10. kadencja, 48. posiedzenie, 2. dzień (18-12-2025)

17. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w 50. rocznicę powstania pierwszego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Polsce (druki nr 1895 i 1913).

Poseł Sławomir Skwarek:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec poselskiego projektu uchwały w sprawie upamiętnienia 50. rocznicy powstania pierwszego uniwersytetu trzeciego wieku w Polsce.

    Trochę historii. Pierwszy uniwersytet trzeciego wieku powstał w 1973 r. w Tuluzie we Francji. Polska była trzecim krajem po Francji i Belgii, w którym powstał uniwersytet trzeciego wieku. W bieżącym roku obchodzimy pięćdziesięciolecie pionierskiej inicjatywy pani prof. Haliny Szwarc, powołującej, tworzącej w 1975 r. na warszawskim Marymoncie pierwszy polski uniwersytet trzeciego wieku.

    Dziś ten ogólnopolski ruch skupia blisko 700 placówek i ok. 200 tys. studentów. Działają one w środowisku wielkomiejskim, miejskim, ale coraz częściej również w środowisku wiejskim i odpowiadają na rosnące potrzeby, aspiracje seniorów, grupy społecznej coraz liczniejszej i stale rosnącej.

    Uniwersytety oprócz działań stricte edukacyjnych, co oczywiste, prowadzą również chóry, teatry, kabarety, pracownie artystyczne. Uniwersytety trzeciego wieku miały również istotny wpływ na kierowanie nowoczesną polityką senioralną. Możemy tu wymienić m.in. powstanie pierwszego systemowego funduszu wsparcia organizacji senioralnych ASOS, jego następców: programów ˝Senior+˝, ˝Aktywni+˝ czy zapowiadanego programu ˝Aktywni seniorzy - ASY˝.

    Tak na marginesie powiem, że sporo w tym nowym programie uniwersytety trzeciego wieku wylobbowały. Jeden z priorytetów dedykowany ma być organizacjom parasolowym, w tym Fundacji Ogólnopolskie Porozumienie Uniwersytetów Trzeciego Wieku, a kolejny z priorytetów ma być dedykowany już tylko uniwersytetom. Oby za tym szło zwiększenie finansowania, a na to się niestety nie zanosi.

    Trzeba powiedzieć, że polski model uniwersytetów jest elastyczny i zróżnicowany. Uniwersytety trzeciego wieku działają jako samodzielne stowarzyszenia przy uczelniach wyższych, ale też w strukturach jednostek samorządu terytorialnego. Trochę szkoda, że finansowe wsparcie uniwersytetów nie trafiło do Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, tak jakby rządzący bali się społeczeństwa obywatelskiego.

    Dziś jednak tą uchwałą oddajemy hołd matce założycielce, pani prof. Halinie Szwarc, działaczce konspiracyjnej, lekarzowi, a także całemu ruchowi uniwersytetów trzeciego wieku.

    Klub Prawo i Sprawiedliwość będzie głosował za podjęciem przedmiotowego projektu uchwały rocznicowej przez Wysoką Izbę. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia