10. kadencja, 48. posiedzenie, 2. dzień (18-12-2025)

18. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 120. rocznicy urodzin Romana Brandstaettera (druki nr 2066 i 2094).

Poseł Tomasz Zieliński:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawię stanowisko dotyczące poselskiego projektu uchwały w sprawie upamiętnienia Romana Brandstaettera w 120. rocznicę urodzin.

    Roman Brandstaetter urodził się w 1906 r. w Tarnowie. Pochodził ze spolonizowanej rodziny żydowskiej. Pisarz, poeta, dramaturg, tłumacz i znawca Pisma Świętego. Brandstaetter ukończył filozofię i filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Już w czasie studiów pisał i wydawał wiersze. Pierwszy utwór liryczny, ˝Elegia o śmierci Sergiusza Jesienina˝, opublikował w 1926 r. na łamach ˝Kuriera Literacko-Naukowego˝. W 1928 r. wydany został pierwszy zbiór jego poezji ˝Jarzma˝. W 1929 r. dzięki rządowemu stypendium wyjechał do Paryża, gdzie prowadził studia nad polityczno-społeczną działalnością Adama Mickiewicza. W latach 30. poświęcał się pracy literackiej i publicystycznej, publikując kolejne tomy wierszy. II wojna światowa zastała go w Wilnie, skąd rodzina żony pomogła mu przedostać się do Jerozolimy poprzez Rosję, Iran i Irak. Tam pogłębiał swoją znajomość języka hebrajskiego, co umożliwiło mu późniejsze przekłady z Biblii. W 1946 r. podczas pobytu w Rzymie nawrócił się na katolicyzm i przyjął chrzest. Tę osobistą przemianę duchową opisał później w opowiadaniu ˝Noc biblijna˝ zamieszczonym w zbiorze ˝Krąg biblijny˝.

    Największym dziełem Brandstaettera jest niewątpliwie powieść ˝Jezus z Nazarethu˝. Jeden z jej recenzentów tak scharakteryzował tę powieść: Styl autora jest żywy, zachwyca atmosferą miejsca. Czytając, cofamy się niejako w czasie, by razem z Jezusem przemierzać ścieżki Jego rodzinnej ziemi. Lektura ˝Jezusa z Nazarethu˝ powinna pomóc wielu osobom w nawiązaniu bliższego kontaktu z Ewangeliami.

    Jego literacka działalność to wiele tytułów z dziedziny dramaturgii, prozy i poezji. Najbardziej znane dramaty to ˝Powrót syna marnotrawnego˝ i ˝Kupiec warszawski˝. Najważniejsze tomiki poetyckie to ˝Pieśń o moim Chrystusie˝, ˝Hymny Maryjne˝ oraz ˝Księga modlitw starych i nowych˝. Przekładał także na język polski Szekspira oraz księgi biblijne.

    Roman Brandstaetter angażował się w działalność przeciwko władzy komunistycznej. W sierpniu 1980 r. był jednym ze wspierających apel 64 intelektualistów do władz PRL-u o rozpoczęcie rozmów ze strajkującymi robotnikami w Stoczni Gdańskiej. W tym samym roku Roman Brandstaetter stanął na czele społecznego komitetu budowy pomnika Czerwca 1956 r. powołanego przez wielkopolską ˝Solidarność˝. Był laureatem wielu nagród, zaś starania jego przyjaciół o nominację do literackiej Nagrody Nobla przerwała śmierć pisarza w 1987 r.

    Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość, biorąc powyższe pod uwagę, będzie głosował za przyjęciem niniejszej uchwały. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia