10. kadencja, 45. posiedzenie, 3. dzień (20-11-2025)

Oświadczenia.

Poseł Grzegorz Lorek (tekst niewygłoszony):

    Władysław Rawicz, urodzony 2 września 1832 r. w Warszawie, był synem Aleksandra Jana, bankiera i ziemianina, i Marianny Anny z Gutmanów oraz bratem Józefa, bankiera warszawskiego. Nauki początkowe pobierał w domu pod kierunkiem o. Beniamina Szymańskiego, prowincjała kapucynów, przyszłego biskupa podlaskiego. Kształcił się następnie na jednej z warszawskich pensji i w IV Gimnazjum Realnym w Warszawie, które ukończył z patentem pochwalnym w 1850 r. Odbył studia w Akademii Rolniczej w Hohenheim pod Stuttgartem, gdzie oprócz zaangażowania w naukę - 2-letni kurs ukończył w rok - działał w polskich kółkach samopomocy i samokształcenia. Lata 1852-1853 spędził na podróży handlowej po Niemczech, Anglii, Francji, Danii, Belgii i Holandii. Po powrocie do kraju pracował w dobrach ziemskich Grochów na Podlasiu w powiecie węgrowskim, które podniósł do wysokiego poziomu gospodarczego. Działał w lokalnym towarzystwie rolniczym, pełnił w nim funkcję sekretarza. Był zwolennikiem pracy organicznej.

    W działalności politycznej zaangażował się po stronie białych, był mężem zaufania na okręg węgrowski lub okręg sokołowski. Po wybuchu powstania styczniowego wystosował memoriał do Tymczasowego Rządu Narodowego, w którym apelował o wstrzymanie działań wojennych wobec braku szans na powodzenie. Jednocześnie zapewnił o lojalności wobec rządu, pozostając naczelnikiem województwa podlaskiego w organizacji białych, wspierał powstańców, dostarczając żywność i odzież. W maju 1863 r. został mianowany naczelnikiem powiatu siedleckiego, w czerwcu zastępcą naczelnika cywilnego województwa podlaskiego, a 29 lipca - naczelnikiem tego województwa. Zorganizował m.in. oddział konnych strzelców w sile 40 żołnierzy. Sprawnie kierował przygotowaniami wojennymi na terenie województwa, we własnych zabudowaniach ziemskich zorganizował koszary, zapewnił swoim podkomendnym mundury. Utrzymywał także sprawnie działającą pocztę i administrację.

    Po klęsce większości oddziałów powstańczych na Podlasiu próbował powołać wzorcowy oddział złożony z obywateli ziemskich, którzy mieli zobowiązać się pod przysięgą do nieopuszczania pola walki. Próba stworzenia takiego oddziału nie powiodła się wobec zarzutu jej niedemokratyczności - wyróżnienie stanu szlacheckiego. 27 września 1863 r. Rawicz został aresztowany we wsi Proszewo pod Siedlcami. Rodzina starała się o jego uwolnienie, na co władze rosyjskie zareagowały przyspieszonym trybem procesu. Po wydaniu wyroku śmierci w trybie przyspieszonym 21 listopada 1863 r. w Siedlcach dokonano egzekucji Rawicza.

Przebieg posiedzenia