10. kadencja, 48. posiedzenie, 2. dzień (18-12-2025)

16. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia Adama Chętnika w 140. rocznicę urodzin (druki nr 1614 i 1919).

Poseł Maria Koc:

    Bardzo dziękuję, panie marszałku.

    Panie Marszałku! Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Drodzy nasi goście. Adam Chętnik to wybitny przedstawiciel tego pokolenia Polaków, które urodzone w mrocznych czasach po upadku powstania styczniowego nie zwątpiło w sens walki o wolną Polskę. Nie zrezygnowało z marzeń o własnej ojczyźnie, a wręcz przeciwnie - podporządkowało swoje życie idei pracy u podstaw, pracy pozytywistycznej, organicznej, prowadzonej każdego dnia w małych środowiskach, krzewieniu idei polskości i umacnianiu poczucia narodowej tożsamości. Ludzie tacy jak Adam Chętnik rozbudzali w Polakach w tamtych czasach narodową świadomość, dumę z polskości, z tego, co polskie, co własne, wyrosłe z naszej historii, tradycji, także ludowej. Właśnie Adam Chętnik potrafił jak nikt inny pokazać piękno ludowego dziedzictwa, wskazać jego wartość i uczynić z kultury ludowej integralną i ważną część narodowego dziedzictwa.

    Urodził się w Nowogrodzie nad Narwią, w sercu Kurpi Zielonych, w regionie bardzo biednym pod względem materialnym, ale za to niezwykle barwnym i bogatym pod względem tradycji, zwyczajów, tradycyjnej sztuki i kultury ludowej. Adam Chętnik wychował się w skromnej rodzinie, ale dzięki ogromnemu samozaparciu i samokształceniu ukończył gimnazjum w Łomży, do którego chodził pieszo 15 kilometrów. Zdeterminowany, aby za wszelką cenę zdobyć wykształcenie wyższe, wyjechał na studia do Warszawy, a potem do Petersburga. Został nauczycielem, ale jak sam podkreślał, zawsze marzył, aby być etnografem. Wiem, co to znaczy, bo sama jestem etnografem i też marzyłam jako młoda osoba, żeby studiować etnografię. Został etnografem i jako wybitny etnograf pozostawił po sobie ogromne dziedzictwo.

    Jako wielki piewca kurpiowszczyzny poświęcił 60 lat swojego życia na dokumentowanie zwyczajów, obrzędów, języka, sztuki, budownictwa tego regionu. Pozostawił po sobie 250 książek poświęconych tej tematyce. Niewątpliwie jednym z największych dzieł jego życia było utworzenie pierwszego w Polsce muzeum na wolnym powietrzu, czyli skansenu w Nowogrodzie. Temu dziełu poświęcili wraz z małżonką Zofią ogrom pracy, czasu i własnych środków finansowych. Muzeum istnieje do dziś, zachwyca wszystkich usytuowaniem, bogactwem zbiorów i piękną historią. Dokonania Adama Chętnika w zakresie etnografii stawiają go obok Oskara Kolberga i Zygmunta Glogera w gronie trzech najwybitniejszych i najważniejszych polskich etnografów.

    Szanowni Państwo! Klub Prawo i Sprawiedliwość popiera (Dzwonek) w pełni uchwałę upamiętniającą Adama Chętnika w 140. rocznicę jego urodzin. Będziemy oczywiście głosować za przyjęciem tej uchwały. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia