10. kadencja, 5. posiedzenie, 1. dzień (07-02-2024)
3. punkt porządku dziennego:
Przedstawiony przez Radę Ministrów dokument: ˝Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie w 2022 r.˝ wraz ze stanowiskiem Komisji Infrastruktury (druki nr 167 i 172).
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Paweł Gancarz:
Szanowna Pani Marszałek! Szanowna Wysoka Izbo! Zgodnie z obowiązkiem ustawowym, zgodnie z art. 140e ust. 3 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, przewodniczący Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego składa Radzie Ministrów corocznie sprawozdanie dotyczące stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działań realizowanych w tym zakresie, a prezes Rady Ministrów składa przedmiotowy dokument Sejmowi, Senatowi i prezydentowi. Obowiązek ten, tak jak w latach poprzednich, został zrealizowany, prezentowane sprawozdanie zostało przyjęte przez stały komitet Rady Ministrów oraz Radę Ministrów i przekazane do Sejmu, Senatu i prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, aczkolwiek raport ten za rok 2022 nie został przyjęty przez Wysoką Izbę. A więc raport, który prezentuję, to raport za rok 2022. Raport za rok 2023 też będziemy mieli obowiązek przyjąć w roku 2024.
Dokument, który prezentuję, to jedyny tej rangi dokument w Polsce, od 20 lat tworzony przez Krajową Radę Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego i wojewódzkie rady. Zawiera analizę elementów, które mają bezpośredni wpływ na stan bezpieczeństwa ruchu drogowego. W ten sposób w dokumencie tym przedstawiono również największe zagrożenia dla ludzkiego życia i bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Myślę, że obowiązek jego rozpatrywania przez parlament Rzeczypospolitej Polskiej od 20 lat miał i nadal ma za zadanie dokonywanie refleksji nad stanem zagrożenia obywateli utratą życia i zdrowia na polskich drogach i inicjonowanie działań, aby ten stan systematycznie poprawiać.
Ze względu na obchodzoną w 2022 r. 20. rocznicę ustanowienia Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego i wojewódzkich rad bezpieczeństwa ruchu drogowego raport zawiera pogłębioną refleksję dotyczącą efektów poprawy systemu i stanu bezpieczeństwa, ale również merytoryczne dowody na to, jak bardzo opłaca się inwestować w ten proces i jak wielkie korzyści płyną z tego tytułu dla polskiego społeczeństwa i polskiego transportu. Polska roku 2002 to 5827 ofiar śmiertelnych na drogach. Po 20 latach zakończyliśmy rok 2022 liczbą ofiar śmiertelnych wynoszącą 1896. Finalnie realizowane działania po 20 latach pozwoliły osiągnąć niemal 70-procentowy spadek liczby ofiar śmiertelnych wypadków drogowych.
Postęp Polski w zakresie poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego w ciągu 10 lat, 2012-2022, został dostrzeżony i doceniony przez Europejską Radę Bezpieczeństwa Transportu w postaci przyznania nagrody PIN Award. Należy też zauważyć, że większość krajów Unii Europejskiej, wychodząc z pandemii COVID-19, w 2022 r. odnotowała pogorszenie stanu BRD i powrót do stanu sprzed pandemii. Nasz kraj awansował w gronie państw Unii Europejskiej z ostatnich miejsc na liście - chodzi o stan zagrożenia utratą życia i zdrowia w ruchu drogowym - do prawie średniej europejskiej. Ten wynik cieszy. Staje się również punktem startowym na najbliższą przyszłość, biorąc pod uwagę zmiany, jakie dokonywały się na polskich drogach, również poprzez podejmowane działania legislacyjne i akty uchwalane przez Wysoką Izbę, z szerokim poparciem sił politycznych.
Wiemy, że 1896 ofiar śmiertelnych na drogach to nadal o 1896 ofiar za dużo. Unia Europejska podtrzymuje cel wyeliminowania ofiar śmiertelnych na drogach do 2050 r. Polska, uznając ten cel, stawia na poprawę bezpieczeństwa w transporcie jako na ważny element bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. Szansą, jeśli chodzi o poprawę stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego, zwłaszcza w obszarach miejskich i aglomeracyjnych, jest rozwój transportu zbiorowego, mającego wiele zalet. Jednym z argumentów, które przemawiają na rzecz transportu publicznego, jest redukcja korków i czasu podróży. W mieście samochody często powodują duże korki, co wydłuża czas podróży i zwiększa frustrację kierowców, a w skrajnych przypadkach przekłada się na zachowania agresywne.
