budowa infrastruktury dostępowej do portu w Świnoujściu, w tym nowego terminala kontenerowego, a także budowa infrastruktury dostępowej do budowanego terminala gazowego w Zatoce Gdańskiej.
Stawiamy także na transformację cyfrową, dlatego w budżecie na rok 2026 zabezpieczyliśmy środki finansowe na rozwój sztucznej inteligencji. W Polsce powstanie pierwsza fabryka AI, współfinansowana przez Komisję Europejską. Projekt PIAST-AI zostanie zlokalizowany w Poznaniu, w oparciu o infrastrukturę Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego. (Oklaski)
Czekamy również na rozstrzygnięcie drugiego wniosku o budowę fabryki AI przy Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH w Krakowie. Rezultaty poznamy jeszcze w tym miesiącu.
Przeznaczymy rekordowe środki na obszary związane z mieszkalnictwem. (Oklaski) To 6,7 mld zł, czyli o 2 mld zł więcej niż w tym roku i niemal dwukrotnie więcej niż łączne wydatki w latach 2020-2023.
Od 2024 r. rząd sukcesywnie i znacząco zwiększa nakłady na politykę mieszkaniową, w tym na termomodernizację budynków. W połączeniu z latami 2024 i 2025 środki przewidziane na rok 2026 przekroczą kwotę 14 mld zł. (Oklaski)
Nie zapomnimy również o ochronie środowiska. W planie finansowym Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zaplanowano wydatki w wysokości blisko 15 mld zł, w tym z Funduszu Modernizacyjnego - ponad 6 mld zł, z przeznaczeniem w szczególności na program ˝Czyste powietrze˝. (Oklaski)
Zabezpieczyliśmy także środki na wsparcie samorządów w usuwaniu odpadów niebezpiecznych stanowiących zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi i całego środowiska. (Oklaski)
Rok 2026 będzie kolejnym rokiem wzrostu nakładów na ochronę zdrowia. Łącznie osiągną poziom 248 mld zł. To o ponad 25 mld zł więcej niż w 2025 r. (Oklaski) W ramach powyższych wydatków zostały m.in. zabezpieczone wyższe o 100 mln zł środki na program in vitro oraz finansowanie telefonu zaufania. (Oklaski)
W budżecie zostały zabezpieczone środki na kontynuację wszystkich dotychczas realizowanych programów socjalnych. Zabezpieczyliśmy finansowanie waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych, całorocznej sumy wypłaty z tzw. renty wdowiej, programu ˝Aktywny rodzic˝, wakacji składkowych, podwyższenia kwoty zasiłku pogrzebowego do 7 tys. zł i dodatku dopełniającego do renty socjalnej. Ponadto podniesiemy wynagrodzenia pracowników z państwowej sfery budżetowej o 3%, a także zabezpieczymy środki na wypłatę świadczenia wspierającego dla osób niepełnosprawnych z największymi trudnościami w samodzielnym funkcjonowaniu. (Oklaski)
Poziom dochodów budżetu państwa w 2026 r. będzie determinowany sytuacją makroekonomiczną, w tym niższą inflacją, planowanymi zmianami systemowymi oraz działaniami mającymi na celu wzmocnienie strony dochodowej poprzez polepszenie szeroko rozumianej ściągalności podatków i zmniejszenie szarej strefy. W przyjętym scenariuszu makroekonomicznym w 2026 r. warunki gromadzenia dochodów będą, z uwagi na dalej spadającą inflację, nieznacznie mniej korzystne niż w 2025 r. Choć realne tempo wzrostu PKB jest przewidywane na poziomie 3,5%, czyli jest nieznacznie wyższe niż w 2025 r., to w ujęciu nominalnym tempo wzrostu PKB w 2026 r. jest prognozowane (Dzwonek) na poziomie 6,6%, czyli będzie o 0,5 punktu procentowego niższe niż w 2025 r.
Dzięki niższej inflacji i realnie rosnącym dochodom polskie rodziny mają więcej środków, więc ich siła zakupowa rośnie. (Oklaski) Niemniej z punktu widzenia budżetu państwa oznacza to niższą dynamikę wpływów z podatku VAT. Prognozujemy, że w 2026 r. dochody budżetu państwa wzrosną o 8,1% w ujęciu nominalnym i wyniosą 647 mld zł, czyli o 43,8 mld zł więcej niż przewidywane wykonanie w bieżącym roku. Prognozowane dochody podatkowe na 2026 r. wyniosą 580 mld zł i wzrosną o 43,6 mld zł w stosunku do przewidywanego wykonania w bieżącym roku. Wpływy z podatku CIT prognozujemy na kwotę 80 mld zł. Prognoza uwzględnia efekty planowanego podwyższenia stawki podatku dla sektora bankowego, który to sektor realizuje rekordowe wyniki.
Prognozowane wpływy z podatku VAT w prezentowanym projekcie ustawy budżetowej ujęto w kwocie 341,5 mld zł, czyli to o 16,5 mld zł więcej niż przewidywane wykonanie w bieżącym roku. W prognozie podatku VAT uwzględniono m.in. nominalny wzrost spożycia o 6,4% oraz wejście w życie KSeF-u. To kolejne rozwiązanie uzupełniające w stosunku do już wprowadzonych narzędzi takich jak JPK VAT z deklaracją czy KAS on-line. Prognozowana kwota dochodów z podatku PIT wynosi 32 mld zł i to niemal o 4 mld zł więcej w stosunku do przewidywanego wykonania w 2025 r. Wpływy z podatku akcyzowego zaplanowano na 103 mld zł, czyli o 8 mld zł więcej niż w przewidywanym wykonaniu za 2025 r. Jeżeli chodzi o dochody niepodatkowe, to w 2026 r. prognozujemy wpływy w łącznej kwocie ponad 63,6 mld zł. Będą one na zbliżonym poziomie do poziomu z roku bieżącego. W 2026 r., podobnie jak w 2025 r., nie przewiduje się dochodów budżetu państwa z tytułu wpłaty zysku z NBP.
Szanowni Państwo! Wraz z tym budżetem żegnamy drożyznę i stagnację, którą zastaliśmy w 2023 r. (Oklaski) Ten budżet to plan wzmocnienia polskiej gospodarki. To plan budowy długoterminowej konkurencyjności polskiej gospodarki. Musimy budować długoterminową siłę i odporność, w szczególności w kontekście zagrożeń zewnętrznych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia