10. kadencja, 48. posiedzenie, 2. dzień (18-12-2025)

17. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w 50. rocznicę powstania pierwszego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Polsce (druki nr 1895 i 1913).

Poseł Bronisław Foltyn (tekst niewygłoszony):

    Na wstępie w swoim wystąpieniu chciałbym uzupełnić pewne informacje, które nie znalazły się w uchwale. Otóż UTW to nie jest polski wynalazek. Pierwszy UTW na świecie powstał we Francji. W 1973 r. Pierre Vellas, profesor prawa Uniwersytetu w Tuluzie, wystąpił z inicjatywą utworzenia placówki dydaktycznej dla osób starszych. Uniwersytet trzeciego wieku miał się zająć aktywizacją intelektualną, psychiczną i fizyczną osób starszych, ułatwiać im kontakty z takimi instytucjami, jak służba zdrowia, ośrodki kultury czy placówki rehabilitacyjne. Służyć miał też podtrzymywaniu więzi społecznych i komunikacyjnych między seniorami i zachęcać ich do aktywnego działania na rzecz społeczności lokalnej. Pierwsze tego typu organizacje opierały się na nieodpłatnej pracy prowadzących zajęcia oraz niewielkich składkach słuchaczy.

    W Polsce pierwszy uniwersytet trzeciego wieku powstał w 1975 r., czyli w głębokim PRL-u, a więc w czasie rządów komunistów i ekipy Edwarda Gierka. UTW wykorzystywane były wówczas jako element budowania społecznego poparcia i propagandy sukcesu. Zajęcia i wykłady miały bardzo ideologiczny charakter. W przeciwieństwie do dzisiejszych UTW, te z PRL były ściśle powiązane z aparatem państwowym i PZPR.

    Po 1989 r. wszystko jednak się zmieniło. Dzisiejsze stowarzyszenia UTW uzyskały całkowitą autonomię. Istnieją niemal przy każdej większej polskiej uczelni i zajmują się aktywizacją intelektualną i fizyczną osób starszych oraz podtrzymywaniem więzi społecznych.

    Klub Konfederacji zagłosuje za uchwałą upamiętniającą UTW w Polsce.

Przebieg posiedzenia