Od lat w Polsce systematycznie rośnie liczba samochodów osobowych na 1 tys. mieszkańców. W 2022 r. liczba samochodów osobowych i ciężarowych wzrosła w stosunku do 2012 r. odpowiednio o 141% i 127,1%, zaś motocykli - aż o 165%. W 2022 r. odnotowano, i tu konkretne liczby, 21 322 wypadki, co oznacza spadek o 1494 i procentowo o 6,5% w stosunku do roku 2021; 1896 osób zabitych, co oznacza spadek o 349 i o 15,5% w stosunku do roku 2021; 24 743 osoby ranne, co oznacza spadek o 1672 i o 6,3% w stosunku do 2021 r.; 7,5 tys. ciężko rannych, co oznacza spadek o 735 i o 8,9% w stosunku do roku 2021 r.; 362 266 kolizji, co oznacza ponad 60 tys. kolizji mniej i spadek o 14,3% w stosunku do 2021 r.
Struktura udziału wypadków, które miały miejsce w 2022 r., pozostaje zbliżona do struktury z lat poprzednich. W stosunku do 2021 r. widoczny był wzrost liczby zdarzeń z udziałem pieszych oraz z udziałem rowerzystów przy jednoczesnym spadku liczby zdarzeń spowodowanych nadmierną prędkością, z udziałem młodych kierowców oraz z udziałem nietrzeźwych. W przypadku wszystkich rodzajów pojazdów odnotowano spadki liczby ofiar śmiertelnych w porównaniu do roku 2021, największe wśród użytkowników samochodów ciężarowych, aż o 26%, i motocykli, również o ponad 26%. W przypadku liczby osób rannych również odnotowano spadki, największe wśród użytkowników samochodów ciężarowych, o prawie 15%, i osobowych, o 13,5%. Wśród osób poruszających się rowerem liczba osób rannych zwiększyła się o ponad 5% przy jednoczesnym zmniejszeniu się liczby ofiar śmiertelnych o ponad 8%.
Działania prewencyjne w kolejnym roku realizacji ˝Narodowego programu bezpieczeństwa ruchu drogowego 2021-2030˝ - bo taka perspektywa została nakreślona - przyniosły pozytywne zmiany. Dzięki zaangażowaniu członków Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego i wojewódzkich rad bezpieczeństwa ruchu drogowego, a także wielu partnerów, organizacji pozarządowych i aktywności samorządów udało się znacznie ograniczyć liczbę wypadków ze skutkiem śmiertelnym i ofiar ciężko rannych w tych wypadkach. W tym całym działaniu istotne, kluczowe są trzy sprawy. Z jednej strony prawodawstwo. Państwo jako Wysoka Izba kształtujecie przepisy prawa w taki sposób, aby poprawić bezpieczeństwo i eliminować w takim systemowym, kompleksowym stanie zagrożenia dla pieszych, dla użytkowników dróg publicznych. Czyli prawodawstwo to jest ten pierwszy element, który ma wpływ na bezpieczeństwo.
Infrastruktura - bo im lepsza infrastruktura, im lepsze drogi, im lepiej oznakowane drogi, lepiej doświetlone przejścia dla pieszych, tym oczywiście nasi obywatele czują się lepiej, bezpieczniej i wpływa to znacząco na ilość tych statystyk, które przed chwilą przedstawiłem.
I kolejny istotny element to jest edukacja od najmłodszych lat, od edukacji w szkole, od tego pierwszego etapu, chociażby od tej karty rowerowej, którą młodzi ludzie, uczniowie naszych szkół realizują na etapie szkół podstawowych. To szereg kampanii realizowanych przez ministerstwo, przez wydział bezpieczeństwa w ruchu drogowym, ale również inne instytucje, które współpracują. Te elementy mają znaczący wpływ na poprawę bezpieczeństwa naszych obywateli.
To, co też, jak myślę, należy zauważyć i to, co jest istotne, co widzimy na przestrzeni tych ostatnich 20 lat, to na pewno dużo większa kultura poruszających się na drodze, wyższy poziom, większa cierpliwość kierowców, użytkowników dróg do tego, żeby nie stwarzać zagrożenia na polskich drogach.
Z takich istotnych danych, które też, jak myślę, są ważne i które obrazują ten proces, jak on postępuje, to jest liczba ofiar śmiertelnych, jeżeli chodzi o osoby piesze, osoby, które korzystają z dróg publicznych, korzystają z ciągów komunikacyjnych, są nieco na tej mniej uprzywilejowanej pozycji, bo to są osoby z reguły bezbronne, które korzystają z elementów naszej infrastruktury. I w roku 2012 takich ofiar pieszych było 1157, a w roku 2022 zaledwie 460. Więc wszystkie dane pokazują, że ta kultura, ten system, te prace wykonywane na rzecz poprawy bezpieczeństwa przynoszą pozytywne efekty.
Wysoka Izbo! Składając ten raport niejako z opóźnieniem, wnoszę o przyjęcie go w całości. Dziękuję serdecznie. (Oklaski)
(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Dorota Niedziela)
Przebieg posiedzenia